Western: L10

Wat is de western

Een genre met grote thematische en iconografische consistentie maar ook enorm flexibel zo zijn er psychologische westerns, western musicals en meer. Het kan zowel een a-productie of b-film zijn en kan ideologisch links, rechts, conservatief, of liberaal zijn.

Hoezo is de western schatplichtig aan diverse precedenten

De western ontleend zijn structuur aan 19de-eeuwse populaire melodramatische literatuur met de deugdzame held en de schurk die de maagdelijke heldin bedreigt. Het is een visuele representatie van het Amerikaanse landschap in de 19e eeuw.

Geografische categorie van de western

Het belang van locatie blijkt vaak al uit titels die vernoemd zijn naar rivieren, bergketens, en staten. Het genre is inherent verbonden met indrukwekkende landschappen en het belang van de verhouding tussen de personages en dat landschap

Het is schatplichtig aan de 19de-eeuwse beeldvorming van het landschap

De southwest is dominant

Hoezo is de woestenij of wildernis ook een mentale of symbolische ruimte in de western.

• Het landschap verleent aan de westerns mythische betekenis

• Western is als het ware de mythe van de VS zoals de Odyssee dat is voor het antieke Griekenland

• Mythische dimensie met archetypische personages

• Thema van spanning tussen wildernis en civilisatie

Hoezo is de mythe van de western een reflectie op de Amerikaanse geschiedenis

De western is gesitueerd in een specifieke historische categorie. De meeste verhalen zijn gesitueerd in de periode tussen 1865 en 1900 tussen de burgeroorlog en het sluiten van de frontier

Hoe zag Andre Bazin de western

• Eerder als een mythe dan historische realiteit. De mythe is een idealisering van deze historische realiteit

• Als een genre begaan met metafysische en morele drama’s met een strijd tussen goed en kwaad waarbij dat vrouwen vaak een symbool zijn voor het goede of als symbool voor de civilisatie in de frontier

De western van 1937-1940 en na WOII (korte uitleg)

1937 tot 1940 is een korte klassieke periode van de western. Stagecoach van John Ford uit 1939 is een voorbeeld van mythologisering van de geschiedenis

Na de tweede wereldoorlog zijn het ernstigere thema’s met esthetische, sociale, politieke, psychologische, morele of erotische aspecten zoals High Noon van Zinneman uit 1952 en Shane van George Stevens uit het zelfde jaar

Hoe zag Robert Warshaw de western in zijn essay The Westerner uit 1954

1. De western is een epische weergave van morele ambiguïteit en van een ideologisch conflict dat gepaard ging bij de vorming van het Amerikaans kapitalisme. Dit is in plaats van de goddelijke strijd tussen goed en kwaad bij Bazin

2. De strijd tussen individu en gemeenschap is cruciaal met meer aandacht voor de westerner dan de western zelf

3. De westernheld is zoals de gangster in een gangsterfilm een tragische held die niet kan aarden in een gemeenschap. Individualisme dat onmogelijk is in de 20e eeuw

Wat zijn volgens Robert Warshaw in de Westerner de verschillen tussen een western en een gangsterfilm

• De westernheld is op zichzelf gewezen in tegenstelling tot de gangster

• De westernheld leeft in een wereld waar wapens openlijk worden gedragen

• Geweld in westerns is niet opportunistisch maar eerder een uitdrukking van de levenswijze en onderdeel van de morele code

Hoe evolueert de western volgens Robert Warshaw in de Westerner

Van primitivisme naar volwassenheid

• Het heeft weinig te maken met streven naar historische waarheid

• Loslaten van onschuld, meer tragische kijk

• Westernhelden worden ouder

• Daarnaast een social drama waarbij de west enkel als decor dient zoals in High noon uit 1952

• Ofwel het sterker uitwerken van mythologische en cinematografische potenties zoals in Stagecoach(1939) en My darling clementine(1946)

Hoe beziet Jim Kitses de western in Horizon west uit 1969

Hij heeft een synchronische en structuralistische benadering en verwijst naar Virgin land (1950) van Henry Nash Smith.

