H12 (NEURO): Emotie

Veel emoties hebben een ... waarde

overlevingswaarde

Leg uit: veel emoties hebben een overlevingswaarde

Wnr een persoon bedreigd wordt, moet het lichaam zich mobiliseren en een beschermende actie ondernemen, zoals terugtrekken (vluchten) of agressie (vechten). Die reacties moeten vaak snel uitgevoerd worden.

James W. Papez

Beschreef een subcorticaal hersencircuit dat betrokken is bij emotie en dat de hypothalamus, hippocampus, anterieure thalamus en cingulate cortex omvat.

Paul Maclean

Zei dat de hypothalamus, hippocampus, anterieure thalamus en cingulate cortex deel uit maken van het limbisch systeem

Emotionele veranderingen gaan vaak gepaard met ...

lichamelijke veranderingen; zoals verhoogde hartslag, zweterige handen, ... = onderdeel van de fight or flight reactie

Vanuit welk zenuwstelsel wordt de fight or flight reactie gestuurd?

Vanuit het autonome zenuwstelsel (= deel van je zenuwstelsel dat automatisch werkt, zonder dat je erover hoeft na te denken), meer specifiek het sympathische zenuwstelsel

Wat is de rol van de hippocampus binnen het autonome systeem en de fight or flight respons? Welke systemen reguleert dit hersendeel nog?

Onder andere de hippocampus regelt het activiteitsniveau van het autonome systeem en bepaalt in welke mate de fight or flight respons wordt geactiveerd.

Reguleert ook de hormonale systemen; door zijn interactie met de hypofyse beïnvloedt de hypothalamus vb. het niveau van stresshormonen in het lichaam.

Waarvoor staat HPA-as? En hoe werkt het?

HPA-as = hypothalamus-hypofyse-bijnieras

Hoe het werkt:

- wnr de hypothalamus wordt gestimuleerd, geeft de hypofyse hormonen af in de bloedstroom

- deze hormonen kunnen doelorganen zoals de bijnier beïnvloeden, die op hun beurt stresshormonen zoals adrenaline en cortisol produceren

Hoe weet de hypothalamus wnr de fight or flight reactie van het lichaam geactiveerd moet worden?

Dit wordt bepaald door de amygdala; deze detecteert het gevaar

= subcorticaal limbisch gebied dat zijn output naar de hypothalamus stuurt

Wat is het belang van de amygdala? (2)

- vroege detectie van emotionele informatie en snelle responsen op die info

- speelt ook een rol in het leren van emotionele betekenis van informatie

Amygdala complex

Amygdala bestaat uit verschillende, identificeerbare intragerende kernen.

Amygdala complex: naar waar projecteren de basolaterale kernen? (3)

- hippocampus

- prefrontale cortex

- gebieden die betrokken zijn bij beloning en straf

-> hierdoor beïnvloedt de amygdala leren en geheugen

Amygdala complex: waarmee staan de centrale- en corticomediale kernen in verbinding?

Met de hypothalamus en andere hersengebieden die betrokken zijn bij autonome en hormonale reacties.

Bij welke diersoort werd de rol van de amygdala het eerst ontdekt?

Hoe ging dat in zijn werk?

Bij apen:

- hadden het Kluver Bucy-syndroom = temporale kwablaesies, met vooral schade à amygdala -> reeks gedragsveranderingen & verstoorde emoties

- apen waren niet meer bang voor dingen waar ze eerst wel bang voor waren

- dit werd benoemd als "psychische blindheid" (om verschil te beschrijven tss vermogen van dieren om zintuiglijke eigenschappen van objecten te verwerken en hun begrip van affectieve eigenschappen van diezelfde objecten)

Wat zijn de gevolgen van schade aan de amygdala bij mensen? (3)

- verstoort de verwerking van emotionele informatie (~apen)

- verlies van het vermogen om aversieve emotionele signalen te detecteren in visuele of auditieve stimuli

(vb. moeite met herkennen v angstige gezichtsuitdrukkingen)

- moeite om te bepalen wnr anderen zich angstig voelen, obv verbale beschrijvingen

Amygdala: resultaten vanuit neuroimaging studies?

