Historische Criminologie: Belangrijke Figuren en Concepten

Een uitgebreide set flashcards in vocabulary-stijl over de sleutelfiguren, theoretici en historische casussen uit de criminologie, zoals beschreven in de collegedictaten.

Norbert Elias

Een socioloog die met zijn theorie van het civilisatieproces verklaarde hoe toenemende zelfbeheersing en staatscontrole leidden tot een afname van geweld in de westerse samenleving.

Randolph Roth

Een historicus die aantoont hoe criminaliteitspatronen en de langetermijndaling van moord en doodslag verweven zijn met grote maatschappelijke transformaties.

D. Volckertszoon Coornhert

Een 16e-eeuwse humanist wiens werk 'Boeventucht' (1587) de basis legde voor de verschuiving van lijfstraffen naar gevangenisstraf en utilitair gebruik van delinquenten.

Pieter Spierenburg

Historicus die de nadruk legde op secularisering en het familiemodel bij het ontstaan van tuchthuizen en onderzoek deed naar de historische daling van moordcijfers.

Robert-François Damiens

Een Franse veroordeelde wiens wrede executie in 1757 symbool staat voor de overgang van spectaculaire lijfstraffen naar het moderne, gerationaliseerde penitentiaire model.

Whig-historici

Een school binnen de geschiedschrijving die de evolutie van het strafrecht interpreteert als een lineaire vooruitgang naar een rationelere en humanere samenleving.

Michel Foucault

Filosoof die de overgang van lijfstraffen naar discipline beschreef als de 'controle van de ziel' en een verschuiving in machtsdynamieken en toezicht.

John Locke

Verlichtingsfilosoof die misdaad definieerde als een inbreuk op het maatschappelijk verdrag en de basis legde voor individuele verantwoordelijkheid in het strafrecht.

Denis Diderot

Verlichtingsfilosoof die pleitte voor rechtsgelijkheid en de rationalisering van het strafrecht als bescherming van burgerlijke vrijheden tegen willekeur.

Cesare Beccaria

Auteur van 'Dei delitti e delle pene' (1764) die pleitte voor legaliteit, gelijkheid en proportionaliteit als fundament voor het moderne strafrecht.

John Howard

18e-eeuwse hervormer wiens rapport uit 1777 over wantoestanden in detentie leidde tot de humanisering en rationalisering van de strafuitvoering.

Henry Fielding

18e-eeuwse magistraat die criminaliteit linkte aan de moraal van de armen en een wegbereider was voor preventieve politiezorg en sociale controle.

Eric Hobsbawm

Historicus die het concept van de 'social bandit' introduceerde, waarbij banditisme wordt gezien als een vorm van sociaal protest.

Anton Blok

Antropoloog die kritiek uitte op de social bandit-theorie door aan te tonen dat historische bendes vaak banden hadden met de elite en de armen slachtoffer maakten.

Uwe Danke

Historicus die betoogt dat de staat de dreiging van banditisme instrumentaliseert om de uitbouw van macht en sociale controle te legitimeren.

Daniël Denys

Een kind uit Gent dat in 1713 slachtoffer was van een van de laatste hekserijprocessen, wat de overgang naar modernisering van het strafrechtelijk denken markeert.

Jeremy Bentham

Utilitaire filosoof die de basis legde voor het moderne gevangeniswezen via het Panopticon-model van constante surveillance.

Vilain XIIII

18e-eeuwse Belgische hervormer die pleitte voor detentie in tuchthuizen met gedwongen arbeid als middel tot morele verbetering.

Lieven Bauwens

Gents industrieel die rond 1801 gedetineerden inzette als goedkope arbeidskrachten in textielfabrieken, een vroege vorm van privatisering van strafuitvoering.

Melchior Wathelet

Belgische Minister van Justitie (1988–1995) die startte met het privatiseren van niet-penale taken zoals catering en onderhoud in gevangenissen.

Andr-Michel Guerry

Franse statisticus die de eerste criminaliteitskaarten ontwierp en aantoonde dat misdaad stabiele geografische patronen volgt.

Adolphe Quetelet

Belgische statisticus die sociale wetmatigheden in misdaadcijfers beschreef en het methodologische belang van het 'dark number' introduceerde.

Adrien Duport

Rapporteur van de Franse strafwetboeken van 1791 die verlichtingsidealen zoals legaliteit en preventie formaliseerde.

Louis-Michel Le Peletier

Frans jurist die willekeurige strafpraktijken verving door een rationeel systeem gericht op preventie en rehabilitatie in de wetgeving van 1791.

Joseph Fouch

Franse Minister van Politie onder Napoleon die het concept van 'haute police' (politieke surveillance) en een gecentraliseerd apparaat introduceerde.

Moncey

Inspecteur-generaal van de Franse Gendarmerie die een militair model van politiezorg vormgaf voor rurale gebieden.

Eugne-Franois Vidocq

Voormalig crimineel en recherchechef die de basis legde voor moderne opsporingsmethoden en undercoverwerk.

Patrick Colquhoun

Oprichter van de Thames River Police die pleitte voor surveillance en registratie van de arme 'gevaarlijke klassen'.

Robert Peel

Oprichter van de Metropolitan Police in 1829, gebaseerd op preventieve 'beat patrols' en een professionele civiele structuur.

Alexis de Tocqueville

Frans hervormer die het Pennsylvania-systeem van strikte cellulaire afzondering propageerde voor morele verbetering.

