Kaarten: Deel 5: Bijzondere vraagstukken - H2 De complexe alliantie in relatie- en gezinstherapie | Quizlet

Vertrouwensrelatie

- Cliënt is angstig en wantrouwig - moet zich begrepen voelen

- Therapeut moet zich voor een stuk identificeren met cliënt, zonder de eigen positie van therapeut te verliezen

Werkalliantie

- Therapeut en cliënt moeten goed samenwerken, en er moet consensus zijn

- Praten over hulpvraag, verwachtingen, bezorgdheden en lijden --> consensus

Real relationship

- Therapeut = congruent (inleven moet authentiek en doorleefd zijn)

- Therapeutische relatie die realistisch is en authentiek is

- Geen relatie die door overdracht of projectie van de cliënt vertroebeld of vervormd is

Unconditional positive regard

- Positief en aanvaardend zijn

- Belang van affirmeren of valideren van de cliënt

- Nuance: in hoeverre is onvoorwaardelijke aanvaarding mogelijk in psychotherapie

Psychotherapie = hechtingsfiguur

Betrouwbaar en sensitief persoon die de cliënt helpt in exploratie en die aanwezig is bij moeilijkheden

- Tijdelijk hechtingsfiguur: De cliënt zal de therapeut op het einde van de therapie moeten loslaten en alleen verder gaan

- Veilige haven

Veilige haven

- Beschermende functie: het identificeren en empathisch benoemen van gevaren en conflicten, zorgen voor beveiliging en troost (~moeder)

- Exploratieve functie: de therapeut moedigt de gezinsleden aan om op ontdekkingstocht te gaan en om nieuwe dingen uit te proberen (~vader)

-> Therapeut moet beide rollen op zich nemen voordat de therapeutische relatie een veilige basis is

De therapeutische relatie in de gezinstherapie (2)

1. De gezinstherapeut is vooral gefocust op het contact maken met elk van de gezinsleden en op het opbouwen van de werkalliantie met het gezin als geheel.

2. Daarna gaat de gezinstherapeut meer aandacht geven aan de relaties tussen de gezinsleden. De uitwisseling tussen de gezinsleden bevorderen zodat er meer verbinding ontstaat in het gezin, en daardoor meer veiligheid en comfort

Gele pijlen: verticale communicatie

- Luisteren naar het verhaal: complexiteit van het luisteren (Oren, Ogen (non-verbale signalen), Hart (meevoelen/ervaren zaken dat verbaal niet worden uitgesproken maar die wel aanwezig zijn)

- Empathie voor lijden

- Erkenning voor inzet (Hoe heb je het overleefd? (trauma) = belangrijke aandacht voor inzet

Groene pijlen: horizontale communicatie

Gele pijlen gebruiken om de groene te optimaliseren

- Zien wat er tussen de gezinsleden gebeurt in de sessie (bv. emoties, thema's)

- Naast luisteren naar degene die spreekt ook observeren hoe anderen reageren

- Enactment als interventie: gezinsleden uitnodigen iets samen te doen

Doorkeeper (portier)

de persoon die het initiatief neemt om in therapie te gaan, deze persoon nodigt een buitenstaander (de therapeut) uit in het gezin

- Ze zijn erg bezorgd en ten einde raad

- Makkelijk om werkrelatie mee op te bouwen

Visitors (bezoekers)

Ze zijn aanwezig in de sessie maar ze willen niet echt iets (vaak de kinderen)

Therapy hostages

ze willen helemaal geen therapie, maar zijn onder druk gezet om deel te nemen

- Het helpt niet om een bezoeker of gijzelaar met argumenten probeert te motiveren of overtuigen, de therapeut zou dan de positie innemen van de ouders die al probeerden het kind de overtuigen

Shared sense of purpose

een gedeelde wens om samen te praten over wat er moeilijk loopt in het gezin, en een wens om het voor allen in het gezin te verbeteren (->wordt versterkt door succesvolle therapie)

Opbouwen werkrelatie (3)

1. De therapeut luistert naar de bezorgdheden van elk van de gezinsleden

2. De therapeut geeft erkenning voor de inzet van elk van de gezinsleden

- Elk gezinslid heeft al pogingen ondernomen om de bezorgdheid te ondervangen

- Deze pogingen kunnen ook magisch of obsessief-compulsief denken zijn

3. De therapeut is empathisch voor het lijden van elk van de gezinsleden

- Lijden is emotionele gewicht van een bezorgdheid

- Beroep doen op sensitiviteit en responsiviteit als hechtingsfiguur

Eerste contactmoment

Contact maken met de gijzelaar, therapeut toont dat hij/zij aanvaardt dat de gijzelaar geen therapie wil. Hierdoor ontstaat een empathisch contact, de bezoeker had verwacht dat de therapeut zou pleiten voor het belang van therapie. Als dit niet gebeurt opent er soms een kiertje. Als de therapeut dan verder gaat over de authentieke interesse en niet over het probleem kan de gijzelaar iets van zichzelf tonen. Naarmate de therapie vordert is er ook voor de gijzelaar ruimte voor bezorgdheden/lijden. Het is belangrijk dat je de portier afremt om zijn/haar verhaal te doen. Dit verhaal is immers vaak belastend voor de gijzelaar, zal hem/haar nog defensiever en geslotener maken.

Centrale vragen in het eerste contact

Wie ben je? Waarover ben je bezorgd? Wat is jouw lijden? Wat is je inzet in het gezin?