- reageert op angstige beelden, zelfs als die beelden buiten het bewustzijn worden gepresenteerd

- ook actief bij fobieën

De rol van de amygdala in emotioneel leren?

Amygdala is vooral betrokken bij het leren van de emotionele betekenis van informatie:

- een neurale stimulus (bv. een geluid) ontwikkelt een negatieve emotionele connotatie door de associatie met een aversieve stimulus (vb. pijn)

-> het geluid krijgt dus een negatieve emotionele betekenis

-> volgende keer dat je het geluid hoort zal er een fysiologische respons optreden; zoals verhoogde hartslag, huidgeleiding, ...

Ook betrokken bij het verwerven van een angstreactie door iemand anders een negatieve uitkomst te zien ervaren.

Amygdala speelt een belangrijke rol in emotioneel leren, maar wat als er schade is aan de amygdala; wat is dan de impact op het leren?

Er ontstaan 2 systemen die los van elkaar beginnen te werken:

- bewust weten: je kan nog uitleggen wat er is gebeurd

vb. "die toon werd gevolgd door een schok"

- automatisch voelen: je lichaam reageert niet meer automatisch (geen verhoogde hartslag, geen angstreactie)

Hoe is er een dubbele dissociatie tussen amygdala en hippocampus?

Schade aan amygdala:

- ja kan zeggen wat er gebeurd is

- je lichaam reageert niet met angst

(weten zonder voelen)

Schade aan hippocampus:

- je kan niet uitleggen wat er gebeurd is

- je lichaam reageert wel met angst

(voelen zonder weten)

-> de functies werken onafhankelijk van elkaar, omdat ze door verschillende hersengebieden worden geregeld

De respons van de amygdala op negatieve en positieve reacties: reageert de amygdala sterker op positieve, dan negatieve informatie of omgekeerd?

Neen, de amygdala reageert even sterk op positieve als negatieve informatie.

Soms lijkt het toch alsof negatieve stimuli sterker zijn.

De respons van de amygdala op negatieve en positieve reacties: hoe komt het dat het soms lijkt alsof de amygdala sterker reageert op negatieve stimuli?

Amygdala reageert sterk op hoe intens/opwindend iets is. Negatieve stimuli hebben de neiging om als meer opwindend te worden beoordeeld.

Als negatieve stimuli meer opwindend zijn, kan het lijken dat de amygdala eerder reageert op negatieve dan positieve stimuli, terwijl dit te wijten is aan de mate van opwinding/intensiteit.

= arousal-cellen

De respons van de amygdala op negatieve en positieve reacties: naast cellen die reageren op arousal, welke heb je nog?

Sommige amygdala-cellen hebben valentie-specifieke responsen: sommige reageren alleen op negatief, andere alleen op positief

Sommige cellen reageren ook op beide.

(recap: sommige cellen coderen voor valentie, en sommige voor arousal-level)

Verbindingen naar de amygdala: wat stelt het dual-pathway model?

Dit model stelt dat er 2 ≠ routes sensorische informatie naar de amygdala transporteren:

1) rechtstreeks: thalamus -> amygdala

2) thalamus -> cortex -> amygdala

Verbindingen naar de amygdala: dual pathway model

Route 1: rechtstreeks van voorste thalamus naar amygdala

- de snelle weg (low road), maar niet nauwkeurig

- kan fungeren als eerste waarschuwingssysteem

- ruwe voorlopige schats van basiskenmerken stimulus

- vb. je ziet iet dat lijkt op een slang -> je schrikt meteen, ookal was het gewoon een tak

Verbindingen naar de amygdala: dual pathway model

Route 2: thalamus -> cortex -> amygdala

- de trage weg (high road), maar veel nauwkeuriger

- biedt een uitgebreidere context vr het verwerken van emotionele informatie

- bevat de complexiteit en details van de situatie

Wat doet de amygdala wnr deze een stimulus als emotioneel waardevol beoordeelt?

De amygdala communiceert de emotionele waarde naar andere hersengebieden, zodat zij de verwerking van die informatie prioriteit kunnen geven.

