Kolos źrebaki 2.1

jak prawidłowe karmienie wpływa na rozwój źrebięcia? 3

• harmonijny wzrost wszystkich układów organizmu (odpornościowy, kostny, mięśniowy) szczególnie kostno-stawowego (kluczowy w sprawności)

• zapobieganie schorzeniom (OCD, problemy z kopytami)

• zwiększa wydajność i wytrzymałość w przyszłym użytkowaniu sportowym konia (lepsza budowa organizmu, lepsza odporność)

Jakie są 3 fazy rozwoju źrebięcia? czym się charakteryzują podaj po 3,3 i 2 informacje

• Okres prenatalny → 11 miesięcy, rozwój płodu, pobór składników odżywczych zależny od matki, w ostatnim trymestrze najintensywniejszy rozwój

• od narodzin do odsadzenia → 5-7 miesięcy, główne pożywienie mleko matki stopniowe wprowadzanie pasz stałych, kluczowe składniki wspierające wzrost

• od odsadzenia do roku → po zakończeniu karmienia mlekiem przechodzimy na pasze stałe, kluczowy okres w rozwoju układu kostnego i mięśniowego

jakie są 3 kluczowe składniki odżywcze w rozwoju źrebięcia?

• Białko→ budowa tkanek, enzymów i przeciwciał, jakość jest ważna (określa ją zawartość aminokawsów)

• Energia→ procesy życiowe i wzrost, źródło energii (głównie węglowodany i tłuszcze) zapotrzebowanie rośnie z wiekiem

• Witaminy i minerały→ regulacja, budowa, niezbędna dla pracy układów

jakie jest znaczenie siary dla rozwijającego się źrebięcia? co ją charakteryzuje? jakie ma działanioe? co jest kluczowe w jej podaniu?

• bogata w przeciwciała (immunoglobuliny) zapewniające bierną odporność której źrebie praktycznie nie ma

• zawiera znacznie więcej białka, tłuszczów i witamin ADEK niż zwykłe mleko więc kluczowe dla rozwoju

• działanie lekko przeczyszczające ułatwia wydalenie smółki (1 kał gromadzący się w jelitach w okresie płodowym)

klacz produkuje ją tylko 48-96 h po porodzie a zawartość przeciwciał maleje z każdą godziną, (2-6 godzin musi się napić bo wtedy są najlepiej wchłaniane przez jelita do krwioobiegu)

kiedy 1 ssanie? jak często je? co należy obserwować? jak powinno się zmieniać ciało?

• pierwsze ssanie po 1-2 h jak do 3 h nic to konsultacja z wetem

• bardzo często je (mały żołądek duże zapotrzebowanie w energię) co 15-20 min matkę ssie, z wiekiem spada częstotliwość

• trzeba obserwować czy odpowiednie ilości je (sygnały alarmowe to zapadające boki, brak energii, dziwne ssanie lub brak)

• przyrost masy ciała 1-1,5 kg dziennie w pierwszym miesiącu (ważenie pomaga w kontroli)

jak różni się mleko klaczy od mleka innych zwierząt i dla jakiego procesu jest idealne? jak zmienia się produkcja mleka w laktacji i jego skład?

→ ma mniej tłuszczu i białka ale więcej laktozy (odpowiednio dla fizjologii przewodu pok. konia) idealne dla wzrostu

→ szczyt produkcji ok. 2 miesiące po porodzie 15-20 l dziennie a potem spada i zmienia skład odpowiednio do potrzeb źrebięcia

jakie zapotrzebowanie energetyczne ma źrebię? jaka ogólnie musi być dieta? skąd pochodzi energia początkowo i później?

• bardzo wysokie bo jest intensywny wzrost i rozwój układów (w pierwszych miesiącach podwaja swoją masę)

• skoncentrowana i łatwo przyswajalna dieta bo ma małą pojemność przewodu i duże potrzeby energetyczne

• energia początkowo pochodzi z mleka matki a potem z pasz stałych głównie z węglowodanów i tłuszczów

co jest głównym źródłem białka w diecie źrebięcia na początku a co potem? za co odpowiada białko 4?

mleko ale z czasem jest niewystarczające i kluczowe są pasze treściwe bogate w wysokiej jakości białko

białko:

• budowa mięśni, ścięgien, więzadeł i narządów

• prekursory hormonów i enzymów

• wsparcie układu odpornościowego

• umożliwiają transport witamin i minerałów

jakie jest znaczenie lizyny w rozwoju źrebięcia 3? jakie są jej źródła w diecie 4?

