adamas mankas

ERA (European Union Agency for Railways)

Kluczowa instytucja unijna z siedzibą w Valenciennes we Francji. Można ją określić jako „techniczny mózg” i najwyższy organ regulacyjny dla kolei w całej Unii Europejskiej.

IRIS (International Railway Industry Standard)

• Globalny system oceny jakości dedykowany dla sektora kolejowego. Został stworzony przez UNIFE (stowarzyszenie przemysłu kolejowego), aby ujednolicić wymagania wobec dostawców komponentów kolejowych (np. Alstom, Siemens, Newag).

CAPEX (Capital Expenditures)

Wydatki inwestycyjne. W kolei są to koszty zakupu nowych lokomotyw, budowy torów, modernizacji dworców czy zakupu systemów sterowania.

OPEX (Operating Expenses)

Wydatki operacyjne. Koszty bieżącego funkcjonowania: energia trakcyjna, wynagrodzenia maszynistów, drobne naprawy, opłaty za dostęp do infrastruktury.

LCC (Life Cycle Cost) – Koszt Cyklu Życia

Całkowity koszt posiadania aktywa (np. pociągu) od momentu zakupu, przez cały okres eksploatacji, aż po utylizację. W nowoczesnych przetargach kolejowych _ jest ważniejsze niż sama cena zakupu, ponieważ serwis pociągu przez 30 lat często kosztuje więcej niż on sam.

TSI (Technical Specifications for Interoperability) – Techniczne Specyfikacje Interoperacyjności

Akty prawne wydawane przez Komisję Europejską. Definiują one standardy techniczne, jakie muszą spełniać podsystemy (np. tabor, infrastruktura, energia, sterowanie), aby cała sieć kolejowa UE była spójna (interoperacyjna).

SMS (Safety Management System) – System Zarządzania Bezpieczeństwem

Zbiór procesów i procedur, które przewoźnicy kolejowi oraz zarządcy infrastruktury muszą wdrożyć, aby zapewnić bezpieczne prowadzenie ruchu. Jest to wymagane prawem unijnym (Dyrektywa o bezpieczeństwie kolejowym). Ma na celu identyfikację zagrożeń i zarządzanie ryzykiem.

Jakie są 4 filary SMS (według standardów ICAO/EASA)?

1. Polityka bezpieczeństwa (cele i zobowiązania kierownictwa).

2. Zarządzanie ryzykiem (identyfikacja zagrożeń i mitygacja).

3. Zapewnienie bezpieczeństwa (monitorowanie i ocena skuteczności).

4. Promocja bezpieczeństwa (szkolenia i kultura bezpieczeństwa).

Główny cel wdrażania SMS

Zapobieganie wypadkom i incydentom poprzez proaktywne (wyprzedzające) identyfikowanie zagrożeń i ograniczanie ryzyka do poziomu akceptowalnego (ALARP).

MMS (Maintenance Management System) – System Zarządzania Utrzymaniem

• System (często informatyczny) służący do planowania, nadzorowania i dokumentowania procesów utrzymania taboru. Jest kluczowy dla podmiotów odpowiedzialnych za utrzymanie (ECM), aby zapewnić, że pojazdy są w stanie bezpiecznym do eksploatacji.

4 funkcje utrzymania w systemie MMS

1. Funkcja zarządzania (nadzór nad całością).

2. Rozwój utrzymania (zarządzanie dokumentacją i planami).

3. Zarządzanie utrzymaniem taboru (wycofywanie i przywracanie do ruchu).

4. Przeprowadzanie utrzymania (wykonywanie napraw i przeglądów).

ECM (Entity in Charge of Maintenance)

Podmiot odpowiedzialny za utrzymanie pojazdów. Musi on posiadać certyfikowany system zarządzania utrzymaniem (MMS), aby zagwarantować bezpieczeństwo techniczne taboru.

Jakie dane gromadzi i przetwarza system MMS?

Dane o przebiegach, historii napraw, terminach przeglądów okresowych, usterkach, częściach zamiennych oraz kwalifikacjach personelu technicznego.

Jaka jest główna zależność między elementami RAMS?

Niezawodność (R) i Podatność utrzymaniowa (M) bezpośrednio wpływają na Dostępność (A). Bezpieczeństwo (S) jest cechą nadrzędną – system może być niedostępny (np. wyłączony), ale musi pozostać bezpieczny.