Amygdala doet dit adhv extra verbindingen die naar de cortex lopen, daardoor kan ze bepalen waar je aandacht naartoe gaat.

Bij neurologisch intacte pp wordt de aandacht getrokken door emotionele stimuli <-> pt met schade à amygdala vertonen dit niet.

Levert de amygdala enkel werk op laag niveau?

Neen; bevindingen tonen aan dat de amygdala niet enkel nodig is om een angstreactie op te wekken via regio's op laag niveau, maar ook om informatieverwerkingsprioriteiten in hersenregio's op hoger niveau te verschuiven.

Hoe werkt de amygdala samen met de hippocampus?

Door nauwe tweerichtings interacties kunnen de hippocampus en amygdala elkaars activiteit op verschillende manieren beïnvloeden.

Hoe groter de emotionele ... van een gebeurtenis, hoe beter ...

Hoe heet dit effect?

Hoe groter de emotionele intensiteit van een gebeurtenis, hoe beter deze wordt onthouden = geheugenversterkingseffect.

Hoe kan het dat er een geheugenversterkingseffect is bij sterk emotionele stimuli?

Omdat de amygdala verbonden is met paden die cruciaal zijn voor leren en geheugen (vb. hippocampus en striatum).

-> Zo is deze in staat om de efficiëntie van het leren in deze netwerken te verhogen onder emotioneel geladen omstandigheden.

Emotie verbetert niet alleen de initiële codering van de herinneringen, maar zorgt er ook voor dat ... .

Door welke interacties komt dit?

De herinneringen minder snel vergeten worden; interacties tussen de amygdala en prefrontale regio's zijn verantwoordelijk voor de weerstand van emotionele herinneringen tegen uitsterven.

De amygdala werkt niet geïsoleerd

- waaruit komt de rol van de amygdala voort?

- kan amygdala alleen de subjectieve ervaring van emotie verklaren?

- rol amygdala komt voort uit interacties met onderling verbonden hersengebieden - zowel op hoog als laag niveau

- amygdala alleen kan NIET de subjectieve ervaring van emotie verklaren

* pt met bilaterale schade aan amygdala knn nog steeds breed scala à emoties ervaren

- bij stimulatie amygdala ontstaan er fight or flight responsen, zonder dat er veranderingen zijn in subjectievge gevoelens van emotie van een persoon

Beloning en motivatie: wat toonden Olds en Milner (1955) aan met ratten?

Dat elektrische stimulatie van bepaalde hersendelen 'belonend' was.

Beloning en motivatie: in welke hersengebieden is stimulatie het meest belonend?

dopaminerge paden: van ventrale tegmentale gebied -> nucleus accumbens

Pad is niet verantwoordelijk voor het plezier zelf, maar voor het 'willen'-aspect van beloningsgerelateerd gedrag. (het opnieuw willen doen)

Funcrie nucleus accumbens

Zet beloningssignalen om in motivatie en stuurt zo gedrag aan om die beloning te verkrijgen.

Waardoor wordt de nucleus accumbens geactiveerd? Wat koppelt het aan elkaar?

- wordt geactiveerd wnr mensen een beloning ontvangen, vooral wnr deze onverwacht

* als er patroon ontstaat van beloningen, anticipeert de NA op beloningen

- wordt geactiveerd door breed scala à stimuli, ook door verslavende middelen

- koppelt informatie over beloningen aan actiesystemen (motorisch)

vb. je ziet chocolade en je brein denkt "lekker" -> nucleus accumbus activeert en jij staat op om naar de kast te lopen

William James: waarvan hangt het bewust ervaren van een emotie af?

Volgens William James voelen we emoties omdat we lichamelijke veranderingen waarnemen.

Lichamelijke signalen voorzien de hersenen van informatie over de emotie die het lichaam ervaart.

Die informatie over het lichaam geeft aanleiding tot bewuste emotionele gevoelens.

vb.

Mijn hart gaat sneller -> dus ik ben bang.

Wat is de functie van de insula?

