2 BUDOWA ROSLIN

wydzielanie do środowiska zewnętrznego olejków zapachowych u pelargonii albo parzącego kwasu mrówkowego u pokrzywy odbywa się przez:

włoski wydzielnicze

Nazwy elementu pokroju poprzecznego jednego z organów rośliny okrytonasiennej i jego funkcji

A - ŁYKO PIERWOTNE → Transport produktów fotosyntezy

B - DREWNO PIERWOTNE → Transport wody i soli mineralnych

C - SKÓRKA/EPIDERMA → Ochrona i wymiana gazowa/wchłanianie

D - KAMBIUM (WIĄZKOWE) → komórki tej tkanki dzieląc się, wytwarzają na zewnątrz łyko/floem - tkanka przewodząca, która pełni rolę "kuriera" dostarczającego energię do każdej komórki rośliny

PEŁNE NAZWY TKANEK. określ które struktury komórkowego umożliwiają strukturze A pełnienie swojej funkcji

A - miękisz asymilacyjny palisadowy - pełni funkcję asymilacyjną dzięki obecności chloroplastów

1 - skórka górna

2 - miękisz gąbczasty

3 - wiązka przewodząca

4 - skórka dolna

5 - aparat szparkowy - nad ty jest komora podszparkowa

tkanki roślinne których przystosowanie do pełnionej funkcji polega na obecności ścian komórkowych zbudowanych głównie z ligniny

drewno - Lignina nadaje ścianom naczyń i cewek ogromną sztywność i wytrzymałość mechaniczną. Dzięki temu rury te nie zapadają się pod wpływem podciśnienia panującego podczas transportu wody oraz pozwalają roślinie na wzrost pionowy. Lignina sprawia też, że ściany są nieprzepuszczalne dla wody, co wymusza jej przepływ konkretnym kanałem.

sklerenchyma - Tkanka typowo wzmacniająca, która jest martwa. Jej ściany są bardzo grube i silnie zdrewniałe (zlignifikowane). Dzięki temu sklerenchyma chroni organy przed złamaniem, zgnieceniem czy rozciąganiem (np. włókna lniane czy komórki kamienne w miąższu gruszki).

fragment budowy anatomicznej korzenia - podaj nazwy oraz funkcje tkanek na schemacie

A - łyko (pierwotne) / floem (pierwotny) → transport asymilatów

B - drewno (pierwotne) → transport wody (i soli mineralnych)

jaką budowę korzenia - pierwotną czy wtórną przedstawiono na schemacie

budowa pierwotna ponieważ posiada pierwotną tkankę okrywającą - ryzoderme a nie wtórną tkankę okrywającą korkowicę

• Ryzoderma: Szukaj włośników. To długie, cienkie wypustki pojedynczych komórek. Jeśli widzisz skórkę korzenia z „włoskami” do wchłaniania wody – to na 100% ryzoderma.

• Korkowica: Szukaj przetchlinek. To miejsca, w których komórki są ułożone luźno, tworząc szczeliny dla gazów. Na schemacie korkowica wygląda też na znacznie grubszą, wielowarstwową strukturę.

czym uwarunkowana jest różnica w prędkości przewodzenia wody u roslin nagonasiennych i okrytonasiennych

u nagonasiennych drewno występuje pod postacią cewek z jamkami, przez które odbywa się transport wody, co spowalnia jej przewodzenie. Natomiast drewno roślin okrytonasiennych współtworzą rurkowate naczynia bez ścian poprzecznych, przez które woda przepływa łatwiej i szybciej

przykłady tkanek roslinnych zbudowanych z martwych komórek oraz ich rola

• drewno / ksylem → tworzy system przewodzący wodę (sole mineralne)

• twardzica / sklerenchyma → tworzy system usztywniający i wzmacniający roślinę, buduję owocnię orzechów / orzeszków, chroniąc nasiono

