psychopathologie en psychiatrie volwassenen en ouderen (2e bachelor psychologie KU Leuven)

demonologie

persoon bezeten door demonen en daardoor niet zichzelf

microbe-theorie

ontdekking ziektekiemen als ziekteverwekkers

nosologie

de wetenschappelijke classificatie van ziekten

morele behandeling

contact met en observatie van patiënten staat centraal

syndroom

groep van vaak samen voorkomende symptomen

psychotherapie

behandeling psychische problemen adhv psychoanalyse

DSM

Diagnostic & statistical manual of mental disorders

etiologie

studie van oorzaken en ontstaan van ziekten of aandoeningen

psychoanalyse

stroming die nadruk legt op context waarin klachten ontstaan en ervaringen in de jeugd

US-UK diagnostic project

grootschalig onderzoek naar verschillen in diagnostishe praktijken tussen VS en UK

symptoom

ziekteteken, teken dat verwijst naar een pathologisch proces

kernsymptoom

met zekerheid gekoppeld aan specifieke stoornis

facultatieve symptomen

niet bepalend voor stoornis, maken beeld volledig

syndroomdiagnose

louter beschrijvende diagnose

structuurdiagnose

diagnose waarbij ook beschrijven waardoor en hoe syndroom ontstaat

etiopathogenese

waardoor en hoe syndroom ontstaat

predisponerende factoren

factoren die iemand kwetsbaar maken

luxerende factoren

factoren die stoornis uitlokken

onderhoudende factoren

factoren die stoornis onderhouden/versterken

monothetisch classificatiesysteem

scherpe grens tussen verschillende ziektebeelden

polythetisch systeem

alle leden verschillende kenmerken met elkaar gemeen, zonder dat het bij iedereen moet voorkomen

comorbiditeit

niet één maar meer labels nodig

validiteit

werkelijke overeenstemming tussen diagnose en stoornis

betrouwbaarheid

stelt iedereen zelfde diagnose en ook op verschillende momenten

zelfstigmatisering

patiënten geloven vooroordelen en gaan ernaar handelen

heritabiliteit

de mate waarin genen belangrijk zijn bij het uitlokken van een stoornis

monogenetische aandoening

1 gen is verantwoordelijk voor overerving van stoornis

polygenetische aandoening

aandoening veroorzaakt door meerdere genen

kwetsbaarheid-stressmodel

een psychiatrische aandoening kan begrepen worden als het resultaat van een complex samenspel tussen een erfelijke, biologische kwetsbaarheid en multiple stressfactoren

stress

bedreiging van ons lichamelijk of psychisch evenwicht en psychologische en fysiologische processen die geactiveerd worden om evenwicht te behouden/herstellen

hippocampale atrofie

minder neurogenese, groeifactoren, uitlopers verschrompelen

episode sensitization

elke episode verhoogt gevoeligheid voor volgende episode

stress sensitization

doormaken episode verhoogt gevoeligheid bepaalde stressfactoren

kindling-effect

elke episode verhoogt kans op volgende episode

psychose

toestand met veranderde beleving van realiteit die waarneming,denken en stemming kan beïnvloeden

pathognomisch

bij dit kenmerk is het altijd een bepaalde aandoening

realiteitsbesef

vermogen om zijn interne voorstellingen en denkbeelden te kunnen toetsen aan de externe werkelijkheid

positieve symptomen

verstoring of overmaat normale functioneren

negatieve symptomen

verminderen/verdwijnen van normaal intellectueel, sociaal, emotioneel functioneren

wanen

onjuiste, niet-corrigeerbare overtuigingen met een subjectieve zekerheid

egosyntoon

ik-eigen

egodystoon

ik-vreemd

paranoïde wanen/ achtervolgingswanen

overtuiging dat anderen je in de gaten houden, je gedachten kunnen lezen, je achtervolgen of denken dat er een complot tegen je gesmeed wordt

betrekkingswanen

toevallige gebeurtenis uit buitenwereld heeft betrekking op zichzelf

beïnvloedingswanen

alles onder invloed van vreemde macht, eigen wil overgenomen

ondergangswanen

fysiek, mentaal ten onder gaan

nihilistische wanen

delen van lichaam ontbreken of functioneren niet meer, overtuiging dat je dood bent