De essentie van het Amerikaans nationaal bewustzijn is de tuin vs de woestijn of wildernis maar ook gemeenschap-individu, beperking-vrijheid en verandering, toekomst - traditie, verleden zijn belangrijk

Complexe vermenging van mythische en archetypische elementen van de western volgens Jim Kitses in Horizon west

• Personages met bijna magische krachten

• Bijna goddelijke figuren die bewegen in een demonisch wasteland

• Thema van dood en verrijzenis

• Terugkeer naar paradijselijke tuin

Hoe ziet Will wright de western in Sixguns and society uit 1975

Een structuralistische analyse gebaseerd de structurele antropologie van lévi-strauss. Hij zegt dat ook moderne samenlevingen nood hebben aan mythes en dat westerns industrieel geproduceerde verhalen met mythisch materiaal zijn.

Hoe analyseert Will Wright plotstructuren van de western in Sixguns and society

de plotstructuren weerspiegelen verschuivingen in de Amerikaanse samenleving

• Classical plot: Individualistisch concept van vrije markt economie

• Vengeance plot: Variatie die veranderingen in markteconomie weerspiegelt

• Professional plot: corporate economy, grote conglomeraten, machtsconcentraties

Plotstructuren worden gekenmerkt door veranderende tegenstelling

• Held - gemeenschap - schurk

• goed - kwaad

• sterk - zwak

De western als prille begin van de filmgeschiedenis

• Edison en The Great Train Robbery van Edwin Porter uit 1903 zijn pioniers in de western

• Thomas ince voor Selig vestigt zich in Californië op authentieke locaties met echte cowboys

• Griffith maakt tussen 1908 en 1912 74 westerns, melodramatische verhalen gesitueerd in the west

• Vroege western stars: Broncho Billy Anderson, William S Hart, Tom Mix

Hoezo is de western voornamelijk verbonden aan klassiek Hollywood

• Omdat het genre belangrijk wordt bij het ontstaan van Hollywood aan de vooravond van WO1 maar verdwijnt in de jaren 60 en 70.

• Grote regisseurs maken occasioneel westerns zoals Fritz Lang die er 3 maakte.

• Namen van bekende auteurs zijn inherent verbonden met het genre zoals John Ford, Anthony Mann, Raoul Walsh en Howard Hawks

• In de historische evolutie is het nauw verbonden met de evolutie van de Amerikaanse samenleving

Epic western in de jaren 20

• In het historische kader van de westwaartse migratie en de opening van de frontier

• Het ontsluiten van West is een harde en moeilijke onderneming met strijd tussen natuur-mens, individu-samenleving, oud-nieuw

• Super-producties met sterren en een indrukwekkend gebruik van locaties

• Ford schenkt bijvoorbeeld aandacht aan grote historische gebeurtenissen maar aan de hand van voorvallen van ‘onbelangrijke’ mensen

• Korte heropleving in de vroege jaren 30 bij het begin van de geluidsfilm

Western in de jaren 30

1. Een periode van verval met een sterke daling in productie vanaf late jaren 20 om verschillende redenen

2. Fascinatie voor moderne techniek

3. Fascinatie voor de moderne metropool waardoor de gangster de outlaw vervangt

4. Introductie van de geluidsfilm. De vroege geluidstechniek was gebonden aan studio’s en de financiële investeringen waren te groot)

Gouden tijdperk van de B-western in de jaren 30

• De sterk geformaliseerde en gestandaardiseerde serials en B-westerns leven op.

• Populariteit van de singing cowboy

• Gespecialiseerde studio’s zoals Republic

• Gespecialiseerde sterren die met hun persona werden geïdentificeerd zoals Gene Autry, Hopalong Cassidy, en Roy Rogers

Western in de jaren 40

Het genre wordt volwassen en we krijgen opnieuw meer toonaangevende A-producties met grotere budgetten en sterren. Er was een consolidatie van de mythologie waarbij de mythische aspecten worden versterkt. De thema’s in de films worden complexer en volwassener

Wat is Stagecoach

• De eerste moderne western, van John Ford uit 1939, en de perfecte belichaming van de klassieke western volgens Andre Bazin

• De personages zijn archetypes, half allegorische en half mythische figuren zoals: gambler, dronken dokter, saloongirl met een gouden hart

• De personages tonen hun ware aard tijdens een rijs waarbij sociale outcasts nobiliteit verkrijgen

