H8: Waarom doen die dat?

attributietheorie

psychologische theorie over hoe mensen causale attributies maken

• hoe eigen gedrag & dat van anderen verklaren

• waar successen en mislukkingen aan toekennen

interne attributie

gedrag toeschrijven aan persoon zelf

externe attributie

gedrag toeschrijven aan situatie die gedrag heeft uitgelokt

Fritz Heider

alle mensen zijn amateur psychologen

mensen zoeken steeds naar redelijke verklaringen van gedrag

Karney & Bradbury

toeschrijven van gedrag aan interne of externe oorzaken: partnerrelaties

tevreden partners

• intern voor positieve gedragingen

• extern voor negatieve gedragingen

ongelukkige partners

• extern voor positieve gedragingen

• intern voor negatieve gedragingen

Harold Kelley

normatieve attributietheorie: covariatiemodel

covariatiemodel

drie mogelijke oorzaken van gedrag: persoon, situatie en moment

mensen zoeken systematisch met alle beschikbare informatie naar de oorzaak van gedrag

consistentie

gedraagt deze persoon zich steeds op deze manier?

consensus

gedragen anderen zich ook zo in deze situatie?

kenmerkendheid

lokken andere situaties (bij deze persoon) hetzelfde gedrag uit of is het gedrag kenmerkend voor dit moment?

covariatiemodel

mensen maken attributies op een logische, rationele manier

Milgram

gebrek aan consensus

gedetailleerde beschrijving, toch veel persoonsattributies

Nisbett & Borgida

gebrek aan consensus

wel gebruik van consistentie- en kenmerkendheidsinformatie

systematisch te weinig gebruik van consensus-informatie

Taylor & Fiske

opvallendheid

het lijkt alsof de persoon die ‘het meest in beeld was’, het gesprek stuurt

Taylor, Fiske, Close, Anderson & Ruderman

huidskleur als opvallend kenmerk

fundamentele attributiefout

onderschatting situationele invloed (gebrek consensusinformatie)

Jones & Harris

ppn lezen tekst, moeten standpunt vd auteur beoordelen

Pietromonacco & Nisbett

situatie onderschat, zelfs met weet van consensusinformatie

culturele verschillen in attributie

Amerikaanse & Europese cultuur:

• individuele autonomie centraal

• gedrag gevolg van persoonsspecifieke motieven en trekken

Oost-Aziatische culturen

• belang van de groep

• individu ontleent ‘zelf’-gevoel aan sociale groep waartoe zijn behoort

Miller

oorzaken gedrag van vrienden

• Amerikaanse ppn: meer dispotionele verklaringen

• Indische ppn: leer situationele verklaringen

Kitayama & Masuda

essay schrijven

eerst vanuit gedwongen standpunt, dan standpunt zelf kiezen

Amerikanen maken meer attributiefouten dan Aziaten

het verschil tussen actor en observator

actor en observator verschillende figuur-achtergrondperspectief

actor meer informatie over zichzelf

Nisbett, Caputo, Legant & Marecek

gem 2x meer situationele verklaringen voor eigen keuzes, dan voor deze van beste vriend

Storms

visuele oriëntatie

perspectief & gedrag beïnvloeden perceptie

Plous & Zimbardo

aan 3 groepen (psychoanalisten, gedragstherapeuten en controlegroep) verklaring vragen voor probleem (slecht slapen) bij 3 mensen (zichzelf, beste vriend en cliënt)

geven allemaal vanuit eigen blik een ander antwoord

Lau & Russel

analyse verklaringen beroepssporters & coaches

80% interne attributie bij winst

Mezulis et al.

neiging tot zelfdienende attributies niet overal even sterk