Psychologie H2

Afhankelijke variabele

De variabele die de onderzoeker meet, maar niet manipuleert in een experiment

Ambulante fysiologische monitoring

monitoren van fysiologische reacties zoals mensen ze deze tijdens hun dagdagelijks leven doormaken

Causaliteit

orzaak-en-gevolgrelatie

Controlegroep of -conditie

groep deelnemers in een onderzoek die de te testen behandeling/ interventie niet ontvangt

Correlatie

Meet de associatie tussen twee variabelen of hoe ze samengaan

Correlatiecoëfficiënt

maat die de richting en sterkte van het lineaire verband tussen twee variabelen weergeeft

Correlationeel onderzoek

statistische samenhang onderzoeken tussen twee of meer variabelen door te meten en analyseren, zonder deze variabelen actief te manipuleren

Dagboekmethode

Een methode waarbij deelnemers aan het einde van de dag een vragenlijst invullen over hun gedachten, gevoelens en gedrag van die dag

Dagreconstructiemethode (Day Reconstruction Method, DRM)

Een methode waarbij deelnemers hun ervaringen en gedrag van een bepaalde dag retrospectief beschrijven aan de hand van een systematische reconstructie daags nadien

Deceptie

bedrog

Demand characteristics

onbedoelde aanwijzingen in onderzoek waardoor deelnemers doorhebben wat de onderzoeker wil bewijzen. Hierdoor passen zij hun natuurlijke gedrag aan, beïnvloed validiteit en betrouwbaarheid resultaten

Dubbel-blind procedure

zowel de proefpersonen als de onderzoekers weten niet wie de echte behandeling krijgt en wie een placebo

Ecologische validiteit

De mate waarin bevindingen van een studie zijn verkregen onder omstandigheden die typerend zijn voor wat er in het dagelijks leven gebeurt.

Elektronisch geactiveerde recorder of EAR (Electronically Activated Recorder)

Een methode waarbij deelnemers een kleine, draagbare audiorecorder dragen die af en toe fragmenten van omgevingsgeluiden registreert

Ethische overwegingen

morele en professionele leidraad om de rechten, waardigheid en veiligheid van cliënten en proefpersonen te waarborgen

Expectancy bias / verwachtings bias

denkfout waarbij iemands verwachtingen of vooropgezette ideeën de waarneming, interpretatie of het uiteindelijke gedrag beïnvloeden

Experience-sampling methode

methode waarbij deelnemers op verschillende momenten in de loop van een dag hun momentane gedachten, gevoelens en gedrag rapporteren

Experimentele groep of conditie

groep deelnemers die in een onderzoek de specifieke behandeling, manipulatie of interventie krijgt waarvan men het effect wil onderzoeken

Externe validiteit

De mate waarin een bevinding generaliseerbaar is van de specifieke steekproef en context van een studie naar een grotere populatie en bredere setting

Full-cycle psychologie

wetenschappelijke benadering waarbij onderzoekers beginnen met een veldstudie om effect in de echte wereld te identificeren, vervolgens met laboratoriumexperimenten opvolgen (effect verifiëren) en de causale verband te trachten & isoleren, om tot slot, terug te keren naar veldonderzoek om hun experimentele bevindingen te bevestigen

Generaliseren

het vermogen om tot brede conclusies te komen op basis van een kleinere steekproef van waarnemingen. steekproef moet representatief zijn voor de grotere populatie waaruit ze is getrokken

Gevalstudie / Case-study

diepgaand beschrijvend onderzoek naar één individu, kleine groep of specifieke gebeurtenis

Hypothesetoetsing

statistische methode om te bepalen of de resultaten van een onderzoek berusten op toeval of dat er werkelijk een effect of verband is tussen psychologische variabelen

Interne validiteit

De mate waarin een oorzaak-gevolg-relatie tussen twee variabelen ondubbelzinnig werd vastgesteld

Linguïstisch onderzoek

Een kwantitatieve tekstanalysemethode die automatisch grammaticale en psychologische informatie uit een tekst haalt door woordfrequenties te tellen

Longitudinaal onderzoek

Een studie die eenzelfde groep individuen volgt over een bepaalde tijdsspanne

Mindfulness

aandacht training door aandacht te focussen op het hier en nu en je bewust in het huidige moment te leven

Narratieve analyse

draait om bestuderen van persoonlijke verhalen van mensen, groepen of culturen. In deze methodologie analyseren onderzoekers de thema's, structuur en dialoog van het verhaal van elke persoon

Naturalistische observatie

onderzoeksmethode waarbij gedrag systematisch wordt geobserveerd en geregistreerd in de natuurlijke omgeving, zonder dat de onderzoeker ingrijpt of variabelen manipuleert

Onafhankelijke variabele

De variabele die de onderzoeker manipuleert in een experiment.

Participant demand

Wanneer deelnemers zich zo gedragen zoals ze denken dat de onderzoeker wil dat ze zich gedragen

Participatieve observatie

kwalitatieve onderzoeksmethode waarbij je onderzoeker actief deelneemt aan activiteiten van een groep/ gemeenschap/ organisatie

Placebo conditie

methode waarbij deel van de proefpersonen een neppil (zonder werkzame stoffen)

Placebo effect

Eenvoudigweg het ontvangen van een speciale behandeling of iets nieuws beïnvloedt het menselijk gedrag doordat het een bepaalde verwachting bij de deelnemer oproept.

Prosopagnosie

gezichtsblindheid, neurologische/ psychologische aandoening waarbij iemand niet in staat is om gezichten bewust te herkennen of onderscheiden

Pygmalion effect

iemands hogere verwachtingen van een ander leiden tot betere prestaties van die persoon

Quasi-experimenteel onderzoek

Een experiment waarbij geen random toewijzing aan condities is vereist

Random toewijzing/toekenning

Deelnemers op willekeurige wijze toewijzen/toekennen aan condities van een experiment

Self-fulfilling prohecy

fenomeen waarbij een aanvankelijk onjuiste verwachting of overtuiging onbewust leidt tot gedrag dat deze verwachting uiteindelijk laat uitkomen

Storende variabelen (confounding variables)

Factoren die het vermogen om causale gevolgtrekkingen te trekken uit een experiment ondermijnen

Uitval / drop-out

deelnemers die stoppen in het onderzoek (vooral lange onderzoeken of vragenlijsten

Volgorde effect

de impact die de volgorde van gebeurtenissen, vragen of stimuli heeft op de menselijke waarneming, het geheugen of de besluitvorming

Witte-jas-hypertensie

Een fenomeen waarbij patiënten een verhoogde bloeddruk in het ziekenhuis of de dokterspraktijk vertonen, maar niet in hun dagelijks leven