• korek / fellem → tworzy warstwę izolującą wnętrze rośliny przed zmianami temperatury, chroni rosliny przed uszkodzeniami mechanicznymi

ze schematu wykaż dwa przystosowania budowy anatomicznej łodygi moczarki do środowiska wodnego

• obecność tkanki wzmacniającej (i wiązki przewodzącej w centralnej części łodygi): tkanka wzmacniająca zapewnia łodydze większą elastyczność, co nadaje roślinie odporność na prądy wody i uszkodzenia mechaniczne w wodzie

• obecność aerenchymy / miękiszu powietrznego: aerenchyma posiada duże kanały powietrzne w których obecne są gazy zwiększające wyporność rośliny, dzięki czemu unosi się ona w toni a nie odpada na dno

uzasadnij że obecność aerenchymy stanowi przystosowanie tych roślin do życia w środowisku wodnym

w kanalach powietrznych znajduje się min tlen ktory jest niezbedny do przeprowadzania procesu tlenowego oddychania komórkowego

w przestworach miedzykomórkowych aerenchymy obecne jest powietrze, dzięki czemu organy tych roślin mogą unosić się na powierzchni wody

które elementy drewna pełnią funkcje przewodzącą i wzmacniającą

funkcja przewodząca → cewki, naczynia

funkcja wzmacniająca → włókna drzewne

• Naczynia: Występują u okrytonasiennych. Są to długie rury powstałe z komórek, których ściany poprzeczne całkowicie zanikły. Dzięki temu woda płynie przez nie bardzo szybko i bez przeszkód.

• Cewki: Występują u paprotników i nagonasiennych. Są to wrzecionowate komórki z licznymi jamkami w ścianach. Woda przepływa z komórki do komórki przez te jamki, co jest procesem wolniejszym niż w naczyniach.

• Włókna drzewne: To martwe komórki o bardzo grubych, zdrewniałych ścianach. Nie przewodzą wody, ale działają jak "zbrojenie", nadając drewnu (i całej roślinie) sztywność i odporność na złamania.

nazwy rodzaju tkanki wzmacniającej, które mogą być zbudowane z komórek przedstawionych na schematach

sklerenchyma lub twardzica

związek między budową przedstawionych komórek a ich funkcją

komórki mają silnie zgrubiałe i zdrewniałe ściany komórkowe co warunkuje odporność i wytrzymałośc rosliny na czynniki mechaniczne

przedstawione komórki mają zgrubiałe ściany komórkowe dzięki czemu wzmacniają rośine i pełnią funkcję wzmacniającą

obecność silnie pogrubionych (wtórnych) ścian komórkowych zwiększa wytrzymałość rośliny na działanie czynników mechanicznych (np. silnego wiatru)

uporządkuj schematy w kolejności aby poprawnie przedstawialy proces przejscia tkanek przewodzących z korzenia do łodygi

C → B → E → A → D

podaj nazwy tkanek oznaczonych na schematach budowy anatomicznej korzenia i łodygi rosliny okrytonasiennej

1 - skórka (korzenia i łodygi) lub ryzoderma i epiderma

2 - łyko (pierwotne) lub floem (pierwotny)

3 - drewno (pierwotne) lub ksylem (pierwotny)

4 - kambium lub miazga (twórcza)

która z tkanek korzenia na schemacie zabarwi się na czerwono jeżeli korzeń rosliny na kilka godzin przed wykonaniem preparatu zostanie zanurzony w wodzie zawierającej czerwony barwnik

drewno (pierwotne) - 3

przez którą strefę korzeniowo wykonano przekrój poprzeczny zaprezentowanego w materiale źródłowym korzenia

przekrój poprzeczny korzenia pochodzi ze strefy włośnikowej o czym świadczy obecność włośników widocznych na schemacie

właściwa kolejność czynności wykonania w celu przeprowadzenia obserwacji mikroskopowej komórek miękiszu spichrzowego

2→1→6→3→5→4

śruba makrometryczna służy do "odnalezienia" obrazu, a mikrometryczna do jego "dopieszczenia".

