Sociale vaardigheden: interventies bij K&J

Wat zijn sociale vaardigheden (3 aspecten)?

Sociale gedragingen die

• gewaardeerd worden binnen bepaalde cultuur

  • niet universeel, in ene cultuur wenselijk, in andere niet, vb. oogcontact

• hoge waarschijnlijkheid hebben om gunstige uitkomsten te brengen voor individu, groep & gemeenschap

• kunnen bijdragen aan sociaal competente interacties tijdens interpersoonlijke taken

Wat zijn de 10 klassen van sociale vaardigheden? Zijn ze leeftijdsgebonden?

1) Communicatie

2) Beleefdheid

3) Vrienden maken & onderhouden

4) Empathie

5) Assertiviteit

6) Solidariteit uiten

7) Omgaan met conflicten & interpersoonlijke problemen oplossen

8) Genegenheid & intimiteit uiten

9) Groepen coördineren

10) Spreken in openbaar

→ Elke categorie op elke leeftijd relevant, maar verwachtingen anders

• subvaardigheden niet voor elke leeftijd, vb. seksuele

Er zijn veel paralinguïstische componenten van sociale vaardigheden. Wat is latentie?

Tijdsinterval tussen spreken van ene persoon & antwoord van andere

Er zijn veel paralinguïstische componenten van sociale vaardigheden. Wat is de duur?

Tijd dat persoon blijft praten zonder onderbreking

Er zijn veel paralinguïstische componenten van sociale vaardigheden. Wat is volume?

Stemgeluid: hoog, medium, laag, fluisterend…

Er zijn veel paralinguïstische componenten van sociale vaardigheden. Wat is snelheid?

Aantal woorden in verhouding tot tijd van spreken

Er zijn veel paralinguïstische componenten van sociale vaardigheden. Wat is ritme?

Afwisseling van pauzes & intonatie

Er zijn veel paralinguïstische componenten van sociale vaardigheden. Wat is toon?

Kwaliteit van spraakgeluid (hoog, laag, zacht)

Er zijn veel paralinguïstische componenten van sociale vaardigheden. Wat is vlotheid?

Kwaliteit van dictie & spraakmodulatie

Wat zijn non-verbale componenten van sociale vaardigheden?

Oogcontact, glimlach, gebaren, gezichtsexpressie, lichaamshouding, hoofdbeweging, fysiek contact, afstand/nabijheid

Waarom zijn paralinguïstische & non-verbale componenten van sociale vaardigheden belangrijk?

Manier waarop je iets zegt, mimiek belangrijk: zegt vaak meer dan wat inhoud is

• niet enkel bij zichzelf, maar ook bij anderen

Wat zijn 8 voordelen aan een ontwikkeld repertoire van sociale vaardigheden?

Welke 3 posities houdt het continuüm van sociaal gedrag in?

Overassertief/agressief

• negatieve impact op gesprekspartner, eigen behoeften voorop

Subassertief/passief

• onmiddellijke negatieve gevolgen voor zichzelf vermijden, behoeften van anderen prioriteren

• op LT problemen

Assertief

• balans tussen de 2: voor zichzelf opkomen & rekening houden met de ander

Wat zijn de algemene schema’s van sociale gedragsklassen: gewenst & ongewenst sociaal gedrag?

Wat zijn 5 nadelen/gevolgen van een tekort aan sociale vaardigheden?

Wat zijn 6 positieve effecten van sociale vaardigheidstrainingen?

Wat zijn de 4 componenten in sociale vaardigheidstrainingen? M.a.w. waarop wordt ingezet binnen de trainingen?

Bespreek de effectiviteit van de 4 componenten in sociale vaardigheidstrainingen.

Vaardigheidsversterkende oefeningen meest effectief

Niet effectief in context van sociale vaardigheden in niet-klinische context, in andere contexten wel

Belang intensiteit: niet altijd hoe meer, hoe beter — curvilineair

Welk effect hebben trainingen op klasniveau vs op at risk niveau?