• rozwój tkanki mięśniowej (budowa białek mięśniowych, niedobór lizyny osłabia rozwój mięśni)

• produkcja kolagenu (główny składnik, kości, więzadeł, ścięgien więc kluczowa dla układu kostno stawowego)

• produkcja przeciwciał i enzymów (wspiera układ odpornościowy)

źródła w diecie: śruta sojowa, lucerna, mleko klaczy, wzbogacone nią mieszanki paszowe, drożdże paszowe

co jest głównym źródłem energii dla źrebięcia i jak się dzieli? jaka jest zdolność trawienia włókna przez źrebię?

→ węglowodany, łatwo strawne: skrobia i cukry proste oraz strukturalne: celuloza i hemiceluloza

→ źrebię na początku nie najlepiej trawi włókno ale wraz z rozwojem mikroflory jest lepiej przyswajalne z pasz objętościowych

jakie są najważniejsze tłuszcze w diecie źrebięcia i jaka jest ich optymalna proporcja? jaka jest rola tłuszczów 3? jaka jest optymalna zawartość?

wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-6 i omega-3 pozyskiwane z diety, proporcja 5:1

• rozwój układu nerwowego i odpornościowego

• uczestniczą w procesach zapalnych

• dostarczają 2,25 razy więcej energii niż węglowodany i są o wiele lepiej przyswajalne

optymalna zawartość to 3-5% suchej masy (znacznie większa niż w tradycyjnych paszach)

jakie są kluczowe minerały w rozwoju koścca i za co odpowiadają? do czego mogą prowadzić błędy ich suplementacji?

Wapń→ główny składnik kości, niezbędny do funkcjonowania układu nerwowego i mięśniowego, niedobór prowadzi do deformacji i zahamowania wzrostu (kontuzja)

Fosfor→ drugi po wapniu najważniejszy składnik mineralny kości, metabolizm energetyczny komórek, nadmiar prowadzi do zaburzeń wchłaniania wapnia

co reguluje utrzymanie homeostazy wapniowo-fosforowej? i jaki powinien być stosunek wapnia do fosforu i do czego może prowadzić zaburzenie?

• regulowana jest hormonalnie głównie dzięki witaminie D wspomagającej wchłanianie wapnia z przewodu

• stosunek wapnia do fosforu powinien wynosić 1,5-2,1 zaburzenie może prowadzić do problemów z mineralizacją kości

jakie są inne 4 kluczowe minerały w żywieniu konia? za co odpowiadają? do czego może prowadzić niedobór

Magnez→ uczestniczy w reakcjach enzymatycznych, funkcjonowanie układu nerwowo-mięśniowego, mineralizacja (niedobór→ nadpobudliwość, drżenie mięśni i tężyczka)

Miedź→ synteza kolagenu i elastyny (białka tkanki łącznej) (niedobór→ zaburzenia rozwoju kości i chrząstek, OCD)

Cynk→ składnik enzymów, metabolizm białek, węglowodanów i kwasów nukl. praca układu odpornościowego, gojeniu ran, zdrowie skóry i kopyt (niedobór→ słaba jakość sierści i kopyt osłabiony wzrost)

Selen→ przeciwutleniacz (niedobór→ miopatia, osłabienie odporności)

za co odpowiada witamina A i D? jakie są ich źródła? jakie są skutki niedoboru?

witamina A→ kluczowa dla wzroku i kości, skóry i błon śluzowych źródło: zielonki i dobrej jakości siano (ma bera karoten-prekursor witaminy A) niedobór: podatność na infekcje i zahamowanie wzrostu

witamina D→ gospodarka wapniowo-fosforanowa, mineralizacja kości, organizm sam syntezuje z promieni słonecznych stojący w boksie koń może wymagać suplementacji, niedobór: krzywica, nadmiar→ zwapnienie tkanek

podaj role witaminy E i B oraz źródła

witamina E→ przeciwutleniacz (chroni błony kom. prze wolnymi rodnikami), układ odpornościowy nerwowy i mięśniowy, źródła: świeże zielone pasze (wraz z przechowywaniem spada ilość)

witaminy z grupy B→ metabolizm energetyczny, synteza krwinek białych i czerwonych (u zdrowego syntezowane przez mikroflorę u młodego bez niej wykształconej trzeba suplwementować)

ile powinien ssać źrebak do końca 3 tygodnia? jak spada częstotliwość od 4 tygodnia? co pobierają źrebaki w okresie od 1-5 tygodnia i po co? co pobierają źrebaki w okresie 3-5 tygodnia?

• Źrebak do końca 3 tygodnia życia powinien ssać matkę 50-60 razy na dobę. Ilość pobranego mleka podczas jednego ssania wynosi 150-250 ml.

• Od 4. tygodnia życia częstotliwość ssania spada do 6 razy na dobę.

• Od 1 do 5 tygodnia życia źrebięta pobierają kał klaczy, a z nim witaminy z grupy B, bakterie kwasu mlekowego i pierwotniaki, zasiedlające rozwijający się przewód pokarmowy.