wybierz schemat przedstawiający tkankę pochodzącą z bulwy spichrzowej ziemniaka w ktorej gromadzona jest skrobia

C

Dlaczego włókna celulozowe ułożone w ścianie pierwotnej poprzecznie do osi wzrostu (kierunku wzrostu) ograniczają wzrost komórki na grubość

Dzieje się tak ze względu na wytrzymałość mechaniczną celulozy i sposób, w jaki ukierunkowuje ona siły działające wewnątrz komórki. Włókna celulozowe działają jak nierozciągliwe obręcze na beczce.

Wytrzymałość mechaniczna: Celuloza jest bardzo odporna na rozciąganie. Ułożona poprzecznie (dookoła komórki), stawia opór ciśnieniu wewnętrznemu (turgorowi).

• Blokada boczna: Włókna fizycznie nie pozwalają ścianie rozszerzać się na boki.

• Wymuszenie kierunku: Ponieważ ściana nie może "puchnąć" na grubość, cała energia wzrostu zostaje skierowana tam, gdzie nie ma blokady – czyli na długość (komórka rośnie pionowo).

na przykładzie cech wykaż związek budowy korka z jego funkcją

Garbniki zawarte w ścianie komórkowej korka chronią roślinę przed infekcjami grzybiczymi

komórki korka są wypełnione powietrzem, dzieki czemu tworzą warstwę izolującą wnętrze rosliny przed zmianami temperatury

korek jest zbudowany z komórek, których ściany są wysycone suberyną, co powoduje, że są nieprzepuszczalne dla wody i chronią rosline przed jej utratą

martwe i wypełnione powietrzem komórki korka tworzą warstwę termoizolacyjną

przykład tkanki roślinnej, której wtórne ściany komórkowe zawierają dużą ilość ligniny, oraz określ, jaką funkcję w roślinie pełni ta tkanka

drewno / ksylem - umozliwia transport i przewodzenie wody z rozpuszczonymi w niej solami mineralnymi

sklerenchyma - funkcja wzmacniająca, twarda pestka chroni nasiono przed uszkodzeniem

twardzica - zapewnia wytrzymałość i odporność na złamanie

nazwij następujące elementy budowy anatomicznej wiązki przewodzącej kukurydzy

A → włókno sklerenchymatyczne

B → rurki sitowej

C → naczynia

jak zidentyfikowac człony rurek sitowych

ich sciany komórkowe są znacznie cieńsze od ścian członów naczyń oraz od komórek sklerenchymy, a ponadto towarzyszą im komórki przyrurkowe

lignina wybarwiła się na jaki kolor i dlaczego

W biologii kolor czerwony na takich preparatach niemal zawsze oznacza ściany komórkowe zdrewniałe (inkrustowane ligniną). Na obrazku są to:

• Litera C (Drewno / Ksylem): To te duże „oczka”. Są to człony naczyń, które transportują wodę. Ich ściany muszą być bardzo sztywne i twarde, żeby nie zapadły się pod wpływem ciśnienia wody, dlatego są nasączone ligniną.

• Litera A (Sklerenchyma): To ta ciemnoczerwona „czapka” nad wiązką. Sklerenchyma (twardzica) to tkanka wzmacniająca. Jej komórki są martwe i mają bardzo grube, zdrewniałe ściany, by chronić i usztywniać roślinę.

Dlaczego reszta jest niebieska/jasna?

• Litera B (Łyko / Floem): Te mniejsze komórki między „czapką” a dużymi naczyniami. Są żywe i ich ściany składają się głównie z celulozy (nie mają ligniny), dlatego nie barwią się na czerwono.

do preparatu dodano specjalny odczynnik (najczęściej safraninę lub fuksynę), który reaguje chemicznie z tym związkiem.

Oto najważniejsze powody stosowania tego barwienia:

Dlaczego właśnie na czerwono?