De insula heeft het vermogen om de interne toestand van het lichaam waar te nemen en weer te geven. Kortweg: de insula zorgt dat je voelt wat er in je lichaam gebeurt.

Waar bevindt de insula zich? En waaruit bestaat het?

Diep in de Sylvian spleet (= laterale sulcus), diep in de hersenen tussen de temporale en frontale kwab.

Deze bestaat uit functioneel verschillende regio's.

Anterieure subregio's van de insula hebben een uniek patroon van connectiviteit, onderverdeeld in ... en ... deel

Ventraal en dorsaal deel.

dorsaal -> verbonden met dorsale en mediale gebieden van de frontale kwab.

ventraal -> verbonden met emotiegerelateerde gebieden

Welke rol speelt de insula bij onlust en walging?

De insula zet lichamelijke signalen (zoals misselijkheid) om in het gevoel van walging en andere onaangename emoties.

Vb. je doet de frigo open en je ruikt kip die slecht is geworden -> je voelt je misselijk en trekt je gezicht terug

Insula neemt lichamelijke signalen en maakt er een gevoel van walging van.

Wat verstoort beschadiging van de insula? (2)

Het verstoort zowel de ervaring van walging als het vermogen om gezichtsuitdrukkingen van walging bij anderen te herkennen.

Welk gebied zou de insula oorspronkelijk knn geweest zijn?

Het zou oorspronkelijk een gebied knn geweest zijn dat smaaksensaties representeerde, maar zich uitbreidde om andere lichamelijke signalen van emoties te representeren (hartslag, temperatuurveranderingen, pijn, ...)

Volume anterieure insula bij mensen vs. andere primaten

Insula bij de mens veel groter dan bij primaten.

Welke neuronen bevat de insula va mensen, mensapen en sommige grote walvisachtigen?

Economoneuronen

Wat zijn economoneuronen?

Het zijn grote cellen die in staat zijn om informatie snel en over een groot bereik te integreren -> ze maken snelle, intuïtieve beslissingen en emotionele verwerking mogelijk.

Waarvoor is de cingulate cortex cruciaal?

Is belangrijk voor het evalueren van acties met emotionele betekenis en voor het integreren van motivatie in gedrag.

-> kortweg: sturen van gedrag obv emotie en motivatie.

Van welk systeem is de cingulate cortex onderdeel?

limbisch systeem

Welk hersendeel omhult de cingulate cortex?

corpus callosum

In welke 2 regio's is de cingulate cortex verdeeld?

1) anterieure cingulate cortex

2)

Waarbij is de anterieure cingulate cortex allemaal betrokken?

- emotie- en pijnverwerking

- reguleren van autonome toestanden van het lichaam

- conflicten en fouten detecteren

- motivatie en inspanning

Waartussen vormt de ACC een belangrijke schakel?

Wat kan de behoefte aan cognitieve controle aanwakkeren?

Tussen emotie en de controle van aandacht en actie.

Signalen van emotionele opvallendheid knn de behoefte aan cognitieve controle aanwakkeren.

Welk hersendeel is het meest betrokken bij de integratie van emotie en besluitvorming?

orbitofrontale cortex (= 1 v/d minst begrepen gebieden van het brein)

Waar bevindt de orbitofrontale cortex (OFC) zich?

Vlak boven je ogen, in de frontale kwab.

Wat doet de OFC?

- Waarde geven aan dingen: is dit belonend of straffend/slecht?

- Helpt bij beslissingen: obv die waarde kies je wat je doet / pas je je gedrag aan

Met welke andere gebieden werkt de OFC samen? (4)

Hypothalamus, amygdala, insula en cingulate cortex.

Wat zijn de gevolgen als de OFC beschadigd is?

! Waarin vertoont men geen tekorten?

- ontremd gedrag en onverantwoordelijkheid

- slechte beslissingen nemen die resulteren in negatieve uitkomsten + niet leren uit hun fouten

- beslissingen komen vaak niet overeen met hun voorkeuren

! vertonen geen tekorten in intellectuele vermogen

Op welk soort taken presteren mensen met schade aan de OFC slecht?

