Kaarten: Begrippenlijst sociale psychologie | Quizlet

Twenty Statements Test

Methode waarbij mensen zichzelf beschrijven met "Ik ben..."-zinnen.

Sociometertheorie

Theorie dat zelfwaardering een indicator is van sociale acceptatie.

Prisoner's Dilemma

Situatie waarin rationele individuele keuzes leiden tot een slechter groepsresultaat.

Sociale invloed

Effect dat anderen hebben op onze gedachten, gevoelens en gedrag, vaak onbewust.

Sociologie

Studie van gedrag van groepen en maatschappelijke structuren. Complementair met soicale psychologie

Empirische wetenschap

Wetenschap gebaseerd op systematische observatie en onderzoek.

Situationisme

Opvatting dat gedrag sterk bepaald wordt door de situatie en context.

Correlatiecoëfficiënt (r)

Getal tussen -1 en +1 dat sterkte en richting van een verband aangeeft.

Externe validiteit

Mate waarin resultaten generaliseerbaar zijn naar andere situaties.

Individualistische cultuur

Cultuur met focus op individu en persoonlijke doelen.

Muzafer Sherif

Onderzoeker die conformiteit in ambigue situaties bestudeerde.

Uniprocesmodel

Theorie die stelt dat meerderheid en minderheid via dezelfde mechanismen werken.

Realistic conflict theory

Theorie dat conflicten ontstaan door competitie om schaarse middelen.

Stanley Milgram

Onderzoeker die gehoorzaamheid aan autoriteit bestudeerde.

Tegenattitudinaal gedrag

Gedrag dat ingaat tegen de eigen overtuigingen.

Confirmation bias

Voorkeur voor informatie die bestaande overtuigingen bevestigt.

Sunk cost fallacy

Blijven investeren omdat er al veel geïnvesteerd werd.

Cross-race effect

Moeilijkheid om gezichten van andere etnische groepen te herkennen.

Affiniteitsbias

Voorkeur voor mensen die op ons lijken.

Confirmatievertekening (confirmation bias)

Zoeken naar informatie die bestaande overtuigingen bevestigt.

Gecontroleerde processen

Bewuste poging om stereotypen te corrigeren.

Socialisatie

Proces waarbij normen en waarden worden aangeleerd.

Alice Eagly - Sociale rollentheorie

Theorie dat genderverschillen voortkomen uit sociale rollen.

Stereotype threat

Slechter presteren uit angst een stereotype te bevestigen.

Zelfbewustzijn

Aandacht voor eigen gedachten, gevoelens en gedrag.

Vlekkentest

Test om zelfherkenning te meten.

Sociale vergelijkingstheorie

Theorie dat mensen zichzelf evalueren door zich met anderen te vergelijken.

Kwetsbare zelfwaardering

Hoge expliciete maar lage impliciete zelfwaardering.

Zelfverbeteringsmotief (self-improvement)

Wens om jezelf te ontwikkelen.

Humblebragging

Opscheppen vermomd als bescheidenheid.

Rolconflict

Tegenstrijdige verwachtingen vanuit verschillende rollen.

Groepscohesie

Mate van verbondenheid binnen een groep.

Disjunctieve taak

Beste individuele prestatie bepaalt het groepsresultaat.

Gelijkheid (equality)

Iedereen krijgt evenveel.

Deep-level diversity

Verschillen in kennis, waarden en perspectieven.

Socio-economische status (SES)

Sociale positie gebaseerd op inkomen, opleiding en beroep.

Lawrence Kohlberg

Onderzoeker van morele ontwikkeling.

Morele identiteit

Mate waarin moraliteit deel uitmaakt van het zelfbeeld.

Emotionele agressie

Agressie vanuit woede of frustratie.

Zelfrapportering

Zelf informatie geven over eigen gedrag.

Neo-associatietheorie

Theorie dat negatieve prikkels agressieve associaties activeren.

Sociale psychologie

Wetenschappelijke studie van hoe gedachten, gevoelens en gedrag beïnvloed worden door de werkelijke of ingebeelde aanwezigheid van anderen.

Stanford Prison Experiment

Experiment dat toont hoe sociale rollen en macht gedrag kunnen beïnvloeden.

Dehumanisering

Proces waarbij mensen hun individualiteit verliezen.

Rolontwikkeling

Mensen gaan zich gedragen volgens de rol die ze krijgen.

Banaliteit van het kwaad

Idee dat gewone mensen onder bepaalde omstandigheden slechte daden kunnen stellen.

Hypothese

Een toetsbare voorspelling of verwachting.

Variabele

Een kenmerk dat kan veranderen.

Conceptuele variabele

Abstract begrip dat onderzocht wordt.