• Selektywność: Barwniki te mają silne powinowactwo do ligniny. „Przyklejają się” do niej, ignorując inne składniki (jak celuloza).

• Kontrast: Dzięki czerwieni od razu widzisz różnicę między tkankami zdrewniałymi (drewno, sklerenchyma) a niezdrewniałymi (łyko, miękisz), które barwią się na niebiesko lub zielono.

• Diagnostyka: Pozwala to badaczowi szybko stwierdzić, czy dana tkanka jest martwa i pełni funkcję wzmacniającą lub transportową dla wody.

podaj cechy budowy aerenchymy którą różni tę tkankę od innych typów tkanki miękiszowej i jest przystosowaniem do pełnienia funkcji przewietrzającej

obecność dużych przestworów międzykomórkowych przewyższającą objętość komórek. Silnie rozwinięty system przestrzeni międzykomórkowych wypełnionych powietrzem (co ułatwia oddychanie organów zanurzonych w wodzie).

przykład funkcji którą pełni aerenchyma u roslin wodnych innej niż przewietrzenie

aerenchyma umożliwia unoszenie się roślin na lądzie, może dostarczać tlen i zapewnia dużą wyporność roślinom wodnym

związek między budową przedstawionego liścia a środowiskiem wystepowania przetacznika bobowniczka.

obecność chloroplastów w kom skórki liścia podwodnego, co ułatwia fotosyntezę w środowisku wodnym, gdzie światło jest rozproszone i jest o małym natężeniu

obecność cienkiej warstwy kutykuli nie utrudnia znacząco pobierania wody i soli mineranych ze środoiwska

w przestworach miedzykomórkowych magazynowany jest m.in. tlen, który jest niezbędny do przeprowadzenia procesu tlenowego oddychania komórkowego

mezofity

hydrofity

sukulenty

sklerofity

higrofity

Hydrofity (Rośliny wodne)

• Środowisko: Woda.

• Korzenie: Zredukowane lub brak (pobierają wodę całą powierzchnią).

• Liście: Cienkie, wiotkie; u pływających szparki tylko na górze.

• Tkanki: Aerenchyma (miękisz powietrzny), brak kutykuli.

Higrofity (Wilgociolubne)

• Środowisko: Cień i duża wilgotność (np. dno lasu).

• Liście: Duże, cienkie blaszki; aparaty szparkowe często wypukłe.

• Cechy: Słaby system korzeniowy, obecność hydatod (do gutacji).

• Problem: Trudność z transpiracją w wilgotnym powietrzu.

Mezofity (Środowiska umiarkowane)

• Środowisko: Zmienna wilgotność, klimat umiarkowany.

• Liście: Wyraźny podział na miękisz palisadowy i gąbczasty.

• Cechy: Dobrze rozwinięty system korzeniowy, kutykula o średniej grubości.

• Przykład: Większość drzew liściastych i zbóż.

Sukulenty (Typ kserofitów)

• Strategia: Magazynowanie wody.

• Adaptacja: Rozbudowany miękisz wodny (w łodydze lub liściach).

• Ochrona: Gruba kutykula, często kolce (zredukowane liście) dla ochrony przed parowaniem i roślinożercami.

Sklerofity (Typ kserofitów)

• Strategia: Oszczędzanie wody (ograniczanie strat).

• Liście: Małe, twarde, skórzaste.

• Adaptacja: Szparki ukryte w zagłębieniach, gruba kutykula, silna sklerenchyma (chroni przed więdnięciem).

przyporządkuj liściom nazwy grup ekologicznym roślin

I - hydrofity → Ogromne przestwory międzykomórkowe tworzące system kanałów powietrznych (aerenchymę)

II - mezofity → Klasyczna, „standardowa” budowa liścia.

• Aparat szparkowy znajduje się w dolnej skórce, ale nie jest ukryty w żadnych zagłębieniach.

• Miękisz jest dość zwarty, ale z niewielkimi wolnymi przestrzeniami (nie tak dużymi jak w aerenchymie).