Taken waarbij verliezen en winsten uit het verleden moeten worden overwogen om in het heden juiste keuzes te knn maken.

+ Hbb de neiging om zich vast te houden aan stimulussen met grote winsten, ookal leiden deze na verloop van tijd tot grotere verliezen.

Kan de OFC je helpen om morele beslissingen te maken?

Ja

De OFC helpt je om ... te leren wnr dingen veranderen.

flexibel

OFC helpt je om flexibel te leren wnr dingen veranderen; wat is omkeringsleren? Lukt dit nog met schade aan OFC?

Een taak waarbij contingenties veranderen.

Eerst leer je:

* A = beloning

* B = straf

Daarna verandert het:

* A = straf

* B = beloning

Jij moet je gedrag nu ook aanpassen en de OFC helpt je daarbij. Omkeringsleren gaat niet meer bij schade aan OFC.

OFC in relatie tot voedsel

Acitiviteit in OFC neemt af naarmate voedsel minder aantrekkelijk wordt door verzadiging.

OFC codeert hoe aantrekkelijk/waardevol iets is.

In het begin wnr je honger hebt is de OFC zeer actief, want voedsel is dan zeer waardevol. Na veel eten is het voedsel minder aantrekkelijk -> OFC daalt.

Welk aspect van onze keuzes (naast de waarde) evalueert het OFC?

In welk soort situaties is de OFC dan vooral actief?

De gevolgen van onze keuzes: als we ontdekken dat we de verkeerde keuze gemaakt hebben voelen we vaak spijt.

<-> Pt met scade aan OFC voelen geen spijt.

OFC is vooral actief in situaties waarin deelnemers agency (= verantwoordelijkheid) voelen voor de keuze.

Wat gebeurt er als we tDCS uitoefenen op de OFC?

De ervaring van spijt vermindert in een besluitvormingstaak.

Waarnaar verwijst emotieregulatie?

Naar pogingen om de emoties die je ervaart te beheersen, zodat ze sociaal aangepast zijn en niet uit de hand lopen.

Zowel op bewust als onbewust niveau.

(Kan verstoord zijn bij bepaalde klinische aandoeningen; zoals stemmingsstoornissen.)

Welke verschillende zelfregulerende stappen zijn er binnen emotieregulatie? (5)

- situatieselectie

- situatiemodificatie

- aandacht veranderen

- cognitieve herwaardering

- respons modulatie

Zelfregulerende stappen binnen emotieregulatie: wat is situatieselectie?

Bij situatieselectie gaan we situaties vermijden die ons angstig maken (vb. geen presentatie geven in de les)

Zelfregulerende stappen binnen emotieregulatie: wat is situatiemodificatie?

Een situatie zo inplannen zodat ze minder stressvol is (vb. samen met je vriendin een presentatie geven)

Zelfregulerende stappen binnen emotieregulatie: wat is 'aandacht veranderen'?

Jezelf proberen afleiden door aan andere dingen te denken.

Zelfregulerende stappen binnen emotieregulatie: wat is cognitieve herwaardering?

Je verandert de betekenis van iets (vb. een presentatie zien als een kans om te leren en dat dit je kan helpen in je carrière)

Kan de reactie v/d hersenen op emotionele informatie verminderen. Ondersteund door ERP-studies: cognitieve herwaardering zorgt ervoor dat de neurale markers van aandacht voor emotionele informatie verminderen.

Zelfregulerende stappen binnen emotieregulatie: wat is respons modulatie?

De uitwendige expressie van een emotie veranderen (vb. door te lachen wnr je nerveus bent)

Wat gebeurt er in de hersenen wnr mensen hun emoties proberen te controleren?

De activiteit in frontale kwabregio's die betrokken zijn bij cognitieve controle neemt toe.

De activiteit neemt af in subcorticale regio's die normaal gesproken de emotie zouden verwerken. (vb. amygdala)

Waarmee hebben mensen met schade aan de dorsolaterale frontale regio moeite?

Met het cognitief reguleren van de angstresponsen.

Wat is het effect van tDCS stimulatie op de dorsolaterale frontale regio?

Conclusie over dit soort effect?

