AG Renaissance

Renaissance

- architectuur wordt intellectueel benadert en is een eer om te bestuderen

- de mens realistischer voorstellen (puntsperspectief Brunellesci)

- begin kunstgeshiedenis

- ontwerpen zonder effectief te bouwen wordt gerespecteerd (ook vorm van zelfpresentatie)

De Architectura, Vitruvius

- ca. 25 V.Chr.

- herontdekt in 1416

- nieuwe edities gepubliceerd (eerste geïllustreerde uit 1511)

- ideale proporties architectuur op basis van menselijk lichaam (cirkel en vierkant)

- Basisprincipes: Firmitas (stevigheid), Utilitas (doelmatigheid), Venustas (schoonheid)

- past in renaissance maar ook in christelijke gedachte

- gebaseerd op ruïnes Rome

zuilenordes

dorische orde: man

ionische orde: vrouw

korintische orde: jong meisje

uitbreiding door verkeerde lezing vitruvius:

- toscaans: gebaseerd op etruskische tempels

- compositie/italiaans: combinatie van andere orden

functie tempel bepaalt stijl

Serlio

- systematiseerd 5 zuileorden

Italië in de 15e eeuw

onafhankelijke stadstaten (waaronder firenze met medici familie)

firenze is rijk door handelscentrum

De dom van Firenze

- diameter koepel: 42m

- kerk wordt hard uitgebreid

- Brunellesci (goudsmit) maakt eerste ontwerp rond 1400

- moeilijkheid: grootste overspanning sinds pantheon, kerk moet functioneel blijven tijdens opbouw

- oplossing: dubelle schaal met visgraat metselwerverband, ribgewelf om achthoek rond te maken

- overtreffing van de antieken

• Ospedale delgi innocenti, firenze (1419)

• Brunelleschi

• proportioneel gemaakt

• hoogte zuilen is hetzelfde als afstand tussen 2 zuilen en de muur erachter (kubusvormig)

• bogen halfkeer zo hoog als zuilen en even hoog als ramen

• Sagrestia Vecchia, San Lorenzo (1422)

• introductie pilasters

• Brunelleschi

• Pazzi kapel, Santa Croce (1430 - 1564)

• vergeleken op san lorenzo

• niet per se door brunelleschi

• kerk van San Lorenzo, Firenze (1419 - 1442)

• al bestaande kerk

• Brunelleschi

• proportie in het grondplan (cirkels en vierkanten)

• ingetogen decoratie en materiaalkeuze benadrukt geometrie en constructie

• klassieke vormentaal (pilasters, zuilen, kapiteel,...)

• Santa Spirito, Firenze 1434

• Brunelleschi

• vierkantige opdeling kruisvorm bepaalt de rest van de compositie

• lichtbeuk en arcade even hoog

• schip 2 keer zo hoog als breedte

Re Aedificatoria

1450

- eerste keer intellectueel geschreven over architectuur sinds oudheid

- alberti (humanist)

- erkenning architectuur als intellectuele bezigheid

- voegt 4e term bij Basisprincipes toe: firmitas, ytilistas, venustas, concinnitas (harmonie, er kan niets meer bij of weg)

• palazzo ruccelai, Firenze (1446 - 1451)

• 3 lagen met elk een zuilenorde (superimpositie, zoals bij colloseum)

• alberti

• kerk van San Francisco, rimini (1450)

• alberti

• al bestaande kerk

• triomfbogen

• Santa Maria Novella, Firenze (1456 - 1470)

• alberti

• triomfbogen

• 1 geheel maken dat in een vierkant past

• Sant Andrea, Mantua

• alberti

• tongewelf met schip is veel hoger dan standaardformaat

• individuele zijaltaren

Eind 15e eeuw

• Medicis worden verbannen en er vindt een verschuiving plaats van Firenze naar Rome

• Santa Maria della Pace, Rome, kloostergang (1500 - 1504)

• Bramante (schilder)

• Ionische plasters als decoratie

• Tempietto, Rome (1510)

• Bramante

• centrale kerk omgeven door arcade met zuilen

• Heidense verwijzingen vervangen door christelijke

• Bramantes ontwerp voor de Sint Pieter in Rome

• 1506

• lijkt op een centraalbouw

• grote koepel die nooit gebouwd geweest is

• ontwerp niet afgewerkt

• Rafaels ontwerp voor de Sint Pieter in Rome (1514 - 1520)

• Antonio da Sangallo de Jongere’s ontwerp voor de Sint Pieter in Rome (1536 - 1546)

• Michelangelo’s ontwerp voor de Sint Pieter in Rome

• vormen van Bramante komen terug