KS-DESIGN-THEORIE: Deel 1

Arts & crafts

1860-1910

ontstaan arts & crafts

Het is een tegenreactie op de goedkope, lelijke, onpersoonlijke, en identieke producten van lage kwaliteit die sinds de industriële revolutie geproduceerd worden, waardoor vakmanschap en ambacht verdwijnen.

kernidee van arts & crafts

Kunst en het dagelijks leven mogen niet van elkaar gescheiden zijn: een object moet mooi én nuttig zijn. De ontwerper moet opnieuw controle krijgen over het productieproces want goede vormgeving ontstaat uit eerlijk vakmanschap.

kenmerken arts & crafts

• handwerk > machinewerk

• inspiratie uit natuur

• eenvoudige vormen

• eerlijke materialen

• hoge kwaliteit

• ambachtelijk & zichtbare constructie

Arts & Crafts Movement

Beweging die ontstaat in Groot-Brittannië en zich verspreidt naar Europa en later de VS

Arts & crafts is de eerste stroming waar design wordt gezien als een zelfstandige discipline!

Deze stroming beïnvloedt latere designstromingen, een groot verschil is dat deze stroming machines wantrouwt terwijl designers de machines later juist zullen omarmen

Art Nouveau

1890-1914

ontstaan van art nouveau

Ontwerpers willen breken met historische stijlen zoals de neogotiek en neobarok. Ze zoeken een volledig nieuwe vormtaal die past bij de moderne tijd.

kernidee van art nouveau

Kunst moet aanwezig zijn in elk aspect van het leven: architectuur, interieur, meubels en decoratie vormen één geheel!

kenmerken van art nouveau

• organische '“zweepslag” lijnen

• bloem- en plantmotieven

• decoratie & ornament!!!

• totale kunstwerken (gesamtkunstwerk)

• ambachtelijke kwaliteit

Victor Horta

Pionier van de Art Nouveau: combineerde staalconstructies met vloeiende decoratie

Henry van de Velde

Architect, ontwerper en theoreticus. Was een belangrijke schakel van art nouveau naar het modernisme.

Art Nouveau was de eerste internationale designstijl!

Deze stroming toont dat moderne materialen ook artistiek gebruikt kunnen worden. Ook omarmt ze ornament en decoratie, in tegenstelling tot vorige, parallelle en latere stromingen.

Deutscher Werkbund (DWB)

1907-1934

ontstaan DWB

Duitsland is net één land, en wil economisch concurreren met Groot-Brittannië. Men beseft dat een goed design een economisch voordeel kan zijn.

kernidee van DWB

Kunst, industrie en technologie moeten samenwerken want goede vormgeving verhoogt de kwaliteit van industriële producten.

kenmerken van de DWB

• functioneel ontwerp: form follows function

• standaardisatie

• samenwerking tss kunstenaar-ontwerpers en de industrie

• minder tot géén ornament!

• focus op goede kwaliteit

Peter Behrens

DWB, eerste industrieel ontwerper. Hij werkte voor AEG en ontwierp gebouwen, producten, advertenties en logo’s.

Walter Gopius

Begint in DWB ideeën te ontwikkelen die later in het Bauhaus terechtkomen: die richt hij op in Weimar en wilt daar kunst en industrie verenigen. Hij is de eerste directeur, van 1919 tot 1928.

DWB focust op functie en productie.

Deze stroming is een groot contrast met de Art Nouveau, en een directe voorloper van Bauhaus.

Art Deco

1920-1939

ontstaan van art deco

Na WO1 ontstaat er een verlangen naar luxe, glamour en optimisme. Nieuwe materialen en productietechnieken maken dat mogelijk.

kernidee van art deco

moderniteit mag elegant, luxueus en exclusief zijn

kenmerken van art deco

• symmetrie & geometrische patronen

• luxe materialen:

  • chroom

  • lakwerk

• exotische invloeden

• glamour

Emile-Jacques Ruhlmann

Belangrijk meubelontwerper in de Art Deco, staat bekend om zijn luxueuze materialen en perfecte vakmanschap.

Tamara de Lempicka

Belichaamt de glamour en elegantie van de art deco

Art nouveau laat zien dat moderniteit niet noodzakelijk sober hoeft te zijn!

Daarin verschilt deze stroming, die focust op luxa, met de DWB die focust op functie.

