Kaarten: Humanisme les 1 | Quizlet

The Third Force

Humanisme werd ontwikkeld als derde grote stroming als tegenreactie op de psychoanalyse (Freud) en behaviorisme (Skinner)

Waarin de psychoanalyse en behaviorisme allebei stellen dat de mens gedetermineerd is (respectievelijk door driften & omgeving) en een heel eenzijdige mechanische benadering hebben. Wil het humanisme de persoon en het menselijke opnieuw centraal stellen.

Je kan de mens niet te weten komen aan de hand van sensorische reacties op stimuli, het experimentele-structurele

Thema's: beleving, zingeving, het belichaamde, talenten & zelf-actualisatie, presence, felt-senses, uniciteit... focus op emoties in het hier-en-nu, verandering

Abraham Maslow

Eén van de belangrijkste grondleggers van de humanistische psychologie

Hij doorbrak taboes door te kijken naar positief menselijke eigenschappen zoals: groei, zingeving, zelf-ontplooiing gevoelens...

De psychologie was toen nog al gefocust op het problematische. Hij ging het bekijken langs de andere kant: "afwezigheid van problemen staat niet gelijk aan zich goed voelen" - hiervoor kijken naar peak experiences: wat zijn de kenmerken van deze mensen en wat hebben we nodig om onszelf volledig te ontplooien

Idee: Mens heeft behoefte aan Veiligheid (D-needs) en Groei (B-needs)

- fysiologische behoeften (water, voedsel, warmte)

- veiligheidsbehoeften (bio-psychosoc. veiligheid, stabiliteit)

- belonging / liefde

- zelf-waarde

- zelf-actualisatie (B-need)

Insecurity-cycle indien niet voldoen aan D-needs

Niet voldoen aan groei (iemand zijn/worden, betekenisvol leven leiden en/of een bijdrage hebben) kan eveneens leed veroorzaken

Peak-experiences

Ervaringen die ons plots een helderheid en inzicht geven, ervaringen waarbij we plots een hogere waarheid vinden, de wereld vanuit een ander perspectief gaan bekijken

Vaak gepaard gaande met gevoelens van intens geluk & welbevinden, eenheid & harmonie

insecurity cycle

Komt verder uit gedachtengoed van Maslow

- Indien de veiligheidsbehoeften stelselmatig niet opgevuld geraken = leven gebaseerd op angst en onveiligheid

- Zo komt men in een cirkel van relatieproblemen, criminaliteit...

- Deze mensen zijn niet in sé slecht, maar door de onveiligheid worden ze in deze richting geduwd

Kaufman

Metafoor van een boot: ziet het niet hiërarchisch zoals Maslow maar eerder proces-georiënteerd

Indien je toch (proces v. levensweg) wil aangaan heb je een schip nodig

- Planken (= veiligheid): veiligheid, zelf-waarde en verbinding (connection)

- zeil (= groei): exploratie, liefde en doel

Zee heeft zijn eigen existentiële uitdagingen (Yalom)

--> dood, beperkingen, existentiële isolatie, verbinding, vrijheid, keuze en verantwoordelijkheid, zingeving...

De grootste capaciteit ligt in onszelf overstijgen (zelf-transcendentie) = we kunnen waarnemen dat we deel uitmaken van een groter geheel

Zelf-transcendentie

Onzelf overstijgen, waarnemen dat we deel uitmaken van een groter geheel

Gemeenschappelijke kenmerken aan het humanistische mensbeeld

Holisme

Anti-reductionisme

Anti-determinisme

Persoonlijk & relationeel

Belichaming & beleving

Groeigericht en procesmatig

Holisme

Niet enkel gericht op het deficit (het probleem) maar ook op de krachten en sterktes (dus de persoon in zijn geheel) = focussen op de mogelijkheden

Anti-reductionsme

We kunnen een persoon niet terugbrengen tot mechanische reacties, driften, processen

Niet enkel focussen op delen van de menselijke psyche maar op zijn geheel

Anti-determinisme

De mens is niet volledig bepaalt door zijn geschiedenis, leerprocessen en biologie... er zijn beperkingen maar er is zeker en vast ook iets van keuze.

De mens is dus onvoorspelbaar en kunnen we nooit helemaal kennen. We zijn allemaal uniek

Invloed van holisme, anti-reductionisme en anti-determinisme (humanistisch mensbeeld) op Therapie

Focussen op de gehele persoon (niet enkel klacht of symptoom)

- We kunnen het symptoom enkel begrijpen in de context van diens leven (inhoud) én in hoe die zijn leven beleeft (proces). Problemen zijn uitdrukkingen van hoe wij ons verhouden tot het bestaan en ons bestaan beleven (existentieel)

Van een anti-diagnostische naar een trans-diagnostische tot een proces-benadering

Belichaming & beleving

Lived-experience van die persoon: het gaat over de subjectieve beleving & gevoelswereld van die persoon. De objectieve elementen doen er hier eigenlijk niet echt toe.

Komt verder uit fenomenologie die stelt dat we de 'werkelijkheid' nooit helemaal objectief kunnen waarnemen - iedereen kijkt doorheen zijn eigen bril

Invloed van belichaming en beleving op therapie

Nadruk op de beleving & het faciliteren van experiëntiele zelf-exploratie of zelf-reflectie

- gevoelens, emoties en felt-sense

- hier-en-nu

- specifieke experiëntiële methodes

- lichaamsgerichte interventie

Felt sense

We ervaren de wereld primair via ons lichaam, wat zich uit in emoties en felt senses = een fysiek voelbare sensatie met een betekenis (stress)

Lichamelijke ervaring die een geheel van een situatie beschrijft

Invloed van persoonlijke en relationele (het unieke) op therapie

- Geen protocollen maar training in persoonsvorming en relationele- vaardigheids- en interventietraining

Psycholoog is persoonlijk en authentiek aanwezig (maar binnen de grenzen van de professionele rol dus gesdisciplineerde mede-menselijkheid)

= I-thou ontmoeting (voldoende veiligheid voor te gaan exploreren)

Groeigericht en procesmatige invloed op therapie

Therapie net zoals het leven een proces - cliënten veranderen doorheen de beleving van dit proces

existentiële thema's kunnen spelen een rol of vormen de bodem van de therapie

Grond-ideeën van Rank & Taft

Therapeut vroeger: afzijdig, al-wetende ander Therapeut NU: authentieke ander die empathisch en menselijk aanwezig is - faciliteren van therapeutisch proces door cliënt te laten stilstaan bij beleving en gevoelens in het hier-en-nu

"Erlebnis-therapie": Vroeger: weten & interpretatie vormen de oplossing

NU: beleving van het therapeutisch proces is wat de cliënt doet veranderen