les 3 PP

Humnaistische theorien

• Keuzevrijheid en verantwoordelijkheid

• Persoonlijke groei, zelfactualisatie

• Positief mensbeeld

→ Abraham Maslow Carl Rogers tegenreactie op en breuk met psychoanalyse en radicaal behaviorisme

Carl Rogers (1902-1987)

• Actualisatietendens:

- universele, aangeboren behoefte om potentieel te realiseren en te groeien

- omvat fysieke en psychologische groei

• Zelfactualisatie (zelfontplooiing)

- ontwikkeling zelfconcept en persoonlijke groei

- realiseren van unieke potentieel, worden wie je voorbestemd bent om te worden

• ‘Fully functioning person’: een persoon op weg naar zelfactualisatie

• Organische waardering

• Uit zichzelf weten wat de groei bevordert

• Leert ons wie wij werkelijk zijn

• Positieve waardering

• Voorwaardelijke waardering (waarderingsvoorwaarden)

• Onvoorwaardelijke waardering

• Positieve zelfwaardering

• Discrepantie tussen ervaring en zelfconcept?  Angst

Twee mogelijke reacties:

• Vervorming  ervaring vervormen (verdedigingsmechanisme - defensiviteit)

• Zelfconcept aanpassen en ervaring integreren

Actualisatietendens:

- universele, aangeboren behoefte om potentieel te realiseren en te groeien

- omvat fysieke en psychologische groei

Zelfactualisatie

- ontwikkeling zelfconcept en persoonlijke groei

- realiseren van unieke potentieel, worden wie je voorbestemd bent om te worden

Fully functioning person’:

een persoon op weg naar zelfactualisatie

Organische waardering

• Uit zichzelf weten wat de groei bevordert

• Leert ons wie wij werkelijk zijn

Positieve waardering

• Voorwaardelijke waardering (waarderingsvoorwaarden)

• Onvoorwaardelijke waardering

• Positieve zelfwaardering

Discrepantie

tussen ervaring en zelfconcept?  Angst

Twee mogelijke reacties:

• Vervorming  ervaring vervormen (verdedigingsmechanisme - defensiviteit)

• Zelfconcept aanpassen en ervaring integreren

CLIËNTGERICHTE PSYCHOTHERAPIE

Drie basisvoorwaarden

1. Oprechtheid / authenticiteit

2. Onvoorwaardelijke positieve waardering

3. Empathisch begrip

besuluit Humnaistische theorien

Actualisatietendens zelfactualisatie X Condities” Onvoorwaardelijke waardering – congruentie-empathie ===== Persoonlijkheid

Klassieke Leertheorieën

• Watson, Skinner, Pavlov, behaviorisme

• Klassieke en operante conditionering

• De mens is een passieve ontvanger van stimuli, m.a.w. is slachtoffer van leeromstandigheden.

• Innerlijke beleving en persoonlijkheid zijn niet relevant want niet direct waarneembaar.

• “Antipersoonlijkheidstheorie”

- verwerping van het mentaliseren

- persoonlijkheid = zelfbeheersing

Sociaal-cognitieve leertheorieën

• Dollard & Miller, Bandura, Rotter, Mischel, …

• Mensen spelen een actieve rol tijdens het leren.

• Ook niet direct waarneembare constructen (bv. persoonlijkheid) zijn meetbaar via

operationalisatie.

• Persoonlijkheid < in doelen en hoe mensen zichzelf zien in relatie tot die doelen

• Leren vloeit voort uit een dynamische wisselwerking tussen innerlijke factoren/processen (bv.

de interesse om te leren) en leeromstandigheden.

ALBERT BANDURA (1925 - 2021)

WEDERZIJDS DETERMINISME

jULIAN ROTTER (1916 – 2014)

EXPECTANCY–VALUE THEORY & LOCUS OF CONTROL

• Leren is niet enkel afhankelijk van bekrachtiging (cf. behaviorisme), maar ook

van de waarde die men hecht aan de bekrachtiger.

• Leren is ook afhankelijk van de verwachtingen die men heeft over de

bekrachtiger.

