H18 Cruciale begrippen

Morele behandeling

=zachte behandeling met aandacht hebben voor de zieke

Malariatherapie

~begin 20^e eeuw
koorts als medicijn

->mensen met bepaalde infectieziekte, lichaam stimuleren tegen infectie door koorts

->man met neurosyfillis besmetten met malaria door koorts op te weken en de symptomen van neurosyfillis te verzwakken

Insulinecoma

Manfred Sakel: behandeling voor schizofrene psychose

Pt ingespoten met insuline waardoor bloedsuikerspiegel zodanig laag is dat Pt in coma gaan, dan suikeroplossing in maag brengen om suikerspiegel terug te verhogen

Bijwerking terwijl ze in coma zijn: convulsies

Vermoedelijk verklaarde dit de verbetering

Lobotomie

Egas Moniz: behandeling voor psychiatrische stoornissen: heel barbaars

Frontale hersenkwabben losgesneden vd rest vd hersenen

Werkzame behandeling

Nobelprijs voor geneeskunde 1949
->huidige versie: refractaire laserchirurgie (veel meer gecontroleerd & lokaal)

Convulsietherapie

Von Meduna: convulsie met behulp van pharmaca

Uitgangspunt: biologisch antagonisme=convulsies & psychotische symp gaan niet samen
 ->dus convulsies helpen tegen psychose

 

4hj later à Convulsies door toedienen van elektrische stroom

Vandaag nog gebruikt (ECT) (zelfde principe, maar elektrisch)

Serendipiteit

=per ongeluk ontdekken
(vb medicatie voor tuberculose bleek ook te helpen tegen depressieve klachten)

Tardive dyskinesieën

=oncontroleerbare bewegingen mond, geen behandeling voor

Halfwaardetijd

=hoe snel een soort medicatie uit het lichaam verdwijnt
→AD hebben korte halfwaardetijd: AD discontinuation sydnrom

Lithiumspiegel

=hoeveelheid lithium in bloed moet om het half jaar bij Pt gecontroleerd worden om overdosis te voorkomen

->nierproblemen vermijden

→bijwerkingen van lithium: tremor, dorst, schildklierprobl (hypothyreoïdie) en nierproblemen
→nierprobl omdat lithium bijna volledig door nieren wordt afgebroken (ipv combo lever & nieren)

Waarvoor ECT wel of niet gebruiken?

=elektroconvulsietherapie
Wel:

1. manie & depressie

2. psychose (vooral als recidiverend)

3. katatonie (zeer hoge  succesratio)

4. delier (zelden ECT hiervoor gebruikt)

5. ziekte van Parkinson

6. epilepsie (gegeneraliseerde convulsie toebrengen op volledig brein in het algemeen: hypothese dat iets minder zelf repeterend zal worden)

 

Niet (hierbij minder goed effect: is risico niet waard!)

1. Dementie, angststo, gedragssto, persoonlijkheidssto, slaapsto

2. Alcohol of drugproblemen

3. Negatieve symptomen

TMS

=transcraniële magnetische stimulatie

Behandeling voor

OCD

Chronische pijn

Depressie

->voor andere effecten: onvoldoende bewijs

 

Werking

Magnetische spoel tegen hoofd gehouden ->magnetisch veld opgewekt

->neuronen in regio depolariseren: afhankelijk van regio andere effecten

 

Dit gaat los door de schedel want ondervindt geen weerstand

Hierdoor in hersenschors een elektrisch veld C dit levert resultaat op bv op motorische cortex van duim bewegen

 

Geen bijzondere voorbereidingen nodig

->Pt blijft wakker en zit in stoel (2 types spoelen: tegen of op het hoofd)

->geen bijwerkingen & geen negatieve invloed op cognitie

Diepe hersenstimulatie

= invasieve vorm van hersenstimulatie

Werking

->elektroden diep in hersenen ingebracht

->stimuleren bepaalde hersenkern

->elektroden aangestuurd door stimulator onder huid (soort pacemaker: ofwel voortdurend, ofwel in periodes stimulatie)

 

Bijwerkingen =>ernstig! (hoe invasiever, hoe harder nadenken over kosten-baten analyse)