Klasniveau

• training vooral effect op interpersoonlijke vaardigheden (communicatie…)

At risk

• meer op intrapersoonlijke vaardigheden (emotieregulatie…)

Wat houdt de SoVa-training in (2)? Welk doelgroep (niet)?

1) Psycho-educatie

2) Vaardigheidsversterkende oefening

Doelgroep

• 12-16, maar maak groepen homogeen (geen 12- met 16-jarigen)

• contra-indicatie: ASS

Wat is een aandachtspunt bij psycho-educatie oefeningen?

Mensen hebben liever activerende werkvormen, niet te veel passief luisteren/uitleg

Zoals rollenspel

Wat is een aandachtspunt bij psycho-educatie oefeningen over assertiviteit?

Heterogene groepen kunnen elkaar helpen, maar niet te veel extreem overassertieve mensen in groep → gaan domineren, dus beter in minderheid

Op welke 4 aspecten wordt ingezet bij psycho-educatie oefeningen over lichaamstaal?

1) Houding

2) Gelaatsuitdrukking of mimiek

3) Oogcontact

4) Stem

Voorbeeld: bij de 3 rollenspellen (assertief, agressief, passief) → welke elementen/verschillen heb je opgemerkt in deze aspecten?

Wat is het verschil tussen observeren & interpreteren (psycho-educatie oefening)? Welke oefening(en) kan hierbij helpen?

1) Situatieschetsen

• interpretatie van observatie onderscheiden

2) Tekenoefening

• iemand beschrijft huis & groep moet dat tekenen → verschillen in interpretaties

Weigeren heeft belang zowel voor jezelf als voor de ander. Waarom zeggen mensen ‘ja’ terwijl ze liever ‘nee’ zouden willen zeggen (8)?

Op welke 4 manieren kan je op een goede manier iets weigeren?

1) Laat duidelijke ‘nee’ horen

2) Niet altijd nodig om uit te leggen waarom je iets weigert, maar je mag het wel kort toelichten

3) Accepteer ontgoocheling van ander & laat dat ook merken

4) Vraag bedenktijd

Vaardigheidsversterkende oefeningen zijn het meest effectief. Voor welke 2 dingen dient men aandacht te hebben tijdens actief luisteren?

Inhoud & gevoel

Voorbeeld zie foto

• actief luisteren: gevoel erkennen & doorvragen op inhoud

• vb. ‘ik kan me inbeelden dat het vervelend voor je was dat je op mij moest wachten’ (gevoel met inhoud terugkoppelen)

Wat zijn 4 belangrijke elementen aan actief luisteren? Tip: denk aan LSD, NIVEA, OMA & ANNA.

Hoe leer je mensen hoe je een gesprekje kan beginnen?

Plan in hoofd handig, omdat ze vaak in flip modus zitten, brein functioneert niet optimaal

Wat zijn 3 belangrijke elementen aan een ik-boodschap?

Waarom gebruik je ik-boodschappen (2 voordelen & 4 situaties)?

Voordelen

• je blijft dicht bij jezelf

• brengt beter over wat je wil bereiken

Situaties

• bang dat iemand in aanval gaat of zich gaat verdedigen

• je ergert je

• je voelt je in het nauw gedreven

• je wil iemand compliment geven

Situatie: Je bent met medestudenten samengekomen om rond een groepswerk te overleggen. Twee van de groepsleden storen het overleg door de hele tijd met elkaar te babbelen. Op die manier verstaan de anderen niet wat jij op dat moment wilt zeggen en is de concentratie en aandacht ver zoek.

→ Jij voelt je geïrriteerd door het gedrag van die babbelaars en je wilt hen dat op een ‘goede’ manier zeggen zonder ruzie te maken. Geef jouw boodschap aan hen via een ik-boodschap.

Kan op examen voorkomen