Als je deze denkregio stimuleert:

- verbeterde effectiviteit van cognitieve herwaarderingsstrategieën

- op lichamelijk vlak minder stressreacties (vb. huidgeleiding)

-> Het verhogen van de dorsolaterale prefrontale activiteit heeft dus een oorzaak-gevolg effect op emotieregulatie

Er is een nauwe relatie tussen emotieregulatie en regio's van de frontale kwab die ... vaardigheden ondersteunen. Verklaar

executieve functioneringsvaardigheden

Componenten van executief functioneren zoals het remmen van impulsen, vasthouden van doelen, ... knn ons helpen een emotieregulatiestrategie te kiezen die het beste bij een situatie past en om die strategie effectief uit te voeren.

Wat kan een negatief effect hebben op de prefrontale cortex en de controlefuncties ervan?

stress

Wat zegt Darwin over gezichtsuitdrukkingen van emoties?

Ze zijn aangeboren en komen uit onze evolutie.

Wat zijn de 6 basisemoties?

- blijdschap

- verdriet

- woede

- angst

- verrassing

- walging

-> Deze basisemoties vertonen vergelijkbare gezichtsuitdrukkingen in een groot aantal culturen. Er is culturele diversiteit in hoe ze worden geïnterpreteerd.

Berust de perceptie van emotionele expressie op dezelfde neurale mechanismen als de perceptie van gezichtsidentiteit?

Waartussen wordt een dubbele dissociatie gevonden?

Tussen het herkennen van de identiteit en het herkennen van emotionele expressie.

Dus: herkenning van gezichtsidentiteit en herkennen van emotionele expressie berusten op gescheiden mechanismen.

In welk hersengebied is er activiteit bij het zien van emotioneel expressieve gezichten?

furiform gyrus in Rhem = regio die bekend staat om het verwerken van gezichten

Wat toont dubbele dissociatie aan over de fusifrom gyrus?

Dat er 2 aparte systemen zijn na het zien van een gezicht:

1) identiteit (wie is het)

2) emotie (hoe voelt die persoon zich?)

Zelfde gezicht -> verschillende verwerking in de hersenen

~ identiteit en emotie via aparte hersensystemen verwerkt

Wat kunnen patiënten met schade aan de amygdala niet meer in termen van gezichten?

+ OZ over schade à rechter amygdala?

Ze kunnen geen gezichtsuitdrukkingen herkennen, waarbij de tekorten het meest uitgesproken waren voor angstige gezichten.

Pt lijken hun ogen niet te richten op de emotioneel meest informatieve delen van het gezicht (ogen).

+ Pt met schade à rechter amygdala vertonen geen verstertke N170 ERP-respons op angstige gezichten, op de manier dat neurologisch intacte personen dat wel deden.

Waarbinnen speelt de superieure-temporale sulcus een cruciale rol?

- Bij het interpreteren van gezichtsuitdrukkingen van een emotie.

- belangrijk bij het reageren op gezichtsbewegingen -> cruciaal bij interpreteren van de emotie (minder bij bepalen van identiteit; die blijft constant)

superieure-temporale sulcus: wat toont onderzoek met TMS aan?

Wnr TMS de superieure-temporale sulcus stimuleert zijn de prestaties op een taak waarbij men gezichtsuitdrukkingen moest matchen verstoord, maar niet de prestaties op een taak waarbij men identiteit moest matchen.

We herkennen emoties niet alleen via gezichten, maar ook via ...

lichaamstaal (houding, beweging, gebaren)

We herkennen emoties niet alleen via gezichten, maar ook via lichaamstaal.

Wat gebeurt er in de hersenen / welke gebieden zijn betrokken bij perceptie van lichaamstaal? (4)

- zien van een lichaam -> ventrale stroomgebieden verwerken visuele informatie over het lichaam; sterkere reactie als houding emotioneel is (emotionaliteit van lichamelijke expressie zorgt vr sterkere activatie)

- motorische gebieden betrokken bij observeren van acties

- gebieden die betrokken zijn bij begrijpen van mentale toestand van anderen ook betrokken

- regio's die traditioneel betrokken zijn bij emotie (vb. amygdala)

-> Al deze systemen werken samen om emoties waar te nemen via lichaamstaal; dit gaat over perceptie!

