4 etapy integracji od SWH DO WR

Stopnie regionalnej integracji gospodarczej według koncepcji neoliberalne

Liberalizacja handlu CAŁKOWITA
Liberalizacja przepływu czynników produkcji NISKI STOPIEŃ
Harmonizacja polityki handlowej i gospodarczej NISKI STOPIEŃ

Stopnie regionalnej integracji gospodarczej według koncepcji instytucjonalnej

Liberalizacja handlu CAŁKOWITA
Liberalizacja przepływu czynników produkcji CAŁKOWITA
Harmonizacja polityki handlowej i gospodarczej CAŁKOWITA

Strefa wolnego handlu Zalety

swoboda w kształtowaniu polityki handlowej i innych form polityki gospodarczej wobec krajów trzecich (u3manie suwerenność gospodarcza)

poprawa poziomu efektywności gospodarowania i poziomu stopy życiowej w ramach ugrupowania (występowanie określonych efektów)

Strefa wolnego handlu istota

eliminacja ceł i ograniczeń ilościowych na towary • autonomia polityki celnej i zagranicznej w stosunku do krajów trzecich

Strefa wolnego handlu Pojęcie

Międzynarodowa Organizacja Handlu 1947-1948 • najprostsza instytucjonalna forma realizacji idei wolnego handlu w regionie

Efekty gospodarcze SWH statyczne (krótkookresowe)

❑ efekt kreacji handlu
❑ efekt przesunięcia (zmiany kierunków) handlu
❑ efekt zniekształcenia handlu

Efekty gospodarcze SWH dynamiczne (długookresowe)

❑ ↑ tempa wzrostu gospodarczego
❑ ↑ popytu inwestycyjnego
❑ ↑ poziomu zatrudnienia + sprawności kapitału i pracy
❑ racjonalizacja wykorzystania czynników wytwórczych
❑ korzyści skali w sferze produkcji i zbytu
❑ uruchamianie mechanizmów mnożnikowych

Efekt kreacji handlu SWH

• dotyczy wyłącznie wymiany wzajemnej między krajami SWH • powstanie nowego strumienia obrotów • rezultat różnic w kosztach produkcji • efekt produkcyjny (James E. Meade 1907-1995, 1977) (zastępowanie drogiej produkcji krajowej przez tańszy import z innego kraju strefy) • efekt konsumpcyjny (wzrost konsumpcji całkowitej, efekt substytucyjny)

Efekt przesunięcia handlu SWH

• przesunięcie źródeł zakupu towarów • ↑ udziału handlu wzajemnego między krajami ugrupowania integracyjnego • ↓ udziału handlu z krajami trzecimi • efekt produkcyjny + konsumpcyjny: w relacji kraje SWH kraje trzecie • przyczyna: wzrost konkurencyjności cenowej na skutek zniesienia barier handlowych

Efekt zniekształcenia handlu SWH

• sprowadzanie towaru z kraju trzeciego poprzez granice kraju strefy o niższym poziomie ceł • przyczyny: brak ceł wewnątrz strefy + autonomia polityki handlowej wobec krajów trzecich • przy braku reguł pochodzenia towarów* (* prawa, regulacje i praktyki administracyjne stosowane w celu zidentyfikowania kraju pochodzenia towarów w handlu światowym) (możliwy tylko w teorii)

Unia celna Pojęcie

• Jacob Viner (l. 40. XX w) - badania teoretyczne nad unią celną • wyższa forma regionalnej integracji gospodarczej niż strefa wolnego handlu

Unia celna istota

• liberalizacja wzajemnych obrotów handlowych • ujednolicenie polityki celnej wobec krajów trzecich

Unia celna Efekty gospodarcze Statyczne

w krótkim okresie)

• efekt kreacji handlu (efekt produkcyjny + konsumpcyjny)

• efekt przesunięcia handlu

• efekt fiskalny (zmiana poziomu wpływów z ceł)

• efekt redystrybucyjny (zmiana relacji korzyści konsument-producent z powodu zmian struktury produkcji, konsumpcji i handlu)

• efekt bilansu obrotów handlowych, efekt bilansu obrotów bieżących, efekt terms of trade

TOT

relatywne ceny dóbr eksportowanych do importowanych (w danym państwie), określane warunkami wymiany międzynarodowej.

• TERMS OF TRADE WEWNĘTRZNY

dotyczy relacji cen w ramach ugrupowania integracyjnego

• TERMS OF TRADE ZEWNĘTRZNY

relacje cen w stosunku do krajów trzecich, niezintegrowanych

EFEKT TERMS OF TRADE

• pojawia się wraz ze zniesieniem barier celnych • powoduje zmianę relacji cen importowanych i eksportowanych przez dany kraj • zależy od: rozmiarów i struktury obrotów handlowych + cenowych i dochodowych elastyczności popytu i podaży w integrujących się krajach

Efekty dynamiczne unii celnej dla krajów członkowskich i nieczłonkowskich unii

Efekty alokacyjne
Efekty akumulacyjne
Efekty lokalizacyjne wzrostu gospodarczego i dobrobytu
Efekty dla wzrostu gospodarczego i dobrobytu
Efekty dla podziału dochodów

Efekty alokacyjne UC

-alokacja zasobów zgodnie z zasadą ich obfitości

-poprawa efektywności zasobów-korzyści skali (w sferze produkcji i zbytu)

-ograniczenie zniekształceń rynkowych

Efekty akumulacyjne UC

• akumulacja zasobów

Efekty lokalizacyjne wzrostu gospodarczego i dobrobytu UC

• przestrzenna polaryzacja działalności gospodarczej

Efekty dla wzrostu gospodarczego i dobrobytu UC

-po stronie popytu-po stronie podaży

Efekty dla podziału dochodów UC

wpływ na terms of trade

Wspólny rynek istota

wyższa instytucjonalna forma integracji niż SWH i UC • usunięcie barier swobodnego przepływu dóbr, usług oraz czynników wytwórczych • eliminacja wszelkich przeszkód dla międzynarodowej migracji siły roboczej i kapitału

Efekty wspólnego rynku

efekty alokacyjne
efekty akumulacyjne
efekty lokalizacyjne

efekty alokacyjne WR

(wyrównanie cen czynników wytwórczych + efekty dochodowe powodowane wyrównaniem dochodów z własności tych czynników)

efekty akumulacyjne WR

(efekty inwestowania w czynniki wytwórcze {zasoby pracy -> w tym złożonej -> kapitał ludzki -> wiedza techniczna}, warunek: pozytywny efekt funkcjonowania wspólnego rynku)

efekty lokalizacyjne WR

(efekty przestrzennej koncentracji działalności gospodarczej, dysonans prędkości rozwoju poszczególnych regionów)