BATCH 13 — nierfysiologie

Wat is belangrijk aan nierdoorbloeding?

Zonder goede doorbloeding kan de nier niet goed filteren en controleren wat in bloed blijft

Wat doet de efferente arteriole bij bloeddrukdaling?

Contraheert om glomerulaire filtratie te behouden

Waarom contraheert de efferente arteriole bij bloeddrukdaling?

Om de filterdruk in de glomerulus niet te laten wegvallen

Wat gebeurt voorbij de efferente arteriole bij bloeddrukdaling?

De druk daalt, waardoor reabsorptie makkelijker wordt

Waarom wordt urine donkerder bij lagere doorbloeding/bloeddruk?

Er wordt meer water gereabsorbeerd en urobilinogeen kleurt de urine sterker

Waarom is urine bleker bij hoge bloeddruk?

Er wordt relatief meer water uitgescheiden

Wat is de glomerulus?

Het filterapparaat van de nier

Waarom filtert de glomerulus ook elektrochemisch?

De glomerulus is negatief geladen

Waarom worden eiwitten normaal niet gefilterd?

Ze worden door de negatieve lading van de glomerulus afgestoten

Wat kan de glomerulaire filter beschadigen?

Auto-immuunziekten of glomerulaire pathologie

Wat is PLNP?

Protein-losing nephropathy: eiwitverlies via de nier

Welke klacht kan PLNP geven?

Oedeem door albumineverlies

Wanneer ontstaat oedeem door albuminetekort?

Als albumine onder ongeveer 20 g/L zakt

Waarom zijn ionenpompen in de nier belangrijk?

Ze concentreren de medulla en maken waterreabsorptie mogelijk

Waar zijn ionenpompen belangrijk voor urineconcentratie?

In het stijgende deel van de lis van Henle

Wat gebeurt door concentratie van de medulla?

Water kan worden gereabsorbeerd en urine geconcentreerd

Waarom zijn RAAS en ADH belangrijk voor nierfunctie?

Ze regelen vocht- en zoutbalans en concentrerend vermogen

Kan een nier gezond zijn met toch concentratiestoornis?

Ja, als het hormonale systeem zoals ADH/RAAS niet goed werkt

Wat is diabetes insipidus?

Stoornis met te weinig ADH of ADH-effect waardoor urine niet goed geconcentreerd wordt

Wat gebeurt bij te weinig ADH?

Er komen te weinig aquaporines in verzamelbuizen

Wat is het urinebeeld bij diabetes insipidus?

Hypostenurie, dus extreem verdunde urine

Wat betekent hypostenurie?

Urine is sterker verdund dan plasma

Waarom is transport naar en van de blaas belangrijk?

Urine moet normaal kunnen afvloeien en opgeslagen worden

Wat is fractionele excretie?

Het deel van een gefilterde stof dat uiteindelijk in de urine terechtkomt

Waarom kan je urine-Na niet zomaar delen door plasma-Na voor FENa?

Omdat water in de tubuli wordt gereabsorbeerd en concentraties verandert

Waarmee corrigeer je fractionele excretie?

Met creatinine of inuline

Waarom gebruik je creatinine voor correctie?

Creatinine wordt gefilterd en komt grotendeels onveranderd in urine terecht

Wat zegt urinecreatinine/plasmacreatinine?

Iets over waterreabsorptie en concentrerend vermogen

Wat gebeurt met creatinineconcentratie in urine bij veel waterreabsorptie?

Die stijgt

Wat is de formule voor FENa conceptueel?

Natriumverhouding urine/plasma gecorrigeerd voor creatinineverhouding urine/plasma

Wat betekent FENa?

Fractionele excretie van natrium

Hoeveel is de fractionele excretie van water ongeveer?

Ongeveer 0,5%

Wat betekent FE water van 0,5%?

Van al het gefilterde water komt maar 0,5% in urine terecht

Hoeveel is de fractionele excretie van kalium ongeveer?

Rond 150%

Wat betekent FE kalium boven 100%?

De tubulus secreteert extra kalium in de urine

Wat is nodig voor normale urineopslag?

Normale anatomie en goede zenuw/spiercoördinatie

Welke systemen coördineren urineopslag en mictie?

Autonome, sensorische en motorische zenuwen met gladde en dwarse spieren

Welk zenuwstelsel domineert de vulfase?

Sympathicus

Welk zenuwstelsel domineert de ledigingsfase?

Parasympathicus

Welke receptoren houden de urethrasfincter gesloten in de vulfase?

Alfa-receptoren

Welke receptoren ontspannen de detrusor in de vulfase?

Bèta-receptoren

Welke zenuw is belangrijk in de vulfase?

Nervus hypogastricus

Wat doet de nervus pudendus?

Innerveert dwarsgestreepte urethrasfincter en anaalsfincter

Hoe test je de nervus pudendus?

Rectaal vingeren geeft contractie van anaalsfincter en blaassfincter

Wat gebeurt in de ledigingsfase?

Blaas trekt samen en urethrasfincter ontspant

Wat rem je bij mictie?

Nervus pudendus/remming van bewuste sfinctercontrole

Waarom helpt buikpers bij mictie?

Buikspieren verhogen druk op de blaas

Waarom is houding belangrijk bij urineren?