Definicja Reliability (Niezawodność)

• Prawdopodobieństwo, że system będzie realizował wyznaczoną funkcję bezawaryjnie w określonym czasie i w określonych warunkach.

• Kluczowy wskaźnik: MTBF (Mean Time Between Failures – średni czas między awariami).

Definicja Availability (Dostępność)

Zdolność systemu do bycia w stanie gotowości do pracy w danym momencie. Jest to wypadkowa niezawodności (jak rzadko się psuje) i podatności utrzymaniowej (jak szybko można go naprawić).
Wskaźnik: Procent czasu, w którym system jest gotowy do pracy. Wzór: MTBF/(MTBF+MTTR)

Definicja Maintainability (Podatność utrzymaniowa)

• Łatwość, z jaką system może zostać naprawiony lub poddany konserwacji.

• Kluczowy wskaźnik: MTTR (Mean Time To Repair – średni czas do naprawy).

Definicja Safety (Bezpieczeństwo)

Brak niedopuszczalnego ryzyka powstania szkody (na zdrowiu ludzi, mieniu lub środowisku). Skupia się na tym, aby awaria systemu nie doprowadziła do katastrofy.
Wskaźnik: MTBSF (Mean Time Between Service Failures) – średni czas pomiędzy uszkodzeniami nie stwarzającymi zagrożenia

Poziom utrzymania pojazdu kolejowego P1

planowe czynności sprawdzające wykonywane przed wyjazdem pojazdu na linię, w czasie jazdy lub po zakończeniu kursu, zaopatrzenie w materiały eksploatacyjne, ocena głównych podzespołów i układów pojazdu

Poziom utrzymania pojazdu kolejowego P2

planowe czynności sprawdzające wykonywane bez demontażu podzespołów w przerwach w eksploatacji pojazdu

Poziom utrzymania pojazdu kolejowego P3

czynności utrzymaniowe, wykonywane na specjalistycznych stanowiskach kontrolnych, z wyłączeniem pojazdu z ruchu, z częściowym demontażem podzespołów

Poziom utrzymania pojazdu kolejowego P4

czynności utrzymaniowe w zakładach posiadających zaplecze techniczne i stanowiska pomiarowe, obejmujące planową wymianę lub naprawy podzespołów

Poziom utrzymania pojazdu kolejowego P5

odnowienie pojazdu, obejmujące demontaż podzespołów oraz ich wymianę na nowe lub zregenerowane

NSA National Safety Authority (Krajowa Władza Bezpieczeństwa)

W Polsce tę funkcję pełni UTK (Urząd Transportu Kolejowego).

Rola: Wydawanie certyfikatów bezpieczeństwa dla przewoźników i autoryzacji dla zarządców infrastruktury oraz nadzór nad bezpieczeństwem kolei.

UIC International Union of Railways (Międzynarodowy Związek Kolei)

Karty UIC to międzynarodowe standardy i wytyczne techniczne (np. dotyczące budowy wagonów, hamulców), które zapewniają interoperacyjność (zgodność) kolei na świecie.

FMEA Failure Mode and Effects Analysis (Analiza przyczyn i skutków wad)

Cel: Zapobieganie błędom i wadom jeszcze przed ich wystąpieniem (podejście proaktywne).

pFMEA Process FMEA

Odmiana analizy skupiona konkretnie na procesach (np. procesie składania lokomotywy lub procesie przeglądu technicznego), a nie na samym projekcie części.

Jakie trzy parametry ocenia się w FMEA?

1. Znaczenie wady (Severity)

2. Częstość występowania (Occurrence)

3. Wykrywalność (Detection)

SIL Safety Integrity Level (Poziom Nienaruszalności Bezpieczeństwa)

Są 4 poziomy (SIL 4 jest najwyższy).
O przypisaniu decyduje poziom ryzyka: im groźniejsza w skutkach byłaby awaria urządzenia (większe zagrożenie dla ludzi), tym wyższy poziom SIL musi ono spełniać.

UNIFE

Stowarzyszenie reprezentujące europejski przemysł kolejowy (producentów).

ALARP As Low As Reasonably Practicable (Tak nisko, jak jest to racjonalnie wykonalne).

To zasada ograniczania ryzyka do poziomu, w którym dalsze jego zmniejszanie byłoby niewspółmiernie drogie lub trudne w stosunku do uzyskanej poprawy bezpieczeństwa (szukanie złotego środka między kosztem a bezpieczeństwem).