Vertrouwensrelatie met elk van de gezinsleden (loopt parallel met werkrelatie)

-> Verloopt ook door luisteren, empathie voor lijden en erkenning van inzet en belangrijk om de wijze waarop gezinsleden de veiligheid proberen te waarborgen te respecteren (dit geeft vertrouwen aan het gezinslid)

- Wantrouwen tegen over gezinstherapie voornamelijk bij gijzelaar

- Hoe meer wantrouwen, hoe meer het gezinslid het gevoel heeft dat hij/zij zelf voor veiligheid moet zorgen: door te zwijgen, te ontkennen, enz.

- Zowel de therapeut als de andere gezinsleden kunnen een bron van onveiligheid vormen (Minimaliseren, beoordelen, etc.)

Vertrouwensrelatie tussen de gezinsleden

- Onder het lijden en de verwarring is een cohesie: een band die hen samenhoudt (loyaliteitsband)

- Vaak is die verbinding niet altijd duidelijk aanwezig in therapie

- Benoemen van verbondenheid gaat samen et een empathie voor het lijden in het gezin (eerst de empathie voor het lijden erkennen en dan de verbondenheid benoemen;

- Hen als eenheid aanspreken en hun gedeeld lijden benoemen

- Gedeelde ervaringen spreken

- Gedeelde worstelingen

- Gemeenschappelijk doel

Jij-jij-jij-jullie-structuur

Eerst luistert de therapeut naar het verhaal van het eerste/tweede/etc. gezinslid en geeft een korte empathische parafrase (jij)

- De gezinstherapeut geeft een nieuwe empathische reflectie gericht tot het gehele gezin (jullie), richt zijn hierop op het gemeenschappelijke van de individuele verhalen

3 cruciale dingen die de therapeut moet oen om een werkrelatie uit te bouwen

1. De therapeut luistert naar de bezorgdheden van elk van de gezinsleden.

2. De therapeut is empathisch voor het lijden van elk van de gezinsleden, zodat elk van de gezinsleden zich begrepen voelt in hetgeen voor hem/haar zwaar weegt.

3. De therapeut geeft erkenning voor de inzet van elk van de gezinsleden, zodat elk van de gezinsleden voelt dat de therapeut hun inspanningen ziet om het gezin te helpen overleven.

Alliance rupture

een breuk in de therapeutische relatie

- De cliënt trekt zich terug en wordt stil, neemt geen risico's meer

- Cliënt gaat openlijk de confrontatie met de therapeut aan met kritiek, cynische opmerkingen of openlijke kwaadheid

-> Opmerken en via metacommunicatie terug contact te krijgen met de cliënt

Split alliance

- De gezinstherapeut gaat zich te sterk identificeren met bepaalde gezinsleden ten koste van andere die daardoor zich onbegrepen voelen

- Split alliance en outcome (effect size .66)

- Hangt vaak samen met een slecht resultaat van de gezinstherapie

vrije associatie

Het gewoon uitnodigen om in de sessie vrijuit te praten

- leidt zelden tot een onbekommerd delen wat er bij de gezinsleden leeft.

- De veiligheid om vrijuit te spreken lukt slechts naarmate het vertrouwen in de sessie groeit.

cohesie zijn

een band die hen samenhoudt ondanks... Ik noem die onderliggende band liefde, maar dit kan ook een loyaliteitsband genoemd worden

De alliantie moet gedurende de hele therapie bewaakt worden (3)

1. Met elk gezinslid afzonderlijk

2. Met het gezin als geheel

3. Met hun gedeeld gevoel van doel of shared sense of purpose

verbondenheid in het gezin benoemen kan op 4 manieren

1. Zo kan de therapeut hen als eenheid aanspreken en hun gedeelde lijden benoemen ("Jullie voelen zich allemaal uitgeput").

2. De therapeut kan het ook hebben over hun gedeelde ervaringen ("Het moet voor jullie allemaal als een grote verrassing gekomen zijn.")

3. Hun gedeelde worsteling ("Jullie proberen het als gezin vol te houden, ondanks al jullie moeilijkheden.")

4. Of over hun gemeenschappelijk doel voor de therapie ("Met aarzeling komen jullie als gezin naar therapie, omdat jullie nieuwe manieren willen verkennen om samen te zijn. Manieren die minder stressvol zijn voor jullie allemaal.").

Multi-directionele partijdigheid (Nagy)

De therapeut moet met elk van de gezinsleden identificeren en differentiëren; verbinden en ontkoppelen. Elke keer dat de therapeut zich losmaakt, maakt uit de empathische identificatie de cliënt, valt de therapeut een moment terug op zichzelf, om vervolgens het proces opnieuw te beginnen en opnieuw te verbinden

De complexiteit van de therapeutische relatie in de gezinstherapie (3)

1. Brug: het werken aan een geode therapeutische relatie gaat over het bouwen van een brug (de verbinding tussen de therapeut en de cliënt; alsook tussen de gezinsleden onderling) waar er eerst slechts leegte, afstand en wantrouwen waas

2. Het gaat ook over het respecteren van de muur (waarachter de cliënt sommige dingen veilige kan verbergen) en het aanvoelen van wat er kostbaar en kwetsbaar is achter die muur

3. Het gaat over het creëren van veiligheid voor iedereen zodat ze het aandurven om de onmetelijk die put van hun ervaring te verkennen, daar dingen uit naar boven halen die ze met ander willen delen

Availability (beschikbaarheid)

van de therapeut om een tijdelijk hechtingsfiguur en een secure base te zijn voor het gezin

Responsiviteit

de therapeut is aanwezig en geeft een affirmatieve respons op de inbreng van elk gezinslid, en nodigt ook elk gezinslid uit om zich verder te uiten in de sessie