• Mythisch-poëtisch beeld voor ontstaan van Amerikaanse samenleving met spanning tussen individu en samenleving

• Het is de film die John Wayne tot filmster maakte

De elegische toon van Stagecoach

• Indrukwekkende beelden van Monument Valley, de perfecte tijdloze setting voor de mythische proporties van het verhaal

• Visuele elegantie

• Afwisseling tussen close-ups met emotionele intensiteit en epische long shots

• Bijna expressionistisch-claustrofobische interieurscènes

• Dynamische montage bij aanval van indianen op koets

Wat is My Darling Clementine

• Een western van John Ford uit 1946 met Henry Fonda als de elegante Wyatt Earp te tombstone met aan het einde de gunfight aan de OK Coral

• het is een Town taming story met de komst van de wet en orde aan een civilisatie in de frontier

• Earp temt de stad, maar wordt zelf getemd door schooljuf Clementine

• Een gemeenschap met sociale rituelen zoals de dansscène op de vloer van de kerk in aanbouw

• Actie versus traagheid

Wat zijn donkere thema’s die in de complexere westerns van de jaren 40 worden geïntroduceerd.

• Teloorgang van de schuld

• Lynchen van onschuldigen zoals in The Ox-bow incident van Wellman uit 1942

• Tendens tot psychologisering zoals Pursued van Raoul Walsh uit 1947, een soort noir-western

• Freudiaanse dimensies van psychologisering zoals vader-zoon-conflicten, oedipale structuren (ook belangrijk in de jaren 50), strijd tussen man en vrouw

Wat is er anders aan The Ox-bow incident van Wellman uit 1942 dan andere vorige westerns

Onschuldigen worden gelynched in een samenleving waar de recht van het sterkste aan het zegevieren is. Het kwaad in de film is niet het gevolg van een sadistisch individu maar weet zich te manifesteren in de werkelijkheid door een zwakke samenleving en een laffe meerderheid

De pessimistische sfeer geeft een totaal ander beeld op de frontier dan voordien

Western in de jaren 50

• Een belangrijk decennium voor het genre met meerdere invloedrijke films zoals Shane van George Stevens uit 1952 en Rio Bravo van Howard Hawks uit 1959.

• De western wordt duidelijk bepaald door maatschappelijke gebeurtenissen zoals de burgerrechtenbeweging die een andere kijk op de indiaan met zich meebrengt waarbij ze vaak als allegorie gebruikt worden voor afro-amerikanen

• Ook de wijzigende positie van de vrouw in de samenleving waardoor er westerns zijn met sterke vrouwelijke protagonisten.

• Complexere westernhelden en de wijziging van de positie van de held tegenover de gemeenschap zoals in High Noon van Fred Zinneman uit 1952 dat teveneens een allegorie is voor het McCarthyisme

• Held in crisis: figuur van de tragische held / Protagonisten met duistere kant: neurotische helden

Voorbeelden van westerns met sterke vrouwelijke protagonisten

• Rancho Notorious (Fritz Lang, 1952)

• Johnny Guitar (Nicholas Ray, 1954)

• Forty Guns (Samuel Fuller, 1957)

Wat is High Noon

• Een western van Fred Zinneman uit 1952 dat een voorbeeld is van de complexe relatie tussen het individu en een gemeenschap en van een complexere westernheld

• Een schurk zal in de stad arriveren dus gaat Gary Cooper’s personage terug de strijd aan. Niet over een held vs schurk maar tegen een bekrompen gemeenschap. De held wordt niet als sterk afgebeeld, is niet eendimensionaal, en is menselijk

Wie was Anthony Mann

1. Een regisseurs van westerns uit de jaren 50 die vaak samenwerkte met James Stewart

2. Typerend voor zijn films zijn de tragische helden in crisis met zelf ook een donkere kant

3. Bracht noir-elementen over naar de western

4. Protagonisten zijn moreel ambivalent, psychologisch onstabiel en geplaagd door obsessies

5. Protagonist is op zoek naar zichzelf met het motief van de reis, zoektocht, en jacht

6. Climax is tussen de held en zijn nemesis in een indrukwekkend leeg landschap

7. Weinig personages

Wie was Budd Boetticher

• Een regisseur van B-productie westerns die vaak samenwerkte met Randal Scott in de hoofdrol