Locomotorische problemen kunnen normale urinelozing verhinderen

Hoe kan stress mictie beïnvloeden?

Stress kan parasympathicus en mictie onderdrukken

Wat kan plasdrang opwekken?

Alles wat de blaaswand prikkelt, zoals stenen of ontsteking

Waarom is signalement belangrijk bij urinewegproblemen?

Aangeboren afwijkingen, ouderdom, geslacht, ras en diersoort beïnvloeden de DD

Welke problemen zijn leeftijdsgebonden in urinewegen?

Tumoren en prostaatproblemen

Waarom is sterilisatie belangrijk in de anamnese?

Gesteriliseerde teven kunnen urethrale sfincter-incompetentie krijgen

Waarop kan PU/PD met anurie wijzen?

Nierinsufficiëntie of ernstig nier-/urinewegprobleem

Waarop kan PU/PD met slecht concentrerend vermogen wijzen?

Te weinig ADH of nierconcentratiestoornis

Waarom kunnen PLNP-dieren oedeem of ascites krijgen?

Door hypoproteïnemie door verlies van eiwit via de glomerulus

Wat betekent anurie?

Geen urineproductie of geen urine lozen

Wat betekent oligurie?

Te weinig urineproductie

Waardoor kunnen anurie of oligurie ontstaan?

Slechte nierperfusie door dehydratatie, shock of nierprobleem

Waarom kan nierperfusiestoornis nierfunctie verlagen?

Zonder bloeddoorstroming kan de nier niet filteren

Kan congestief hartfalen PU/PD geven?

Ja

Wat is hematurie?

Bloed in de urine

Wanneer treedt bloedverlies bij hematurie op?

Tijdens de mictie

Wat betekent bloed vooral aan het einde van mictie?

Kan wijzen op blaasprobleem

Wat betekent bloedverlies los van mictie?

Eerder urethrale, vaginale of andere distale oorzaak

Waarom kijk je naar tijdstip van bloeding?

Om de bron van bloedverlies te lokaliseren

Waarom is microscopie nodig bij hematurie?

RBC zijn vaak niet met het blote oog zichtbaar

Welke DD’s lijken op hematurie?

Hemoglobinurie en myoglobinurie

Wat is hemoglobinurie?

Hemoglobine in urine door afbraak van rode bloedcellen

Wat is myoglobinurie?

Myoglobine in urine door spierschade

Wat is dysurie?

Moeilijke of pijnlijke mictie

Welke signalen passen bij dysurie?

Kwispelen met staart, kreunen en persen

Wat is pollakisurie?

Vaak kleine plasjes met normaal totaal urinevolume

Is pollakisurie hetzelfde als polyurie?

Nee, pollakisurie is vaker plassen; polyurie is meer totaal volume

Wat is strangurie?

Blijvende pers- en plasdrang

Wat veroorzaken dysurie, pollakisurie en strangurie meestal?

Prikkel in de lagere urinewegen

Hebben dysurie, pollakisurie en strangurie direct met PU/PD te maken?

Nee

Is de nier meestal primair betrokken bij dysurie/pollakisurie/strangurie?

Nee, meestal lagere urinewegen

Wat is ischurie?

Blaas blijft gevuld doordat urine niet goed geloosd wordt

Waarbij kan ischurie voorkomen?

CZS-probleem of obstructie

Werkt de nier bij ischurie normaal?

In principe wel, het probleem zit in lediging/afvoer

Wat is polyurie?

Veel urine produceren

Welke oorzaken kunnen polyurie geven?

Hyperhydratatie of gestoorde concentratiecapaciteit

Hebben polyurie en anurie meestal met nierproblemen te maken?

Ja

Wat is incontinentie?

Onvrijwillig urineverlies zonder normale mictiehouding

Waaraan herken je incontinentie?

Urineverlies zonder typische plashouding

Welke oorzaken kunnen incontinentie geven?

Stress, hoge blaasdruk, urogene of mechanische problemen

Wat is urethrale sfincter mechanische incompetentie?

Onvoldoende sluiting van de urethrasfincter

Bij welke dieren zie je urethrale sfincter-incompetentie typisch?

Gesteriliseerde teven

Waarom krijgen gesteriliseerde teven sfincter-incompetentie?

Door oestrogeentekort met lagere urethrasfincterspanning

Wat zijn blaastenesmen?

Krampen van de blaas met continu persen

Waarom zijn blaastenesmen lastig te onderscheiden?

Het lijkt op strangurie of constipatie

Zijn blaastenesmen een mictieprobleem?

Ja

Kan polydipsie zonder polyurie?

Nee, echte PD zonder PU kan niet

Waarom is PU/PD moeilijk vast te stellen?

Drinken/plassen hangt af van temperatuur, inspanning en voeding

Wat moet je onderscheiden bij veel plassen?

Meer volume plassen versus alleen frequenter plassen

Welke GI-symptomen passen bij ernstig nierprobleem?

Uremische gastritis, braken en melena

Wat is uremische gastritis?

Maagontsteking door hoge ureum/uremische toxines

Wat is uremische stomatitis?

Mondulcera door uremie

Wat is uremische encefalopathie?

Hersensymptomen door uremie