→ individuele verschillen

BP = f(E & RV) • BP= Behaviour Potential

• E = Expectancy

• RV = Reinforcement Value

Lotus of control

• Verwachtingen over bekrachtigers gelden in uiteenlopende situaties 

veralgemeende verwachtingen

• Interne locus of control

• Externe locus of control

• Recenter onderzoek: specifieke verwachtingen over specifieke

levensdomeinen (bv. gezondheid, werk)

LOCUS OF CONTROL = waar

iemand de verantwoordelijkheid legt

voor wat er in zijn leven gebeurt

WALTER MISCHEL (1930 - 2018)

CAPS

• Personality & Assessment (1968):

• “Persoonlijkheid is als construct niet bruikbaar om gedrag te verklaren.”

• bv. Hartsthorne & May (1928): onderzochten trek ‘eerlijkheid’ bij lagere-

schoolkinderen in verschillende situaties

 lage cross-situationele correlatie

• Situationisme: gedrag wordt bepaald door de situatie, niet door

onderliggende trekken

Cognitief-affectief persoonlijkheidssysteem (1995):

• Persoonlijkheid is geen verzameling statische trekken, maar netwerk van cognitieve en

affectieve processen (bv. interpretaties, doelen, waarden, opvattingen, gevoelens) = CAPS

 Dit systeem beïnvloedt hoe we reageren op specifieke situaties.

 Belang van context: “als …, dan …”

 Belang van psychologische betekenis van situatie i.p.v. objectieve situatie

gedragsproblemen (Mischel, 2004)

Onderzoek bij kinderen

• Zomerkamp

• Verbale agressie

• 5 soorten situaties (bv. ‘gepest worden door ander kind’, ‘gestraft worden door

volwassene’)

 Niveau van verbale agressie verschilde sterk van situatie tot situatie

(situationele inconsistentie)

 MAAR: “als …, dan …”-patronen waren wel consistent!

Persoonlijke constructtheorie George Kelly

(1905-1967)

• Mensen zijn primair gemotiveerd om:

- te begrijpen/verklaren

- te voorspellen/controleren

• ‘Mens als wetenschapper’(‘naive scientist’)

• Subjectieve interpretatie is relevanter dan objectieve realiteit. (cf.

postmodernisme)

POSTMODERNISME

= Filosofische stroming

→ Geen absolute waarheid

→ Realiteit is een sociale constructie, en is dus verschillend voor verschillende individuen en culturen

PERSOONLIJKE CONSTRUCTEN

= Constructen die we gebruiken om gebeurtenissen te interpreteren en te voorspellen

PERSOONLIJKE CONSTRUCTEN

• = constructen die we gebruiken om gebeurtenissen te interpreteren en te voorspellen

• = persoonlijke interpretatie van (een deel van) de wereld

• Constructen zijn bipolair of dichotoom (slim —- dom)

→ Onderscheiden van verschillende

categorieën in onze sociale wereld (bv.

slimme mensen vs. domme mensen)

→ Sturen gedrag

CONSTRUCTSYSTEEM

• Iedereen beschikt over uniek constructsysteem.

• Vrije keuze in gebruik constructen

• Hiërarchisch:

- Constructen met duidelijke interpretatie (weinig vrijheid)

- Constructen met interpretaties die meer veranderen

- Constructen met interpretaties die weinig vastliggen

• Constructen zijn veranderlijk, afhankelijk van context en ervaringen

FUNDAMENTEEL POSTULAAT (1955)

= Basisuitgangspunt van de persoonlijke constructtheorie

“Alle psychologische processen worden gekanaliseerd door hoe we anticiperen op

gebeurtenissen”

 Processen = gedachten, gevoelens, gedrag,…

 Onze gedachten, gevoelens en gedragingen worden gevormd door onze

verwachtingen.

 Deze volgen uit een voorspelling over wat er zal gebeuren

PERSOONLIJKHEID volgens Persoonlijke constructtheorie

• Verschillen in persoonlijkheid = verschillen in de manier waarop mensen hun

(sociale) wereld construeren

• = constructsysteem dat een persoon heeft op een bepaald ogenblik

• Veranderlijk en sturend voor gedrag