• Cienka warstwa kutykuli (skórka jest jednowarstwowa).

III - sklerofity → Aparaty szparkowe w zagłębieniach (kryptach szparkowych) osłoniętych włoskami.

• Dlaczego: To adaptacja do skrajnej suszy. Zagłębienie szparek tworzy mikroklimat o wyższej wilgotności przy samym otworze, co drastycznie ogranicza transpirację (parowanie).

• Dodatkowo: Bardzo gruba warstwa kutykuli na górze i wielowarstwowa epiderma (skórka), co stanowi barierę dla ucieczki wody.

dwie roznice w budowie skórki liścia I i II i na przykładzie jednej z nich przedstaw związek budowy liścia tej rosliny ze środowiskiem w którym występuje

wystepowanie kutykuli na skórce liścia rosliny II a jej brak w liściu rosliny I - roslina I żyjąc w wodzie nie musi chronic się przez jej utratą, więc kutykula jest zbędna (jej brak ułatwia pobieranie soli mineralnych przez liść w wodzie)

wystepowanie chlorplastów w skórce liści rosliny I przeciwienstwie do rosliny II w wodzie są gorsze warunku świetlne co jest rekompenoswane obecnościa chloroplastów w skórce, bo zwiększa to szanse dotarcia promieni świetlnych do chloroplastów i prowadzenia procesu fotosyntezy

wykaz na przykladzie jednej cechy budowy liścia rosliny III jej przystosowanie do środowiska w którym występuje

liść rośliny C posiada osłonietę włoskami aparaty szparkowe w zagłębieniach, aby minimalizować straty wody podzas przeprowadzenia wymiany gazów.

Liść rosliny posiada grubą wielowarstwową skórkę aby chronić roslne przed nadmierną utratą wody.

Liść posiada wiele warstw miękiszu palisadowego, wystepujacego po obu stronach blaszki liściowej, aby chronić roślinę przed nadmiernym promieniowaniem słonecznym

wiedząc że komórki miekiszu oznaczone literą E zawierają subtancje sluzowe zarówno w dużych wakuolach jak i w ścianie komórkowej (wzbogaconej również pektynami), określ jaką funkcję pełni ten rodzaj miękiszu w roślinie

miękisz oznaczony literą E w swoich komórkach gromadzi wodę w porze deszczowej i odpowiada za magazynowanie duzych ilosci wody

wykaz ze obecność subtsancji sluzopwych i pektyn w komórkach miękiszu oznaczonego literą E umożliwia tej tkance pełnienie specyficznej dla siebie funkcji

śluzy i pektyny to substancje które mogą wchłonąć duże ilości wody (pęcznieją), dlatego ich obecność pozwala komórkom tkanki E magazynować duże ilości wody

który ze schematów przedstawia przekrój przez liść sukulenta, a który sklerofita

sukulent → A, ponieważ posiada miękisz wodonośny (wyspecjalizowana tkanka, która jest znakiem rozpoznawczym sukulentów, magazynuje wody, przetrwanie okresowych susz)

sklerofit → B, poniewaz posiada aparaty szparkowe w zagłębieniach skórki, grubą warstwę kutykuli i martwe włoski wokół aparatu szparkowego

która tkanka tworzy warstwę oznaczoną na schemacie literą X? podaj dwie widoczne na zdjeciu cechy budowy tej tkanki które umożliwiły jej identyfikację

Kolenchyma - komórki zawierają cytoplazmę (żywe komórki) oraz ma zgrubiałe ściany komórkowe

kolenchyma a sklerenchyma

• Kolenchyma (Zwornik): Komórki są ŻYWE.

• Sklerenchyma (Twardzica): Komórki są MARTWE (w dojrzałym stanie brak protoplastu, zostaje sama ściana).

