Thema 1

basisstof 1 tot 5

Wat is biologie 

Een natuurwetenschap 

Wat studeren we in biologie

organismen

Wat zijn organismen

Ze zijn levende wezens

Geef voorbeelden van organismen

• planten

• dieren

• bacteriën

• schimmels

Alle levende organismen vertonen …

levensverschijnselen

Wat zijn levensverschijnselen

Wat laat zien dat de organisme levend is

Geef een paar levensverschijnselen

• voeden

• ademhalen

• groeien

• ontwikkelen

• waarnemen

• voortplanten

• stofwisseling

Wat is stofwisseling

Alle chemische (scheikundige) reacties in organismen, die versneld worden door bepaalde eiwitten.

Wat versneld bepaalde eiwitten

enzymen 

Hoe heet de versnelling van de eiwitten

katalyseren

Hoe noemen we een organisme die geen levensverschijnselen vertoond

dood

Hoe noem je dingen van de natuur die nooit heeft geleefd

levenloos

Wat is een andere naam voor een individual organisme

individu

In het kort wat is de levensloop

direct na het ontstaan, dood van een organismen

Na het ontstaan begint de organisme te …

groeien en ontwikkelen

Wat is groeien

Groter worden

Wat is ontwikkelen

Veranderen in bouw en functie

Waneer behoren individuen tot een soort

Waneer de individuen onderling kunnen voortplanten en vruchtbare baby’s kunnen krijgen

Hoe blijft de levenscyclus instand

Door voortplanting blijft de soort leven

Wat zijn de stappen van de levenscyclus

1. geboorte

2. groei

3. ontwikkeling

4. voortplanting

5. sterven 

Hoe eindigt een levenscyclus van een soort

Alls de soort uitsterft

Waarom is biologie belangrijk voor de toekomst

• voeding & voedselzekerheid

• gezondheid

• duurzame ontwikkeling

• energie

• veiligheid

Wat is de organisatieniveau van biologie

1. molecuul

2. organeel

3. cel

4. weefsel

5. orgaan

6. orgaan stelsel 

7. organisme

8. populatie

9. levensgemeenschap

10. ecosysteem

11. biosfeer

Wat is een molecuul

Is een binding van 2 of meer atomen

Wat is een organeel

Is een deel van een cel met een eigen vorm en functie

Wat is een cel

Is de kleinste eenheid van leven die functies voor organismes uitvoert 

Wat is een weefsel

Is een groep cellen met de zelfde vorm en functie

Wat is een orgaan

Is een deel van je lichaam dat specifieke taken uitvoert

Wat is een orgaan stelsel

Is een groep samen werkende organen die samen een functie uitvoeren 

Wat is een organisme

is een levende wezen

Wat is een populatie

Is een groep individuen van dezelfde soort, in een bepaald gebied, die zich onderling kunnen voortplanten 

Wat is een levensgemeenschap

Is de populaties van verschillende soorten die binnen een bepaald gebied samenleven

ecosysteem

De levende (biotische factoren) en niet levende (abiotische factoren) natuur op aarde 

Biotische factoren

Invloed uit levende natuur

Abiotische factoren

Invloed uit levenloze natuur

Wat is biosfeer

Is het geheel van alle ecosystemen op aarde

Emergente eigenschap

Nieuwe eigenschap die op een hoger organisatieniveau ontstaat, die er op een lager organisatieniveau niet was

Wat is een orgaanstelsel

Een groep organen die samen een functie uitvoeren

noem een paar groepen organen

• bloedvatenstelsel

• beenderstelsel

• verteringsstelsel 

• lymfevatenstelsel 

• ademhalingsstelsel

• spierstelsel

Waarop zijn organen opgebouwd

weefsels

Noem een paar weefsel die in je lichaam voor komen

• Dekweefsel: bekleedt en beschermt de binnen en buiten kant van het lichaam vb: (long, darm, huid)

• Zenuwweefsel: bevindt zich in organen van het zenuwstelsel, vb: hersenen

• Spierweefsel: maken beweging mogelijk.