Modernisme

1908-1972

ontstaan van het modernisme

de industriële productie wordt de norm waardoor ontwerpers een universele vormgeving zoeken voor de moderne wereld

kernidee van het modernisme

FORM FOLLOWS FUNCTION en GEEN ORNAMENT want goede vormgeving moet rationeel en universeel zijn!

kenmerken van het modernisme

• functionaliteit

• geometrie

• standaardisatie

• massaproductie

• nieuwe materialen

• weinig ornament

Deze stromingen behoren tot het modernisme

DWB, constructivisme, de stijl en het Bauhaus

Bauhaus

1919-1933

ontstaan van bauhaus

Na WO1 wil met kunst, techniek en industrie verenigen. Deze school moet ontwerpers opleiden voor de moderne samenleving en werd opgericht door Walter Gropius.

kernidee van bauhaus

goede vormgeving moet functioneel, betaalbaar en industrieel produceerbaar zijn

kenmerken vh bauhaus

• geometrie, eenvoud & rationaliteit

• functionaliteit

• geen ornament

• standaardisatie & geschikt voor massaproductie

• staal & glas

Hannes Meyer

De tweede directeur van Bauhaus: van 1928 tot 1930. Hij focust enorm op het functionalisme, maar vindt ook sociale en politieke betrokkenheid belangrijk.

Ludwig Mies van der Rohe

De derde directeur van Bauhaus: van 1930 tot 1933. Hij focuste meer op architectuur en probeerde de school net politiek neutraal te houden. Helaas moest de school sluiten onder druk van de Nazi’s.

Marcel Breuer

Bauhaus, ontwerper van de Wassily Chair

Gunta Stölzl

Enige vrouwelijke Bauhaus-meester.

Anni Albers

Bauhaus, pionier in textieldesign

constructivisme

1915-1935

ontstaan van constructivisme

Rond de Russische revolutie vinden veel Russische kunstenaars dat kunst niet langer een luxeproduct voor de elite mag zijn. De nieuwe communistische samenleving heeft volgens hen geen nood aan decoratieve kunst, maar ontwerpen die nuttig zijn voor het collectief.

kernidee van constructivisme

Kunst moet functioneel zijn, en men wil kunst, techniek, wetenschap en industrie verenigen. De focus verschuift van kunst maken naar dingen construeren.

First Working Group of Constructivists

Eerste officiëme constructivistische groep in Rusland

Vkhutemas

Russische kunst- en designschool, zeer vergelijkbaar met het Duitse Bauhaus: studenten kregen eerst een algemene opleiding waarna ze zich specialiseerden. Beide wilden kunst, tech, archi en indu samenbrengen.

Vladimir Tatlin

Wordt beschouwd als grondlegger van het constructivisme, bekend om zijn ontwerp voor het monument voor de derde internationale. Hij verlegde de aandacht van kunstobject naar constructie.

Alexander Rodchenko

Ontwerper, fotograaf en grafisch kunstenaar. Hij toont dat constructivisme niet alleen architectuur is, en past de principer toe op affiches, grafisch ontwerp en fotografie.

Vavara Stepanova

Constructivisme, vindt dat mode praktisch moet zijn voor de moderne arbeider. Toont hoe de beweging ook het dagelijks leven wilde veranderen.

de stijl

1917-1931

ontstaan van de stijl

Na de chaos van WO1 zoeken kunstenaars naar orde, harmonie en universaliteit. Ze geloven dat kunst een nieuwe, beter wereld kan helpen creëren. ipv emotie ov natuur te imiteren willen ze een universele beeldtaal ontwikkelen. In 1917 wordt een collectief opgericht omtrent een tijdschrift met dezelfde naam, in Nederland, dat de ideeën internationaal verspreidt.

kernidee van de stijl

De werkelijkheid kan teruggebracht worden tot haar meest fundamentele elementen: horizontale en verticale lijnen, primaire kleuren en eenvoudige geometrie. Dit zijn namelijk universele vormen die iedereen begrijpt.

Theo van Doesburg

De Stijl, oprichter en theoreticus. Schrijft manifesten en verspreidt de ideeën door heel Europa

Piet Mondriaan

Hét symbool van De Stijl! Ontwikkelt het neoplasticisme.

Gerrit Rietveld

De Stijl, architect en meubelontwerper: bekend vor zijn rood-blauwe stoel en het Schöderhuis