A czy b pochodzi z tkanki merystematycznej

A - ponieważ ma duże jądro w stosunku do cytoplazmy, ma cienką ścianę komórkową, ścisle przylega do sąsiednich komórek i ma słabo rozwinięte plastydy

Komórka B to komórka miękiszu asymilacyjnego (chlonorenchymy).W komórce B wyraźnie widzisz liczne, duże, ciemne organelle o owalnym kształcie z widocznymi systemami błon (tylakoidami). To chloroplasty, w których zachodzi fotosynteza. W komórce B wakuole są większe i spychają cytoplazmę wraz z organellami do brzegów komórki (tzw. cytoplazma przyścienna).W komórce B widać wyraźne przestwory międzykomórkowe (te jasne "trójkąty" w narożnikach między komórkami). Ułatwiają one transport gazów ( CO2, O2), co jest niezbędne do fotosyntezy. Komórki merystematyczne (A) zwykle ściśle do siebie przylegają.

Na poniższej mikrofotografii przedstawiono fragment przekroju poprzecznego łodygi o budowie pierwotnej. Celuloza została wybarwiona na kolor zielony, natomiast lignina – na kolor ciemnoczerwony. Do każdej z tkanek wskazanych na mikrofotografii – A i B – przyporządkuj odpowiednią nazwę spośród podanych. drewno łyko sklerenchyma kolenchyma

A - Drewno

B - sklerenchyma

czy widoczne na zdjeciu komórki są komórkami miękiszu asymilacyjnego, czy dojrzałymi członami rurek sitowych

Są to komórki miękiszu asymilacyjnego ponieważ widoczne są takie struktury jak jądro komórkowe czy chloroplast, których nie ma w dojrzałych komórkach sitowych.

na zdjeciu widoczna jest taka tkanka okrywająca jak ona powstala?

skórka - powstałą w wyniku działania merystemu wierzchołokowego.

Skórka (epiderma i ryzoderma) jest tkanką pierwotną, która powstaje z merystemów wierzchołkowych (pędu lub korzenia).

co to kambium

wtórny przyrost rośliny na grubość. Dzięki jego pracy łodygi i korzenie drzew oraz krzewów stają się coraz szersze.

wykaz ze tkanka okrywająca przedstawiona na zdjęciu pełni funkcje ochronne

pełni funkcje ochronne ponieważ jej komórki ściśle do siebie przylegają, dzięki czemu do wnętrza łodygi nie wnikają patogeny. Komórki tkanki mają zgrubienia zewnetrznych scian komórkowych co zapewnia jej odporność mechaniczną. skórka pełni funkcje ochronne, ponieważ pokrywa ją nieprzerwana warstwa kutykuli, a to ogranicza nadmierną utratę wody przez roslinę.

Podaj nazwy tkanek roślinnych 1 i 2. Fotografia przedstawia przekrój poprzeczny przez blaszkę liściową rosliny dwuliściennej - ligustru

1 - Miękisz asymilacyjny / chlorenchyma

2 - drewno / tkanka przewodząca

W jaki sposób parowanie wody przez aparaty szparkowe liścia przyczynia się do transportu wody

Transpiracja szparkowa prowadzi do osmotycznego napływu wody z wiązek przewodzących liścia do miękiszu asymilacyjnego. W ten sposób tworzy się w drewnie podcisnienie zasysające wode z łodygi do liści.

związek budowy zewnetrznej goryczki krótkołodygowej z warunkami jej bytowania

ta goryczka ma niewielką wysokośc ponieważ ułatwia to jej przetrwanie pod warstwami śniegu i chroni ją przed przemarzaniem. Goryczkę cechuje duże skupienie pędów zabezpieczające rosline przed szkodliwymi wpływami wiatru czy zimna. Goryczka ma duże kwiaty w stosunku do wielkości rosliny co ułatwia jej przywabiaie zapylajacych ją owadów (nielicznych wysoko w górach). Ta roślina cechuje się skórzastymi rozmieszczonymi rozetkowato liścmi co zabezpiecza ją przed przemarzaniem.