Operationele variabele

Concrete meting van een conceptueel begrip.

Operationaliseren

Omzetten van een abstract begrip naar een meetbare variabele.

Zelfrapportage (zelfbeschrijving)

Methode waarbij deelnemers zelf antwoorden geven op vragen.

Likertschaal

Antwoordschaal van bijvoorbeeld 'helemaal oneens' tot 'helemaal eens'.

Sociale wenselijkheid

Neiging om sociaal aanvaardbare antwoorden te geven.

Instemmingstendens

Neiging om vaker akkoord te gaan of 'ja' te antwoorden.

Observatie

Gedrag systematisch waarnemen.

Interbeoordelaarsbetrouwbaarheid

Mate waarin verschillende observatoren hetzelfde gedrag op dezelfde manier beoordelen.

Interne consistentie

Mate waarin meerdere vragen hetzelfde concept meten.

Beschrijvend onderzoek

Onderzoek dat gedrag beschrijft.

Correlationeel onderzoek

Onderzoek dat verbanden tussen variabelen onderzoekt.

Experimenteel onderzoek

Onderzoek dat oorzaak-gevolgrelaties test door variabelen te manipuleren.

Correlatie

Samenhang tussen twee variabelen.

Correlatie ≠ causatie

Een verband betekent niet dat het ene het andere veroorzaakt.

Meta-analyse

Studie die resultaten van meerdere onderzoeken combineert.

Onafhankelijke variabele (OV)

Variabele die door de onderzoeker gemanipuleerd wordt.

Afhankelijke variabele (AV)

Variabele die gemeten wordt als effect.

Randomisatie

Toevallige toewijzing van deelnemers aan groepen.

Standaardisatie

Alle omstandigheden gelijk houden behalve de onafhankelijke variabele.

Controlegroep

Groep zonder manipulatie die dient als vergelijking.

Interne validiteit

Mate waarin men zeker is dat de OV de AV veroorzaakt.

Culturele specificiteit

Het idee dat resultaten kunnen verschillen tussen culturen.

Collectivistische cultuur

Cultuur met focus op groep en sociale harmonie.

Crosscultureel onderzoek

Onderzoek over verschillende culturen heen.

Sociale beïnvloeding

Proces waarbij gedachten, gevoelens of gedrag veranderen door invloed van anderen.

Sociale normering

Ontstaan van gedeelde normen binnen een groep.

Imitatie (mimicry & modeling)

Automatisch nadoen van gedrag van anderen.

Kameleoneffect

Onbewust kopiëren van houding, mimiek en gedrag van anderen.

Sociaal leren

Leren door observatie van anderen.

Albert Bandura

Psycholoog die aantoonde dat gedrag aangeleerd kan worden via observatie.

Bobo Doll Experiment

Experiment dat toont dat kinderen agressief gedrag imiteren na observatie.

Spiegelneuronen

Hersencellen die actief worden wanneer je zelf iets doet of iemand anders dat ziet doen.

Conformisme

Aanpassen van gedrag, mening of perceptie aan groepsnormen.

Informationele sociale invloed

Conformeren omdat men denkt dat de groep het juiste antwoord heeft.

Normatieve sociale invloed

Conformeren om erbij te horen en geaccepteerd te worden.

Private acceptance

Innerlijke overtuiging verandert echt door groepsinvloed.

Publieke conformiteit

Gedrag aanpassen zonder werkelijk overtuigd te zijn.

Autokinetisch effect

Illusie waarbij een stilstaand licht lijkt te bewegen in het donker.

Solomon Asch

Onderzoeker die conformiteit bij duidelijke antwoorden bestudeerde.

Lijnexperimenten (Asch)

Experimenten waarin mensen een fout antwoord geven door groepsdruk.

Meerderheidsinvloed

Invloed van de groep op het individu.

Cohesie

Mate van verbondenheid binnen een groep.

Minderheidsinvloed

Invloed van een kleine groep op de meerderheid.

Serge Moscovici

Onderzoeker die minderheidsinvloed bestudeerde.

Differentieel procesmodel

Theorie waarbij meerderheid en minderheid op verschillende manieren invloed uitoefenen.

Bibb Latané

Ontwikkelaar van de sociale impacttheorie.

Sociale impacttheorie

Theorie dat sociale invloed afhangt van sterkte, nabijheid en aantal mensen.

Groepsdruk

Druk om gedrag of mening aan te passen aan de groep.

Sociale vergelijking

Jezelf vergelijken met anderen.

Gehoorzaamheid

Het opvolgen van bevelen van een autoriteitsfiguur.

Autoriteit

Persoon of instantie met macht of legitimiteit om gedrag te sturen.