grootheidswanen/ megalomanie

over bijzondere eigenschappen beschikken

partitiewaan

vaste structuren zijn permeabel

thought interference

wanen die inferentie hebben met eigen gedachten

thought broadcasting

gedachten worden uitgezonden

thought withdrawal

anderen kunnen gedachten uit hoofd wegnemen

thought insertion

anderen kunnen gedachten in hoofd inbrengen

obsessies

terugkerende gedachten die als opgedrongen en ongewild ervaren worden

overwaardige ideeën

ideeën waaraan persoon overdreven veel waarde hecht

magisch denken

geloven dat bepaalde gedachten/handelingen bepaalde gebeurtenissen veroorzaken/verhinderen

hallucinatie

zintuiglijke waarneming met zelfde realiteitskarakter als echte waarneming, maar zonder externe stimulus

bevelshallucinaties

bevelen in hoofd krijgen

rouwhallucinaties

ervaren van aanwezigheid overleden partner

zoöpsieën

hallucineren van dieren

syndroom van Charles Bonnet

good hallucinations als gevolg van verminderd gezichtsvermogen

illusies

hersenen verwerken externe prikkel verkeerd, maar wel waarneembaar object

pareidolie

herkenbare dingen waarnemen in onduidelijke of willekeurige waarnemingen

metamorfopsie

beeldmisvorming of zintuiglijke vervorming

synesthesie

vermenging van verschillende sensorische ervaringen

gedesorganiseerde spraak

uiting gedesorganiseerd denken of formele denkstoornis

neologismen

verzonnen woorden gebruiken

incoherentie

spraak niet te volgen

wortsalat

soms onverstaanbaar en precies willekeurige woorden

concretismen

alles letterlijk interpreteren

wijdlopig

geen hoofd- en bijzaak onderscheiden

breedsprakig

veel woorden

katatonie

ernstige verstoringen in motoriek en gedrag

alogie

spraakarmoede

anhedonie

verminderde plezierbeleving

consummatorische anhedonie

verminderde plezierbeleving tijdens doen activiteiten

anticipatorisch anhedonie

verminderde plezierbeleving anticiperend op toekomstige activiteit

avolitie

beperkte initiatiefname om aan iets te beginnen

schizofrenie

ernstige, chronische stoornis die gepaard gaat met terugkerende psychotische episoden

schizofreniforme stoornis

schizofrenie maar duurt korter dan 6 maanden

salience dysregulation syndrome

probleem met toekennen belang aan waarnemingen

posturing

langdurig aannemen van eigenaardige houdingen

acathisie

bewegingsonrust

parkinsonisme

tremor, schuifelende gang

praecox-gevoel

je voelt dat patiënt anders is

paranoïde type

preoccupatie met wanen of frequente gehoorhallucinaties

gedesorganiseerde type

onsamenhangende spraak, chaotisch gedrag, vlak effect

katatone type

motorisch vreemde dingen

schizoaffectieve stoornis

aandoening op grens schizofrenie, manie en depressie

psychotische depressie

psychotische symptomen tijdens depressie

psychotische manie

psychotische symptomen tijdens manie

switchen

als spreken over wanen opgewonden en geagiteerd, maar als gesprek over neutrale zaken gaat opwinding liggen

erotomane waan

overtuiging dat beroemd persoon verliefd is op betrokkene

folie-à-deux

waanstoornis waarbij iemand die in nauw contact leeft met persoon met waanstoornis de overtuigingen overneemt

fixity

stemming lijkt vast te zitten

dysthymie

langdurige depressieve klachten die minder ernstig zijn en geen episodisch karakter vertonen

scar-hypothese

cognitieve problemen blijven vaak ook na de depressie

anesthesia dolorosa

erg belastende/ kwellende verdoving

endogene depressie

veroorzaakt door neurobiologische veranderingen

exogene depressie

hangen samen met externe stressfactoren en persoonlijkheidsfactoren