• W okresie 3-5 tygodnia życia źrebięta zaczynają pobieranie siana i pasz treściwych, ponieważ mleko matki przestaje pokrywać zapotrzebowania organizmu.

jak powinno wyglądać przejście źrebięcia na pokarm stały? jak młode się tego uczą?

stopniowo aby nie zaburzyć mikroflory, źrebięta naturalnie uczą się naśladując matkę i wykazując zachowania eksploracyjne

podaj 4 kroki i okresy wprowadzania pasz stałych

• 1-2 tydzień → interesuje się paszą, skubie siano/trawę choć bardziej się bawi nadal zapotrzebowanie pokrywa mleko

• 3-4 tydzień→ dajemy specjalną mieszankę treściwą (świeża smaczna i łatwo strawna, w niewielkich ilościach)

• 2-3 miesiąc→ większe ilości paszy stałej (objętościowa i treściwa) mleko jest niewystarczające dla potrzeb

• 4-6 miesiąc→ przed odsadzeniem powinno pobierać pasze stałe (ok. 0,5-1 kg treściwej, 1-2 kg objętościowej) regularne spożywanie stałych pasz zmniejsza stres związany z odsadzeniem

jakie jest 6 zasad żywienia źrebiąt od 2 miesiąca życia

• najwyższej jakości siano, bez pleśni

• nie wolno lizawek solnych

• stały dostęp do wody

• czysty żłob nie dostępny dla klaczy

• ziarno owsa gniecione z mieszanką mineralno-witaminową

• mieszanki paszowe granulowane zbilansowane można podawać

jakie są 4 zasady karmienia źrebaka przez wypas?

• runia pastwiskowa 12-16 cm

• skarmiamy paszą objętościową przed wypasem (siano)

• po wypasie dokarmianie paszami treściwymi

• za mała ilość miedzi w okresie pastwiskowym może powodować mineralizację kręgosłupa młodych (OCD)

czym jest odsadzanie źrebięcia? jaki jest to proces i kiedy robimy?

• proces oddzielenia źrebięcia od matki i zakończenie karmienia mlekiem, bardzo stresujące wpływa na fizjologię i układ pokarmowy,

• proces stopniowy od 9-11 miesiąca zaczynany (w hodowlach ekonomicznie robią to od 5-7)

jak musi być przygotowany źrebak przed odsadzeniem? jak to robimy? jak wygląda dieta po odsadzeniu? co należy monitorować?

• źrebak musi być żywieniowo przygotowany, musi pobierać pasze stałe, obj. i treść. aby przewód był przystosowany że te pasze stałe będą głównym źródłem składników odż.

• nie odsadzamy nagle, stopniowo po kilka h na dzień i wydłużamy (zmniejsza to ryzyko zaburzeń trawiennych i apetytu)

• po odsadzeniu nie wprowadzamy żadnych zmian radykalnych (jedynie można stopniowo więcej treściwej podawać aby zrekompensować brak mleka)

• należy obserwować czy je odpowiednie ilości, i nie ma zaburzeń można ważyć

jakie podajemy mleko jak nie ma matki? jak to robimy? co można stosować a czego nie?

• podawanie siary (3-4 dni) od klaczy mamki bądź z banku siary (-20 stopni) podgrzewamy do temp. ciała młodego

• podajemy przez butelkę ze smoczkiem na wysokości wymienia klaczy lub sondą żołądkową

• preparat mlekozastępczy (białko zwiierzęce), mleko kozie

• nie wolno mleka krowiego bo będzie biegunka (ma 2x więcej tłuszczu)

jakie są 4 zasady i specyfikacje żywienia odsadków?

• potrzebują diety bogatszej w biało, składniki mineralne i energię niż dorosłe

• siano dostępne praktycznie cały czas

• porcjujemy racje na mniejsze aby nie obciążać układu pok. co zminimalizuje ryzyko kolek i ochwatu

• dostosowujemy dietę do pory roku (zimą więcej energii bo staty cieplne, latem nawodnienie i elektrolity, uwzględniamy dostępność i jakość pastiwska)

jakim sianem karmimy młode? kiedy je podajey? co nam daje pastwisko? na co wpływa spożywanie objętościówki?

• młode siano z pierwszego pokosu z dużą ilością białka np. młoda lucerna lub koniczyna

• siano od 2-3 tygodnia życia

• pastwisko jest źródłem dobrym składników odż. a trawa witamin szczególnie A i E wypas wspiera zachowania i ruch wspiera układ mięśniowo-kostny

• spożywanie pasz objętościowych stymuluje rozwój bakterii celulolitycznych w jelicie ślepym, stopniowo ale jest więc włókno lepiej będą przyswajały

co jest głównym źródłem wody dla źrebaka i kiedy jest kluczowe podawanie jej osobno? co woda umożliwia 4? ile potrzebuje źrebak tej wody?

