heilueg teksten ! echte

Tekst

Een betekenisvolle taaluiting die loskomt van de oorspornkelijke context en auteruren krijgt semanticsche autonomie , wat lijdt tot een nieuw begrip door de lezer. (ricoeur / hermeneutiek)

Taalgebruik / taaluiting

waar uit spraak/taal betekeniis geeft taal is dus uiting en intepetatie, wat een mogelijke wereld creert of letterlijk is

Speech act

taal handeling die lijdt tot taal die iets veroorzaakt van een actie + betekenis.
gaat in 4 fases; locutonair, illoctunoiair, interlocutonair, perloloctutionair

Locutionair

De letterlijke uitspraak (wat er gezegd wordt)

Illocutionair

De intentie van de uitspraak (wat de spreker doet met taal)

Interlocutionair

De interactie tussen spreker en ontvanger in communicatiecontext

Perlocutionair

Het effect van taal op de ontvanger (Austin)

Hermeneutiek

Theorie van interpretatie van teksten binnen context, traditie en lezer (Gadamer/Ottenheijm)

Exegese

Systematische tekstuitleg, vaak religieus en historisch

Distantiatie

is het fenomeen waar de lezer en auteru zo’n afstand hebben dat je niet meer kan controleren van intetentie, daardoor meoten lezer zelf betekenis geven

Hermeneutische cirkel

Betekenis ontstaat tussen delen en geheel van de tekst (Gadamer)

Wereld voor de tekst

de gerepresenteerde werkelijkheid in de tekst zelf, de wereld die opent, die wor dgemaakt

Wereld achter de tekst

contetx vand e schrihver =Sociale, culturele en historische context van ontstaan

Hermeneutische boog

3 bewegingen =

1. globaal begrip → voorlopige idee + gissen (raden gebaseerd op eigen contetx) ,

2. analitysiche verklaren = verkalren

3. diepere beteknis zoeken - begrijpen

4. toe eigening = zelf maken van de tekst
   ricoer
   
   

Interpretatie

Het toekennen van betekenis binnen context en traditie

Verklaren

analystische technische bekijke tekst,

Begrijpen

Zin en betekenis reconstrueren vanuit context (Verstehen – Dilthey)

Gebeuren

het moment waarop betekeni s ontstaat in de ontmoeting tussen tekst, lezer en context (lees- of performance-actie)-

Betekenis

Geen vaste eigenschap, maar resultaat van interpretatieprocessen

toe- eigening

De tekst betekenis geven in de eigen leefwereld (Ricœur)

Gissen

Voorlopige interpretatie zonder verificatie

Toetsen

Interpretatie controleren aan tekst, context en traditie

Canon

Gezaghebbende verzameling religieuze teksten, die leiden tot status. in sheppard zijn er: 1. de norm , de mondelinge traditie en 2 ; de echte lijst van boeken

Canoniciteit

Status van een tekst als normatief en gezaghebbend
dialectisch prcoess = steeds nieuwe normatieve kracht canon 1 + behofte van groep okm gtenzen te zetten -caon 2 .

Plausibiliteit

Mate waarin interpretatie past binnen tekstuele en historische context

Wirkungsgeschichte

Geschiedenis van interpretatie en effect van teksten (Gadamer)

hoe mensen de tekst door de eeuwen heen gelezen, gebruikt en hergeïnterpreteerd hebben

Historiciteit

Vraag naar historische werkelijkheid achter de tekst

Historicisme

Betekenis van tekst volledig verklaren vanuit historische context (19e eeuw)

Emic

Binnenperspectief van de traditie zelf

Etic

Wetenschappelijk buitenperspectief

Allegorie

Interpretatie waarbij tekstfiguren symbool staan voor hogere betekenis

Typologie

Oudtestamentische figuren als voorafbeelding van latere vervulling in NT

Midrasj

Joodse interpretatietraditie die tekst uitbreidt en actualiseert

Pardes

Vier niveaus van interpretatie
peshat = letterlijk
remez = verbanden
derash symbolische btelenis
sod= diepere mystieke laag

Viervoudige schriftzin

Christelijke methode: letterlijk, allegorisch, moreel, anagogisch

Tafsir

utileg koran
tafsir bi’l-ma - thur = uitleg op basis van overlevringen, wat zeide de metgezellen

tafsir bi’lay = uutleg met redenerne

Fundamentalistisch

Moderne lezing die tekst als letterlijk en tijdloos waar beschouwt

Synchroon

Tekst analyseren zoals hij nu bestaat (structuur)

Diachroon

Tekst analyseren in historische ontwikkeling

Historisch

historisch - kritisch methode

Methode die tekst verklaart via bronnen, redactie en context

documententen hypothese.

