dramatiek: geschiedenis

Deze les behandelt de geschiedenis en evolutie van dramatiek, van het oude Griekse theater tot het moderne theater. Het belicht de rol van belangrijke figuren zoals Thespis, Aischylos, en Sophocles, en bespreekt verschillende theatergenres zoals tragedies, komedies, mysteriespelen, en commedia dell'arte. Daarnaast worden de invloed van de kerk, de renaissance, en moderne stromingen zoals het naturalisme en episch theater van Brecht besproken.

Wat betekent "dramatiek" en waar komt het vandaan?

Dramatiek komt van het Griekse "drama" wat "handelen" betekent.

Wat betekent "theater" en waar komt het vandaan?

Theater komt van het Griekse "theatron", wat "plaats om te kijken" betekent.

Wanneer begint de westerse theatergeschiedenis?

In de 5de eeuw v.Chr. bij de Grieken.

Uit welke religieuze rituelen ontstond het Griekse theater?

Uit de eredienst rond Dionysos, de god van de wijn, genot en vruchtbaarheid.

Wat is een dithyramb?

Een lofzang gezongen door een mannen- of jongenskoor ter ere van Dionysos.

Wie introduceerde de protagonist in het Griekse drama?

Thespis (534 v.Chr).

Wat voegde Aischylos toe aan het Griekse theater?

Een tweede acteur, de antagonist, en losstaande dialogen van het koor.

Wat voegde Sophocles toe aan het Griekse theater?

Een derde speler, de tritagonist, en thema’s over het conflict tussen goden en mensen.

Wat gebeurde er met de koorpartijen in de werken van Euripides?

Ze werden bijkomstig.

Wat betekent "tragedie" in het Grieks?

Tragóidia, wat "bokkenzang" betekent.

Wat is het doel van een tragedie volgens de Grieken?

Catharsis: medelijden en vrees opwekken.

Wat betekent "komedie" in het Grieks?

Kómóidia, wat "optochtzang" betekent.

Hoe waren Griekse theaters gebouwd voor akoestiek?

In een arena-vorm, vaak op een komvormige heuvel.

Wat zijn de drie eenheden volgens Aristoteles?

Eenheid van tijd, plaats en handeling.

Wat is een paastrope in het middeleeuws toneel?

Een rituele dialoog tijdens de christelijke eredienst, oorspronkelijk in het Latijn.

Wat zijn mysteriespelen?

Spelen die geloofswaardigheden dramatiseren, zoals "De eerste bliscap van Maria".

Wat zijn moraliteiten?

Didactische toneelstukken met een moraliserende bedoeling, zoals "Elckerlyc".

Wat zijn mirakelspelen?

Toneelstukken waarin een wonder de dramatische kern vormt, zoals "Mariken van Nieumeghen".

Wat zijn abele spelen?

Kunstige en ernstige toneelstukken met een intrige, zoals "Lanseloet van Denemarken".

Wat zijn cluten of kluchten?

Grove en komische toneelstukken met karikaturale overdrijvingen.

Wat is commedia dell'arte?

Een geïmproviseerd Italiaans volkstheater met vaste personages zoals Pantalone en Arlecchino.

Welke invloed had de renaissance op het Europese theater?

Terugkeer naar de klassieke oudheid en strikte naleving van Aristotelische regels.

Wie is de bekendste auteur van het Elizabethaans theater?

William Shakespeare.

Wat kenmerkt het realistische theater van de 19e eeuw?

Objectieve weergave van de werkelijkheid, gericht op de eigentijdse maatschappij.

at kenmerkt het naturalistische theater van de 19e eeuw?

Realisme met een focus op deterministische levensvisie en sociale bewogenheid.

Wat is het episch theater van Bertolt Brecht?

Theater met vervreemdingseffecten om het publiek niet in het verhaal te laten inleven.

Wat is het doel van politiek theater volgens Brecht?

Vervreemding in plaats van catharsis, om politieke en maatschappelijke kwesties te belichten.

vWat kenmerkt het theater van het absurde?

Zinloosheid en existentiële eenzaamheid, met vaak associatieve of cyclische opbouw.

Wie introduceerde de antagonist in het Griekse theater?

• A) Thespis

• B) Aischylos

• C) Sophocles

• D) Euripides

B) Aischylos

Wat betekent "komedie" in het Grieks?

• A) Treurspel

• B) Bokkenzang

• C) Optochzang

• D) Theatron

• C) Optochzang

Wie schreef "Waiting for Godot"?

• A) Bertolt Brecht

• B) Anton Tsjechov

• C) Samuel Beckett

• D) Henrik Ibsen

C) Samuel Beckett

Wat was de rol van het koor in de werken van Thespis?

Het koor voerde beurt-lofzangen uit, een vraag- en antwoordspel tussen de antwoordman en het koor.

Welke thema’s behandelde Aischylos in zijn drama’s?

De mens en zijn lot.

Welke bekende werken zijn geschreven door Sophocles?

Koning Oedipus, Antigone, Elektra.

Welke invloed had Euripides op de structuur van het Griekse drama?

