6. (Vroeg)tijdige detectie van Alzheimerdementie: neuropsychologische benadering

Hoe wordt mild cognitive impairment (MCI) van Alzheimer gedifferentieerd?

MCI: overgang tussen goedaardige ouderdomsvergeetachtigheid & dementie

• aanwezigheid cognitieve problemen: niet ernstig genoeg voor dementie, maar te ernstig voor normaliteit

Leidt mild cognitive impairment (MCI) tot dementie in de toekomst?

Niet alle MCI ontwikkelt tot dementie

→ Voorspellen wanneer wel & niet

Welke 2 aspecten zijn belangrijk voor de vroegtijdige detectie van Alzheimer?

1) Differentiaaldiagnose tussen Alzheimerdementie & depressie bij ouderen

• dementie & depressie: 2 meest voorkomende psychopathologieën bij ouderen

• vaak moeilijk door overlappende symptomatologie

2) Progressie naar Alzheimer bij MCI voorspellen

Differentiaaldiagnose tussen dementie & depressie is moeilijk, maar belangrijk. Wat zijn de gevolgen bij misdiagnoses in beide richtingen?

Diagnose irreversibele dementie terwijl het om depressie gaat

• gemiste kans van behandeling

• affectieve & cognitieve symptomen blijven aanwezig (kans op suïcide)

• self fulfilling prophecy bij opname in WZC

Diagnose reversibele depressie terwijl het om dementie gaat

• onnodige kosten in behandeling

• symptomatische behandeling van Alzheimer meest effectief in beginstadium (cholinesterase inhibitoren)

Hoe scoren gezonde controles/depressieve vs MCI & Alzheimer patiënten op primacy & recency effecten bij serieel aangeboden items? Hoe zou dit komen?

Gezonde controles & depressie

• U-vormige curve: eerste (primacy) & laatste (recency) items best onthouden, middelste eerst vergeten

Alzheimer

• vergeten eerste én middelste items — geen/kleiner primacy effect vergeleken met gezonde & depressieve ouderen, wel recency effect

• consolidatieprobleem: geen info van KT naar LT

MCI

• geen verschillen met depressie

Hoe scoren depressieve vs MCI & Alzheimer patiënten op vrije herinnering (free recall) & herkenning (recognition) taken? Hoe zou dit komen?

Depressie

• slechte resultaten op vrije herinnering

• goede resultaten op herkenningstaken

• eerder problemen met terug ophalen van info uit geheugen

Alzheimer

• slechte resultaten op vrije herinnering & herkenningstaken

• consolidatieproblemen: hints helpen retrieval niet, want info nooit geconsolideerd

Geen verschil tussen depressie & MCI

Hoe scoren depressieve vs MCI & Alzheimer patiënten op het percentage van vergeten bij uitgestelde herinneringstaken? Hoe zou dit komen?

Percentage vergeten van aanvankelijk geleerde info:

• Alzheimer > MCI > depressie

• Alzheimer consolidatieproblemen

Hoe scoren depressieve vs MCI & Alzheimer patiënten op cued recall taken? Hoe zou dit komen? Tip: helpen cues of niet? Heeft met een bepaald principe te maken.

Depressie: cues helpen

MCI: cues helpen soms

Alzheimer: cues helpen niet, want info nooit geconsolideerd

→ Door encoderingsspecificiteitsprincipe

• zelfde cues in leerfase & retrieval fase → makkelijker toegang tot opgeslagen info

• bij dementie coderingsproblemen → cue-target koppels niet opgeslagen

Waar zijn hersenveranderingen eerst zichtbaar bij Alzheimer?

Mediale temporale kwab: hippocampus & enthorinale cortex

Hoe kan je Alzheimer van depressie differentiëren op basis van het intellectueel vermogen?

Alzheimer: globale achteruitgang in intellectuele functies (intellectuele deterioratie)

• premorbide IQ > huidig IQ

• enkel ernstige Alzheimer vertoont grotere deterioratie dan depressieve ouderen — milde Alzheimer geen verschillen: intellectuele deterioratie niet groot genoeg

Depressie: geen achteruitgang van intellectueel functioneren

• premorbide IQ = huidig IQ

Welke soort test biedt de beste manier om (milde) Alzheimer van depressie te onderscheiden bij ouderen?

Cued recall taken

Geheugenproblemen door depressie, aandachtsproblemen, motivatie… → retrieval problemen

Geheugenproblemen door neurodegeneratie → consolidatieproblemen

Met welke 2 testen kan men de beste onderscheid maken tussen milde Alzheimer & depressie?

MISplus & VAT

• MIS is beste voorspeller van conversie naar dementie — cut-off: 5 op 6