Charles Lucas

Hervormer die pleitte voor het Auburn-systeem, gebaseerd op gemeenschappelijke arbeid in stilte en individuele nachtelijke opsluiting.

Edouard Ducpetiaux

Architect van het Belgische cellulaire systeem ('stenen hemd'), gericht op strikte individuele afzondering voor morele heropvoeding.

Jean Stevens

Belgisch inspecteur-generaal die het cellulaire systeem definitief consolideerde als middel voor boetedoening.

Adolphe Prins

Bezieler van het Sociaal Verweer die de focus verschoof van de gepleegde daad naar de sociale gevaarlijkheid van de dader.

Emile Vandervelde

Minister van Justitie die vanaf 1920 de strikte cellulaire afzondering milderde door o.a. de afschaffing van de gevangeniskap.

Louis Vervaeck

Oprichter van de PAD (1920) die de wetenschappelijke diagnostiek en categorisering van daders in de gevangenis introduceerde.

Stefaan De Clerck

Minister van Justitie verantwoordelijk voor de Octopushervormingen (1998) en de vernieuwing van detentie-infrastructuur via het Masterplan (2008).

Charles Wickham

Britse politiebeheerder die verantwoordelijk was voor de wereldwijde verspreiding van het gemilitariseerde Ierse politiemodel.

Honor-Antoine Frgier

Prefectuurbeambte die in 1840 het concept van de ‘gevaarlijke klassen’ introduceerde om stedelijke armoede met dreiging te verbinden.

Georg von Mayr

Statisticus die stelde dat er een constante verhouding is tussen werkelijke en geregistreerde criminaliteit via officile statistieken.

Lynn Abrams

Onderzoekster die via ruraal huiselijk geweld de beperkingen van criminaliteitsstatistieken en het dark number blootlegde.

Howard Zehr

Formuleerde de moderniseringstheorie waarbij in de 19e eeuw een verschuiving plaatsvond van geweld- naar vermogenscriminaliteit.

Eric Johnson

Historicus die de moderniseringstheorie van Zehr weerlegde door te wijzen op het belang van regionale verschillen.

Anne Parrella

Documenteerde de verschuiving van publiek geweld naar geweld binnen de familiale sfeer als gevolg van maatschappelijke modernisering.

Louis Chevalier

Theoretiseerde de pathologische aard van de stad en de constructie van de 'classes dangereuses' als bron van collectieve dreiging.

Charles Dickens

Auteur die via romans zoals Oliver Twist de publieke perceptie van de 'gevaarlijke klassen' en jeugdcriminaliteit vormgaf.

William Crawford

Brits hervormer die cruciaal was voor de internationale overdracht van het Pennsylvania-model van cellulaire afzondering.

Carl Mittermaier

Duitse jurist die de modernisering van detentieregimes in Europa onderbouwde via internationale systeemvergelijkingen.

Peter Becker

Beschreef de historische verschuiving in daderbeeldvorming van de 'fallen man' (moreel verdorven) naar de 'impaired man' (mentaal beperkt).

Pierre Rivire

Dader wiens casus uit 1835 de groeiende invloed van psychiatrische expertise op juridische vonnissen illustreert.

Alphonse Bertillon

Ontwikkelaar van de antropometrie (fysieke lichaamsmetingen) voor de wetenschappelijke identificatie van criminelen.

Edward Henry

Uitvinder van de Henry-classificatie voor vingerafdrukken, de basis voor de moderne dactyloscopie.

Francis Galton

Statisticus die de dactyloscopie als wetenschap ontwikkelde en de eugenetische doctrine over erfelijkheid introduceerde.

Cesare Lombroso

Grondlegger van de criminele antropologie die de crimineel omschreef als een biologisch gedetermineerde 'geboren deviant'.

Enrico Ferri

Positivistisch criminoloog die misdaad verklaarde uit een mix van erfelijkheid en milieu, gebaseerd op sociaal determinisme.

Rafael Salillas

De 'Spaanse Lombroso' die criminele antropologie toepaste op raciale mengeling en regionale temperamenten in Spanje.

mile Durkheim

Socioloog die misdaad definieerde als een normaal sociaal verschijnsel dat bijdraagt aan de morele grenzen en sociale cohesie.

Franse Milieuschool

Onder leiding van Lacassagne en Tarde; stelde dat criminaliteit een sociaal product is van de omgeving en imitatie.

Franz von Liszt

Duitse jurist die het strafrecht gericht op maatschappelijke beveiliging en effectiviteit herdefinieerde.

Hans Gro

Oostenrijker die in 1883 de basis legde voor de criminalistiek door wetenschappelijke inzichten in een praktijkhandboek te integreren.

Charles Gring

Auteur van 'The English Convict' (1913) die Lombroso's theorie van de geboren crimineel statistisch weerlegde.

Karl von Hinckley

Berlijnse politiechef die in 1851 de basis legde voor internationale politiesamenwerking via de Police Union of German States.

Emmanuel van der Linden d’Hoogvorst

Oprichter van de Burgerwacht (1830) voor het handhaven van publieke orde tijdens de Belgische Revolutie.

Marie-Franois Goron & Percy Smith

Politiefunctionarissen wier memoires het culturele archetype van de detective als elitaire expert vormgaven.

Bende van Adegem

Criminele groep (1914–1921) die het naoorlogse machtsvacum benutte voor geweld, eindigend in een herstel van staatsgezag.

Bende Van Hoe-Verstuyft

Gewelddadige organisatie in de regio Gent (1914–1924) wiens vervolging het herstel van de Belgische rechtsorde markeerde.