Историја

Првиот манифест на неопластицизмот 1918

Пит Мондријан, Композиција II во црвено, сино и жолто

Пит Мондријан, КОМПОЗИЦИЈА ВО ЦРВЕНО, СИНО И ЖОЛТО, 1930

Пит Мондријан, Композиција во жолто сино и црвено, масло на платно, Лондон

Пит Мондријан, Масло и хартија на платно

Тео ван Дусбург, Композиција 7 (три грации), 1917

Тео ван Дусбург, Ентериер на ресторанот Café L Aubette во Стразбур (Франција)

Тео ван Дусбург, аритметичка композиција

Тео ван Доесбург, Composition with window with coloured glass III

Црвено-син стол, Герит Ритвелд, 1925

Герит Ритвелд, куќата Шредер во Утрехт

Zig-Zag стол, дизајниран од Герит Ритвел помеѓу 1939-1934.

Барт ван дер Лек, Композиција со една сива црта, масло на платно.

Архетип ван дер Лек е специјален фонт дизајниран лично од Барт ван дер Лек за холандското списание Флекс кое било дел од де Стејл движењето

Работничка населба во Хох ван Холанд

Што е De Stijl?

De Stijl е уметничко движење во Холандија кое настанало во текот на 1917 година”. Овој уметнички правец е познат и како неопластицизам. Во потесна хронолошка смисла го опфаќа периодот помеѓу 1917 и 1931 во Холандија. Под Името De Stijl излегува часопис во Холандија публикуван од холандскиот сликар, дизајнер, писател и критичар Тео ван Дусбург којшто ги пропагирал идеите и е вистинскиот spiritus movens на ова движење. Освен Tео ван Дусбург познати членови на групата се сликарите Пит Мондријан, Барт ван дер Лек, архитектите Герит Ритвелд, Роберт вант Хоф, Јакобус Јоханес Оуд.

Кон што цели De Stijl?

Новата пластична уметност на Де Стејл цели кон духовна хармонија и ред. Првиот број на часописот е токму посветен на идеите и филозофијата на ова движење. Де Стејл тежнее да го долови трансценденталното и спиритуалното потпирајќи се на чистата апстракција и симплификација, односно поедноставување на формите базирани на една логична “математичка” структура со хоризонтални и вертикални линии користејќи ги основните бои црвена, жолта и сина со црна , бела и сива.De Stijl движењето е инспирирано од кубистичкото сликарство исто како и од мистицизмот и идеите за идеалните геометриски форми.

Кој е Пит Мондријан?

Пит Мондријан е холандски сликар и теоретичар на уметност. Најпрвин сликал, главно пејсажи, на начин на симболистичко и поентилистичко сликарство, а потоа накратко се свртел кон кубизмот. Од 1912 година, во неговите сликарски циклуси (Крошни на дрвја; Дини; Фасади на црквите), тој ги намалил сите описни мотиви и вистинската предлошка ја претворил во украс. Со Tео ван Дусбург го основа уметничкиот правец De Stijl (1917) и ја развива теоријата на неопластицизам (уметнички израз сведена на наједноставните геометриски форми, што стана потеклото на геометриската апстракција), а своето уметничко гледиште го елаборира во делото Неопластицизам. Тој насликал дводимензионални геометриски композиции од хоризонтална и вертикална, со сини, жолти и црвени површини.

De Stijl како апстрактна уметност

Апстрактната уметност е спротивставена на реалистичкото прикажување на предметите, но таа не е противречна на самата природа. Таа е противречна на анималната, сирова, примитивна природа на човекот, но е идентична со вистинската човечка природа. Затоа треба внимателно да разликуваме два видови ма реалност, една која има индивидуален карактер и втора која во својата суштина е универзална.

Кој е Тео ван Дусбург?