1. Bloeding

2. Apathie

3. Hallucinaties

4. Hyperseksualiteit

Multi-modale aanpak

=gebruik van verschillende behandelmodaliteiten
→op meerdere vlakken! (psychotherapie, levensinterventies, breder dan persoon kijken: context…)

→vb fysieke inspanning even belangrijk als antidepressiva

←>monotherapie (enkel medicatie): vaak onvoldoende

Psychotherapie

o   Rümke: ‘iedere arts heeft een psychische invloed op patiënten zonder zich daarvan bewust te zijn.’ + psychotherapie = toepassen van deze invloed

o   Beïnvloeding is methodisch C moet gebeuren door gekwalificeerde personen

Doel=verbeteren van gezondheid

Psychodynamische stroming

= klassieke psychoanalyse ->therapeut is expert

§  In verleden naar oorzaken van problemen zoeken

§  O’Hanlon: ‘diagnose = fantasierijke gissing naar absolute en tijdloze waarheid’

(cognitieve) gedragstherapie

§  Gericht op corrigeren van afwijkende cognities en gedrag

§  Therapeut = minder expert, wel heft in eigen handen

§  Oplossingen die therapeut denkt te weten goed te zijn

§  Gericht op probleem (problemen geanalyseerd)

§  Focus meer op hier-en-nu

Prototype=klassiekegedragstherapie

Humanistische stroming

§  Gericht op persoonlijke ontplooiing ->Pt kunnen zelf problemen oplossen

§  Problemen en oplossingen ge-co-creëerd

§  Therapeut ≠ expert, wel persoon met wie Pt kan samenwerken (therapeut weet niet wat beste is voor patiënt)

§  Aandacht naar toekomst waarin probleem weg is

§  Problemen ≠ geanalyseerd, oplossingen wel

§  Prototype: oplossingsgerichte therapie/solution-focused therapie

§  Gelijke benadering = herstelgerichte benadering

Dodo-verdict

§  Quote ≈ vormen psychotherapie werken allemaal evengoed

§  Oorzaak: effect hangt niet af van therapiemodel, wel van factoren die therapieën met elkaar gemeend hebben

Huidige kritiek hierop: voor bepaalde specifieke problemen werken specifieke therapietechnieken wel beter dan anderen

Take home message: goede therapeut is even belangrijk als goede werkrelatie en goed theoretisch model!

AD discontinuation syndrom

=stopzettingssymptomen (hinderlijke symptomen na stopzetten antidepressiva bij verslaving)
→vnl bij abdrupte stop, kan ook bij geleidelijke afbouw

→lichaam moet wennen dat het er niet meer is:

o   F     flu-like symptomes oa vermoeidheid

o   I      insomnia

o   N     nausea

o   I      imbalance (duizeligheid)

o   S     sensory disturbances (tintelingen, shockjes in hoofd)

o   H     hyperarousal (angst, prikkelbaarheid, agitatie)
->belang van educatie! (Pt moet weten dat deze symp tijdelijk zijn: max 2w->aanmoedigen stoppen met AD)

Depot

=1x per maand spuit krijgen ipv elke dag pillen nemen

Globaal lagere dosis (bij pillen soms zelf stoppen & dan hogere dosis moeten krijgen)

Minder opnames, minder mortaliteit

Profylaxis

=behandeling gericht op voorkomen van nieuwe episoden
→stemmingsstabilisatoren: zowel voorkomen als verbeteren depr & manie
→prototype =lithium

Bijwerkingen van ECT

o   Hoofdpijn & misselijkheid
→1/2 Pt, pijnstiller, preventief

o   Spierpijn
→zelden, pijnstiller
→niet door spierschokken, wel door spierontspanner

o   Cognitieve bijwerkingen
=>gaten in geheugen: beangstigend voor Pt! (1/3 heeft cogn bijwerkingen, 1/3 daarvan langetermijn, permanente geheugenschade)
→In ECT-ruimte: verwardheid, paar minuten (50%)
→Tijdens kuur: moeilijker onthouden, dan paar weken, anterograad amnesie à verdwijnt na enkele weken na ECT
→Na de kuur: retrograde amnesie, dingen van vroeger vergeten à kan langer duren, soms blijvend