Wnr bewegen de spieren in ons gezicht bij emoties?

Wnr ze input krijgen van hersenzenuwen die worden aangestuurd door de verschillende motorsystemen van de hersenen.

Hoe emoties overbrengen via gezichtsuitdrukkingen?

-> Welke 2 systmeen zijn er voor de controle van gezichtsuitdrukkingen?

1) systeem gecentreerd in basale ganglia: controleert spontane of automatische gezichtsuitdrukkingen

2) systeem gecentreerd in motorische cortex: controleert vrijwillige (= bewust en opzettelijk) gezichtsuitdrukkingen

Hoe emoties overbrengen via gezichtsuitdrukkingen?

-> Pt met schade aan de basale ganglia (vb. Parkinsonpt) knn geen ... gezichtsuitdrukkingen meer maken. Wat wél nog?

spontane

Wél: als er een specifieke instructie is of met een vrijwillige inspanning.

Asymmetrieën in initiatie van gezichtsuitdrukkingen

- spontane uitdrukkingen

- intensere emoties

- niet-menselijke primaten

- spontane uitdrukkingen beginnen meestal aan de linkerkant van het gezicht -> toont dominantie Rhem

- linkerkant heeft neiging om intensere emoties uit te drukken in foto's

- niet-menselijke primaten vertonen ook meer dramatische uitdrukkingen aan linkerkant vh gezicht

Wat is prosodie?

Dit verwijst naar de toon waarop iets wordt uitgesproken.

-> emotionele informatie kan ook overgebracht worden via de stem.

Welke 2 hoofdtypes van prosodie zijn er?

1) propositionele prosodie

2) affectieve prosodie

Wat is propositionele prosodie? + vb.

- communiceert lexicale (welk woord belangrijk is) of semantische informatie (wat de zin betekent)

- toon en klemtoon in spraak die helpt om de inhoud en structuur van een zin duidelijk te maken

- het verandert hoe we een zin interpreteren door klemtoon en intonatie

vb.

* IK heb hem niet gezien

* ik heb HEM niet gezien

* ik heb hem NIET gezien

Wat is affectieve prosodie?

- communiceert de emotionele context of toon van een uiting (vb. "mijn moeder komt eten" -> kan zowel opgetogenheid als verdriet uitlokken)

= emotionele prosodie: drukt de emotionele toestand van de spreker uit (vb. blije, verdrietige, boze stemtonen)

Wat is attitudinale prosodie?

Prosodie die een houding tov een persoon of object uitdrukt. vb. sarcasme of superioriteit

Wat is aprosodie?

Tekortkomingen in het begrijpen van prosodie, ten gevolge van een hersenletsel (aprosodie specifiek geassocieerd met schade aan gebied rond Sylvian fissure Rhem)

Pt met schade in de ... begrijpen significant minder prosodie dan patiënten met schade in de ... .

Rhem - Lhem

Rhem is naast het begrijpen van prosodie ook belangrijk voor de ... van prosodie

productie;

- mensen met Rhem schade spraken monotoon

- eerder geassocieerd met anterieure ipv posterieure gebieden binnen Rhem

Wat is van essentieel belang opdat er een effectieve sociale communicatie is?

De integratie van emotie tussen ≠ zintuigen; je hersenen combineren wat je ziet en wat je hoort

-> Het zien van een gezichtsuitdrukking kan de verwerking van een auditieve uiting van een emotie bevorderen.

Integratie van emotie tussen ≠ zintuigen cruciaal: welke studie werd hiervoor opgezet?

Studie:

- pp zien een blij, boos of neutraal gezicht en krijgen vervolgens een pseudo-zin in een blijfe of angstige toon/stem te horen

- wnr de toon van de stem incongruent is met de emotionele uitdrukking op het gezicht -> sterkere N100 peik in de ERP-respons

-> geeft aan dat hersenen de emotionele incongruentie tussen de 2 modaliteiten snel knn detecteren