• na początku głównym źródłem wody jest mleko matki (90%) ale kluczowy jest dostęp do świeżej wody zwłaszcza przy wprowadzaniu pasz stałych

• uczestniczy we wszystkich procesach życiowych (70-80% masy źrebaka) niezbędna w trawieniu, wchłanianiu, regulacji temp. usuwania toksyn

• młody o masie 100kg potrzebuje dziennie 5-8 l wody (w zależności od diety, temp i aktywności)

jakie są 2 zalety stosowania probiotyków i prebiotyków?

• rodzą się z praktycznie sterylnym przewodem, kolonizacja zaczyna się od urodzenia i trwa kilka m. probiotyki wspierają ten proces (zwłaszcza przy jego zaburzeniu)

• łagodzą negatywne skutki stresu (odsadzenie, zmiana diety, transport) dla przewodu pokarmowego

jakie są najczęstsze błędy żywienia źrebiąt 5?

• Przekarmianie zbyt kaloryczną dietą – zbyt szybki wzrost i przyrosty masy (ryzyko problemów kostno-stawowych) (najgorsze cukry proste i skrobia)

• Zła suplementacja – zaburzony stosunek Ca:P może prowadzić do zaburzeń mineralizacji

• Nagłe zmiany diety – zaburzenia trawienia, kolki, ochwat

• Zbyt wczesne odsadzenie zanim jest przygotowane do trawienia pasz stałych – problemy trawienne i zahamowanie wzrostu, problemy psychiczne

• Brak indywidualizacji – różnią się aktywnością i potrzebami od dorosłych, mogą być niedobory i przekarmienia

jakie są 4 zasady higieny żywienia?

• 2-3 razy w tygodniu czyszczenie żłobów i pojemników (w lecie nawet codziennie) żeby się żadne grzyby bakterie nie rozwijały czy patogeny

• brak pleśni i mykotoksyn od razu wyrzucamy

• zwilgocone pasze treściwe powinny być zjadane w 24 h po tym okresie mamy fermentację i pleśń (zatrucia)

• pasze (głównie treściwe) przechowywane w suchym chłodnym miejscu poniżej 10 stopni temp szczelnie zamknięte.

jak przechowujemy pasze treściwe, siano i słomę? jaki jest okres przydatności treściwych i siana?

• Pasze treściwe – suche, chłodne miejsce (<15°C), szczelne pojemniki, na paletach, wilgotność <60%

• Siano i słoma – suche, przewiewne, dobrze wysuszone (<15% wilg.), chronione przed wilgocią i pleśnią

• Okres przydatności – pasze treściwe 3–6 miesięcy, siano do ok. 1 roku

podaj 7 kluczowych składników żywieniowych które wpływają na zdrowie kopyt i skąd pochodzą? 5

• Białko i aminokwasy siarkowe (cys+met) – budują keratynę, wpływają na mocny róg kopytowy (śruta sojowa i lucerna)

• Biotyna (witamina z grupy B) – wspiera produkcję keratyny i poprawia jakość kopyt (w owsie, otrębach i świeżej zielonce)

• Cynk i miedź –kofaktory enzymów procukujących kreatynę i kolagen, ich niedobór osłabia róg kopytowy

• Kwasy omega-3 – działanie przeciwzapalne, poprawa mikrocyrkulacji, poprawa elastyczności kopyt (miejsze ryzyko pęknięć) w oleju lnianym

• Wapń i selen – wapń bierze udział w łączeniu komórek rogu kopytowego, selen przeciwutleniacz chroniący błony komórkowej, poprawiają jakość tkanki kopytowej

kiedy wykonujemy badania weterynaryjne? co nam daje morfologia krwi 4? co nam daje analiza pasz?

• Badania weterynaryjne – po urodzeniu (12–24 h), 2–4 tydzień, przed odsadzeniem, potem co 3–4 miesiące

• Badania krwi – ocena zdrowia i diety, parametrów związane z gospodarką mineralną (Ca, P, Mg) działanie wątroby nerek

• Analiza pasz –szczególnie siana i kiszonek pozwala dokładnie zbilansować dietę

jakie są 2 przyszłe trendy w żywieniu źrebiąt?

• Mikrobiom jelitowy – rozwój probiotyków i prebiotyków ukierunkowanych na wsparcie korzystnej mikroflory i zdrowia źrebiąt

• Alternatywne białko – nowe, zrównoważone źródła (np. owady, algi, drożdże) jako uzupełnienie diety i źródło aminokwasów