Noem een paar biologische eenheden

cellen en weefels

Noem de verbanden tussen de vorm en functie

• Langwerpige holle. botten met beenbalkjes → stevigheid

• Beenderen in voeten → gewicht van de lichaam dragen en schokken opvangen

• Gestroomlijnd lichaam → weinig weerstand in vb: water, lucht

Wat is biomimicry

Producten die zijn ontworpen met insperatie van natuur

torso

1. luchtpijp

2. long

3. hart

4. lever

5. maag

6. dikke darm

7. dunne darm

8. slokdarm

9. milt

10. nier

11. urineblaas

Wat hebben dierlijke en plantaardige cellen

• Celmembraan: schijt het inwendige van de cel van omgeving

• Cytoplasma (celplasma): is de inwendige vocht van de cel

• Celkern: bevat DNA en de kernmembraan is er omheen

Wat hebben plantaardige cellen wel en dierlijke cellen niet

• Celwand

• Grote vacuole 

• Plastiden

Welke soort plastiden zijn er 

1. chloroplasten: baldgroenkorrels; groen → heb je nodig voor fotosyntese

2. chromoplasten: kleurstofkorrels; geel, oranje, rood 

Kunnen mensen cellulose in celwanden verteren

nee

Wat helpt met de vertering van cellulose in celwanden

bacteriën, de darmflora

Noem 3 soorten van darmflora

1. Bacteriodes → eiwit en dierlijk vet

2. Prevotella → koolhydraten (suikers)

3. Cellulose → suiker in celwand van plantaardige cellen

Wat is de intercellulaire ruimte

Het plaats waar plantaardige cellen niet helemaal op elkaar aansluiten, deze ruimte is gevuld met lucht en vocht 

Waar uit bestaat de celkern

• Kernmembraan: scheidt het inwendige van de celkern van de rest van de cel

• Kernplasma: is vocht met chromosomen & nucleolus/kernlichaampje

Wat zijn nucleolus

Is de plaats waar delen van ribosomen worden gemaakt

Welke 2 endoplasmatische reticulm zijn er

• Glad endoplasmatische reticulum (GER): is verbonden bij de synthese (produceren) van koolhydraten en vetten

• Ruw endoplasmatische reticulum (RER): hier verbinden zich ribosomen

Wat doet de golgisysteem

Het bewerkt eiwitten tot een uiteindelijke vorm en  dan worden de eiwitten in blaasjes verpakt

Wat zijn lysosomen

Is een deel van het bewerkte eiwitten, dat in de cel blijft omdat het is nuttig voor binnen de cel

Wat is secretie

Het afgeven van stoffen

Wat is exocytose

Is de afsnoeien van blaasjes

Wat zijn de functie’s van lysosomen

• Verteren van opgenomen voedingsstoffen

• Verteren van afvalstoffen 

Wat doet de mitochondriën 

Het maakt energie vrij, door verbranding van glucose

Wat is de funtie van de celmembraan

Het vormt een afscheiding met de omgeving

Wat kan door de membranen ongehinderd passeren

Sommige vetten en enkele kleine moleculen 

Wat is diffusie

Verplaatsing van stofmoleculen, van een plek met een hoge concentratie naar een plek et een lage concentratie van die stof

Hoe heet de wanden die vloeistoffen of gassen kunnen scheiden

doorlatend of permeabel

Wat is de naam van de wanden van osmose

semipermeabel of selectief permeabel

Zijn de poriën van diffusie of osmose kleiner

osmose

Wat is osmose

Verplaatsing van water van een plek met lage concentratie naar een plek met hoge concentratie 

Dierlijke cel: OW_{binnen cel} = OW_{buiten cel}

isotoon

Dierlijke cel: OW_{binnen cel} > OW_{buiten cel}

hypotoon

Dierlijke cel: OW_{binnen cel} < OW_{buiten cel}

hypertoon → de cel krimpt

Plantaardige cel: OW_{binnen cel} = OW_{buiten cel}

isotoon

Plantaardige cel: OW_{binnen cel} > OW_{buiten cel}

hypotoon → turgor

Plantaardige cel: OW_{binnen cel} < OW_{buiten cel}

hypertoon → plasmolyse

Wat betekent het concentratieverval mee

Stoffen gaan van hoge concentratie naar een lage → passief transport

Wat betekent tegen het concentratieverval

Stoffen gaan van lage naar hoge concentratie → actief transport

Cellen opnemen via blaasjes 

endocytose 

Cellen opnemen via blaasjes bij vaste stof

fagocytose

Cellen opnemen via blaasjes bij vloeistof

pincoytose

Cellen afgeven via blaasjes 

exocytose / secretie