Hij maakte de koorpartijen bijkomstig.

Wat was het doel van de Griekse tragedies?

Catharsis bereiken door medelijden en vrees op te wekken.

Wat was kenmerkend voor de structuur van het middeleeuws liturgisch spel?

Rituele dialogen uitgevoerd door priesters en koorknapen.

Wat is een simultaandecor?

Een decor waarbij alle decors naast, boven en onder elkaar staan.

wat zijn de kenmerken van commedia dell'arte personages?

Vaste personages zoals Pantalone (gierige oude man) en Arlecchino (komische knecht).

Wat was het doel van de renaissance auteurs in hun toneelwerken?

Terugkeer naar klassieke oudheid en strikte naleving van Aristotelische regels.

Welke invloed had het Elizabethaans theater op de klassieke toneelregels?

Het negeerde vaak de klassieke regels, zoals te zien in de werken van Shakespeare.

Wat kenmerkt het naturalistische theater van de 19e eeuw?

Focus op het proletariaat en een deterministische levensvisie.

Wat is het doel van het episch theater van Bertolt Brecht?

Vervreemding in plaats van catharsis om politieke en maatschappelijke kwesties te belichten.

Wat is het centrale thema in "Waiting for Godot" van Samuel Beckett?

Existentiële eenzaamheid en de zinloosheid van het bestaan

Wat is een lazzi in commedia dell'arte?

Circusachtige intermezzi die het spel onderbreken.

Wat zijn de kenmerken van het klassieke drama in Europa tijdens de 16e en 17e eeuw?

Strikte naleving van de Aristotelische eenheden van tijd, plaats en handeling, vaak met 5 bedrijven.

Wie waren bekende Franse tragedieschrijvers in de klassieke periode?

Racine en Corneille.

Wat zijn de kenmerken van een mysteriepel in het middeleeuwse theater?

Toneelstukken die geloofswaardigheden dramatiseren.

Wat was de rol van de kerk in het middeleeuwse theater?

De kerk stond aanvankelijk vijandig tegenover toneel, maar paradoxaal genoeg bloeide het theater op vanuit de christelijke eredienst.

Wat kenmerkt het werk van Dario Fo in de 20e eeuw?

Politiek theater met satire, zoals "Mistero Buffo".

Wat is een deus ex machina?

Een plotselinge en onverwachte oplossing voor een probleem in het plot.

Wat was de belangrijkste functie van het Griekse koor?

• A) Hoofdrollen spelen

• B) Achtergrondzang

• C) Dialoog met de protagonist

• D) Bijkomstige rol

C) Dialoog met de protagonist

Wat is een voorbeeld van een moraliteit uit het middeleeuwse theater?

• A) Mariken van Nieumeghen

• B) Elckerlyc

• C) Iphigenia

• D) De buskenblazer

B) Elckerlyc

Wat kenmerkt het episch theater van Bertolt Brecht?

• A) Realistische weergave

• B) Vervreemdingseffecten

• C) Sentimentele verhalen

• D) Gebruik van deus ex machina

B) Vervreemdingseffecten

Wie schreef "Op hoop van zegen"?

• A) Cyriel Buysse

• B) Herman Heijermans

• C) Anton Tsjechov

• D) Henrik Ibsen

B) Herman Heijermans

elke auteur is bekend om zijn werk "De kersentuin"?

• A) Henrik Ibsen

• B) Anton Tsjechov

• C) August Strindberg

• D) Samuel Beckett

B) Anton Tsjechov

Wat betekent "theatron" in het Grieks?

• A) Handelen

• B) Kijken

• C) Zingen

• D) Spelen

B) Kijken

Wat is een saterspel in de context van de Griekse toneelwedstrijden?

• A) Een tragedie

• B) Een blijspel

• C) Een lofzang

• D) Een komische voorstelling na drie tragedies

D) Een komische voorstelling na drie tragedies

Wie was de god van de wijn en vruchtbaarheid in de Griekse mythologie, belangrijk voor het ontstaan van het theater?

• A) Apollo

• B) Zeus

• C) Dionysos

• D) Hermes

C) Dionysos

Wat is het verschil tussen een tragedie en een komedie in het klassieke theater?

• A) Tragedies zijn korter

• B) Komedies bevatten liederen

• C) Tragedies eindigen slecht, komedies eindigen goed

• D) Komedies zijn altijd in rijm

C) Tragedies eindigen slecht, komedies eindigen goed

Wat is een kenmerk van het naturalistische theater?

• A) Focus op romantiek

• B) Focus op de hogere klasse

• C) Focus op determinisme en sociale omstandigheden

• D) Focus op mythologische thema's

C) Focus op determinisme en sociale omstandigheden

Wat is het centrale doel van een tragedie volgens Aristoteles?

• A) Vermaak

• B) Inzicht in de mythologie

• C) Catharsis

• D) Educatie

C) Catharsis

Wat kenmerkt het werk van Dario Fo in de 20e eeuw?

• A) Romantische komedies

• B) Episch theater

• C) Politiek theater met satire

• D) Mythologische tragedies

C) Politiek theater met satire