Oorspronkelijke lagen achter de eindtekst pentauch in joodse traditie(Jahwid /Eloist/Deuteornoomie /Priester )

Redactie

Bewerking en samenstelling van tradities tot eindtekst

Redactiekritiek

Analyse van theologie en keuzes van redactor (R)

Vormkritiek

Analyse van vaste vertelvormen (Gattung, Gunkel)

Welke vorm heeft een stukje tekst?
→ bv. parabel, roepingsverhaal, mythe, profetie.

Tekstkritiek

Reconstructie van oorspronkelijke tekst via manuscripten

Welke woorden zijn oorspronkelijk?

Social memory

Collectief geheugen van religieuze gemeenschappen

Auteursintentie

Historisch bedoelde betekenis van auteur (kritisch model)

Oraliteit

Mondelinge overdracht vóór schriftelijke fixatie

Narratologie

Analyse van hoe verhalen zijn opgebouwd

Auteur

Historische schrijver van de tekst

Verteller

Narratieve stem binnen de tekst

Narratief

Verhaalstructuur met begin, midden, einde

Round characters

Complexe, psychologisch gelaagde personages

Flat characters

Eendimensionale personages met vaste rol

Impliciete auteur

Auteur zoals geintepeteerd uit tekststructuur door lezer

Impliciete lezer

perfecte Lezer waarvoor de tekst ontworpen is

Plot

Logische ordening van gebeurtenissen

Focalisatie

Perspectief van waaruit gebeurtenissen worden gezien

• Intern = binnen een personage

• Extern = buiten alles

• Zero = alles zien (alwetend)

Setting in place

Ruimtelijke context van verhaal

Setting in time

Tijdelijke context van verhaal

Gevarieerde herhaling

Herhaling met betekenisverschil (Bijbelse stijl)

Rol

Functionele positie van personage in narratief

Codex

hele oude Boekvorm van tekst (vs rol/scroll)

Letterlijk

Directe betekenis van woorden

Woordveld

Semantisch netwerk van verwante woorden

Homoniem

Zelfde woord, verschillende betekenis

Synoniem

Verschillende vorm, gelijke betekenis

Equivalent

Betekenisovereenkomst in vertaling

Kolometrisch

Tekstindeling in betekenisregels (bijbelvertaling)

regels opbrekene om rijm structuur te maken

Dynamisch equivalent

Betekenisgerichte vertaling (Nida)

Concordant

betekent dat je een woord in de brontekst zo letterlijk mogelijk steeds hetzelfde vertaalt met hetzelfde woord in de doeltaal.

Letterparafrase

Vrije maar inhoudsgetrouwe weergave

Brontekstgetrouw

Zo dicht mogelijk bij originele tekst blijven

Doeltaalgericht

Vertaling aangepast aan doelcultuur

Kopjes

Structurerende tekstlabels

Verzen

Genummerde tekstregels

Hoofdstukken

Grote structurele teksteenheden

Embodied performance

Tekst krijgt betekenis via lichamelijke uitvoering (Ottenheijm/performance theory)

Performance

Uitvoering van tekst in context (ritueel/recitatie)

Performancekritiek

Analyse van tekst als gebeurtenis, niet alleen als tekst

social memory

Collectief geheugen

Paradigma

Wetenschappelijk denkkader (Kuhn)

Genre

Vaste tekstcategorie met conventies (Gunkel)

Mythe

Verhaal dat kosmische orde verklaart (Lévi

Legende

Verhaal met historische kern en religieuze uitwerking

Metafoor

Beeldspraak met overdracht van betekenis

Metonymia

Betekenisoverdracht via associatie (deel voor geheel)

Symbool

Teken met diepere, vaak religieuze betekenis

Folklore

Volksverhalen en culturele overlevering

Citaat

Letterlijke overname van tekst

Parafrase

Weergave in eigen woorden