Тео ван Дусбург заедно со Пит Мондријан се сметаат за протагонисти на оваа уметничка концепција. Во почетокот на своето творештво ван Дусбург е под влијание на импресионизмот на В. Ван Гог а подоцна под влијание на Василиј Кандински за духовноста во уметноста. Така почнува да експериментира со слобoдната апстракција во манирот на Кандински.

Кој е Герит Ритвелд?

Герит Ритвелд ја отелотворува теоријата на Пит Мондријан во архитектурата дизјнот на ентериер и мебел. Во почетокот е архитект самоук и изработувач на мебел. Ритвелд го дизајнира познатиот црвено син стол кој претставува прв обид за апликација на наеоластицизмот во декоративната уметност.

Кој е Барт ван дер Лек?

Барт ван дер Лек е е холандски сликар кој студирал на државната школа за декоративна уметност. Слика во духот на геометриската апстракција и се приклучува на групата околу часописот De Stijl. Работи на подрачјето на индустрискиот дизајн. Проектира ентериери и изведува нацрти за текстил и опрема за книги.

Влијание и менување на De Stijl

Идеите на De Stijl ќе влијаат и на Bauhaus слично како и на т.н. интернационален стил во архитектурата. Околу 1921 карактерот на движењето започнува да се менува. Освен взаемните контакти со Баухаус кој ги започнал ван Дусбург исто така ќе доаѓаат и влијанија првенствено од кругот на рускиот авангарден сликар Казимир Маљевич и рускиот конструктивизам, кои многу од членовите на De Stljl не го одобрувале. Во 1924 Пит Мондријан ќе го напушти De Stijl кога Ван Дусбург ќе ја предложи теоријата на елементаризмот според која дијагоналната линија е поесенцијална од хоризонталната и вертикалната.

Државни слободни уметнички работилници

Казимир Маљевич, Црн квадрат на бело поле, 1915, Третјаковска галерија, Москва

Казимир Маљевич, Бел квадрат на бела позадина, 1918 г.

Казимир Маљевич, супрематистичка композиција, (1915)

Казимир Маљевич, супрематистичка композиција, (1916)

Казимир Маљевич, Жена со гребло,(супрематизам во контура на селанка), Третјаковска галерија, Москва

Љубов Попова, Портрет на филозоф Павел Сергеевич Попов, 1915

Рекламен плакат од Александар Родченко, Издавачка куќа Ленгиз 1924. Во превод: Книги за сите области на знаењето.

Љубов Попова, Воздух+човек+ простор, 1912

Корица на ВХУТЕМАС за школата по архитектура изработена од Ел Лисицки

Ел Лисицки, Советски пропагандистички плакат “Победи ги белите со помош на црвен клин”

Ел Лисицки, Конструктор, 1924, Albert and Victoria museum London

Владимир Татлин, споменик на третата интернационала, 1919 г

Владимир Татлин, Портрет на уметник, 1912

Владимир Татлин, Летатлин. Конструктивизам

Што е Вхутемас?

Вхутемас е висока образовна институција во Москва, која постоела од 1920 до 1930 година. ВХУТЕМАС се создадени со обединението на Строгановското уметничко-индустриско училиште и Московското училиште за сликарство, скулптура и архитектура. Тоа вклучува факултет по уметност, кадешто се предава графика, скулптура и архитектура, и индустриски факултет, насочен кон печат, текстил, керамика, дрвообработка и металообработка. Во 1926 година училиштето е реорганизирано, раководството му е сменето и е преименувано на Виш уметничко-технички институт, а во 1930 година е конечно затворено, а студентите и предавачите се распределени во неколку други училишта.

Вхутемас и Баухаус

ВХУТЕМАС е Советскиот одговор на Bauhaus.Овие две школи имаат сродни погледи кога станува збор за намената, организацијата и опфатот. Особено во областа на архитектурата има размена на идеи и проекти помеѓу овие две школи. Двете школи ќе процветаат во еден релативно либерален период и ќе имаат слична судбина да бидат затворени под притисокот на два тоталитарни системи. Нацизмот и комунизмот. Значајни автори кои се поврзуваат со оваа школа и се дел од авангардните уметнички движења се Казимир Маљевич, Ел Лисицки, Владимир Татлин, Aлександар Родченко, Љубов Попова.