• De opmerkelijke kadrages in lege landschappen geven een modernistisch effect

• Vaak heel cynische figuren waarbij de emotionaliteit van personages wordt onderdrukt

• Samen met Mann: tendens tot eenvoud, en reductie tot archetypische en mythische elementen

Wat is The Searchers

1. Een western van John Ford uit 1956 waar het duistere, neurotische personage ook aanwezig is. Hij wordt gedreven door racisme en haat wat het onmogelijk maakt om sympathie te creëren

2. Sombere dimensie van tragedie

3. Opmerkelijk kleurgebruik en kadrering

4. Het gevoel van de ‘community’ is nauwelijks aanwezig in tegenstelling tot eerdere films van Ford

5. Indrukwekkende landschapsfotografie: Monument Valley maar ook Utah en Colorado

6. Vijandige wildernis vs geborgenheid van het huis

Western in de jaren 60

Einde van de golden age van de Western en tevens het einde van klassiek hollywood. Het besef dat de idealen van het genre niet langer geldig zijn ontstaat hierdoor neemt de complexiteit van het genre wel toe

Ook revisionisme bij John Ford: Sergeant Rutledge (1960), The Man Who Shot Liberty Valance (1962), Cheyenne Autumn (1964)

Meer cynische benadering van the west in westerns van de jaren 60

Professional plot-structuur zoals wat Will Wright zei.

Vb. Films:

• The Magnificent Seven van John Sturges uit 1960

• The Professionals van Richard Brooks uit 1966

• The Wild Bunch van Sam Peckinpah uit 1969

Sub-genres:

• Contemporary Western

• Spaghetti western

• Vietnam-western

Wat is de contemporary western

• Een subgenre van de western uit de vroege jaren 60 dat een realistischer beeld gaf van het eigentijdse westen

• Meditatie over het einde van The West en einde van het genre van de western

• Expliciete nevenschikking van traditie en moderniteit: bvb paard vs auto zoals in Lonely are the brave van David Miller uit 1962, Hud van Martin Ritt uit 1963, en The Misfits van John Huston uit 1961

Wat is The Misfits

Een contemporary western van John Huston uit 1961 en een scenario van Arthur Miller met Clark Gable, Marilyn Monroe en Montgomery Clift

Wat is een spaghetti western

1. Een subgenre van de western dat zijn doorbraak kende in 1964

2. Italiaanse producties maar eigenlijk internationale co-producties omdat het met Amerikaanse acteurs kan zijn en soms werd opgenomen in Spanje, ook spelen de verhalen zich vaak in Mexico af.

3. Evocatie van cynische en opportunistische west

4. Fascinatie voor geweld, ontkoppeld aan elke morele context

5. Element van parodie met karikaturale uitvergrotingen

6. Geworteld in de Italiaanse traditie met invloeden van Opera(belang van muziek) en Italiaans modernisme zoals Antonioni

Wat is Once upon a Time in the West

• Een spaghetti western van Sergio leone uit 1968. Ook een meta-western omdat het commentaar geeft op de traditie.

• Gefilmd in Monument Valley

• Openingsscène is een zeer mooie generiekscène met een modernistisch aspect.

Wat is de Vietnam Western

Een subgenre van de western uit de jaren 60 dat die naam kreeg omdat het een reactie was op de toenemende Amerikaanse cultuur

• Fascinatie voor geweld in de jaren 60

• Moord op MLK en Robert Kennedy in 1968

• Hoogtepunt van de Vietnamoorlog en de slachting van My lai in 1968

De traditionele voorstelling van geweld in cinema wordt gezien als artificieel en de Motion Picture Production Code wordt afgeschaft.

Films:

• The Wild Bunch van Sam Peckinpah uit 1969

• Ulzana’s raid van Robert Aldrich uit 1972

Wat is The Wild Bunch

1. Een vietnam western van Sam Peckinpah uit 1969 dat het einde van the west en de western toont

2. Groep huurlingen die de strijd aan gaan met een Mexicaanse tiran maar gelijkaardig te werk gaan

3. Ook een contemporary western door het gebruik van machinegeweren en auto’s

4. ‘Bloedballeten’

5. Telelens, slow-motion, geluidseffecten, indrukwekkende cross-cutting met invloed van Kurosawa en Eisenstein