Што е супрематизам?

Супрематизмот е уметнички правец во историјата на уметност, архитектурата и апстрактното сликарство кој е во сродство со футуризмот и конструктивизмот и настанал во Русија околу 1915 г. И траел до 30-те години на 20 век. За основач на ова движење се смета Казимир Маљевич. Ова пред се апстрактно насочено уметничко движење кое своите естетски и филозофски постулати ги црпи од едноставните геометриски облици квадрат, круг, триаголник. Најпознати дела на Казимир Маљевич се Црн квадрат на бела позадина (1915), Црвен квадрат (1915) и Бел квадрат на бела позадина (1919).

Како започнува Вхутемас?

ВХУТЕМАС започнува фактички во 1917 година, три години пред нејзината официјална појава. Уште пред револуцијата студентите повикувале академската програма да биде отфрлена и на нејзиното место да се создадат ундивидуални уметнички работилници кадешто студентите ќе влегуваат без приемни испити и сами ќе ги избираат наставниците. Прво била затворена Императорската академија на уметностите, а потоа се создале нови образовни центри, слободни државни уметнички работилници. Постепено се основале низ целата земја, а во Москва се појавиле две одеднаш. Првата на базата на Строгановското училиште, а втората на Московската школа по сликарство, скулптура и архитектура. Во есента 1920 година двете московски работилници се обединиле така се појавил главниот творечки институт на земјата. ВХУТЕМАС.

Од кои се факултети се состоела Вхутемас?

Во школата имало 8 факултети: Сликарство, скулптура, архителтура, печат, текстил, керамика, металообработка и дрвообработка. Но основните експерименти се спроведувале во основниот оддел.

• На полиграфскиот факултет се воспитувала цела генерација на оформувачи на книги, а првите советски дизајнери учат на Дрвометфак- факултет со тоа име се појавил како резултата на обединувањето на дрвообработката и металообработката

• Се раѓа школата на архитектонскиот конструктивизам. За време на производната пракса студентите учеле како се конструираат киностудијата, пекарниците за леб и заводските објекти.

• На текстилниот факултет се родил значајниот феномен агит текстил

• Керамичарите работеле исклучително во порцелан и фајанс и дизајнирале сервиси за јадење, занимавајќи се со ситна пластика, цртале на керамика

• На факултетот за скулптура се работело со глина, дрво и различни видови камен, како и со такви невообичаени материјали како што се шперплоча, тел, стакло и метал.

• На факултетот по сликарство имало три оддела: Стативен, Театарски и Монументален. Најмногуброен бил монументалниот оддел. Тој комбинирал архаика (под овој назив се подразбирала научно-истражувачка патувања до старите руски градови) изучувањето на фрескосликарството и реставрацијата на современото сликарство

• Александар Родченко им предлагал на студентите да создаваат мртва природа од материјали нетипични за овој жанр-тули, хартија, стакло, ламарина. Тој ги сметал за не помалку естетски од плодовите или гарафата

куќата на Вилијам Морис дизајнирана од архитект Филип Веб

• 1859 година

• ја олицетворува англиската народна архитектура

• традиционални материјали, каменот и тулата, високи покриви

Ентериер на Црвената куќа, архитект Филип Веб

Тапет со флорална декорација - Вилијам Морис

Еден од карактеристичните типови столици на Вилијам Морис

• интерпретација на рустични народни елементи, односно изработка на едноставни столици со рачно изработени седишта од коноп/слама

Столици изработени од Вилијам Морис

Прва страница од книгата Прирoдата на Готиката на Џон Раскин

• печатена во печатницата на Вилијам Морис,

• Kelmscott press

• 1890 година

Сер Тристрам и убавата Исуд - Данте Габриел Росети

• витраж за Morris, Marshall and Faulkner & Co
  

Студиото и куќата на Френк Лојд Рајт во Оук Парк, Илиноис 1911

Куќата на Харолд Бредли во Медисон дело на Луј Саливен и Џорџ Грант Елмсли

Arts and crafts движење

реакција на радикалните промени предизвикани од индустриската револуција која ја вовела масовната продукција а со тоа ја нарушила позицијата на уметниците и занаетчиите во општеството

• почетоци во средината на 19 век

• прв модерен уметнички стил и начин на размислување и тргање на академскиот начин на размислување за уметноста (го прекинува чистиот академизам)

• англиско движење во применетата уметност

• поттикнато од желбата да се пронајде автентичен уметнички стил за викторијанската епоха

• ќе го инспирира и развојот на подоцнежните стилски движења како што се Art Nouveau, виенската сецесија и се смета за предвесник на модернизмот

• го идеализирале средновековното  занаетчиство како врв на хуманиот пристап кон работата и финалниот продукт уметнички обликуван предмет за секојдневна употреба. Некои радикални претставници целосно се завртиле кон апслутно исклучување на употребата на машините

Вилијам Морис

• творец на ова движење, познат писател и поет

• собрал сликари и архитекти, сметал дека навраќањето кон старата занаетчиска традиција на Англија и воопшто заживувањето на средновековните еснафи е вистинскиот начин да се прекине со масовната индустријализација

• Морис ќе истакне една смела револуционерна теорија со која кажува дека не сака уметност за мал број на луѓе, како што и не сака образование за само неколкумина или слобода за само неколкумина.

• Морисовите идеи се инспирирани од сликарите тн прерафаелити во Англија, како што е Данте Габриел Росети

• Заедно со своите пријатели Маршал и Фокнер во 1861 ќе ја отворат фирмата  Morris, Marshal, Faulkner and co. која е базирана на прерафаелитската ликовна естетика 

Влијателни претставници

• Вилијам Морис

• Филип Веб

• Чарлс Макинтош

• Џон Раскин (историчар на уметност)

• Огастас Пјуџин (архитект)

Илустрација на насловната страна на Артур Мекмрдо (1883 г.)

• ги брани црквите на сер Кристофер Рен од лондонското City, со Art Nouveau мотиви кои ке станат популарни низ цела Европа

Плакат за претставата Гисмонда на Викториен Сарду - Алфонс Муха (1895)

• за театарот Ренесанс во Париз

• Муха се смета за водечка личност на Арт Нуво движењето

Хотел Тасел - Виктор Орта, Брисел (1893)

• првото архитектонско Арт Нуво здание со иновативен план и декорација

• за познатиот бриселски професор Тасел

• ги има сите елементи на Арт Нуво стилот: мозаици, железни столбови, природно осветлување и декоративни флорални елементи

• главен акцент е ставен на холот со скалила кој претставува хармонична целина од линеарни ритми, постигната со дизајнот на ѕидовите, мозаичниот под и спиралната извиеност на самото столбиште.

• органска флуидност на формите

Хотел Солвеј - Виктор Орта, Брисел (1900 г.)

• Конструкции од челик, стакло

Холот во приземјето на Хотел Тасел во Брисел - Виктор Орта

Куќа ван Етвелде, Брисел (1895)

• еден од најрепрезентативните Art Nouveau објекти

• за белгискиот гувернер на Конго Едмонф ван Еетвелде

Вила Хохенхоф - Анри ван дер Велде, Германија

• Анри е инспириран од утопските идеи дека преку дизајнот архитектот може да го реформира општеството

Мебел - Анри ван дер Велде

Реклама за галеријата La Maison Moderne - Мануел Ораци

Бакнеж - Густав Климт (1908)

• еден од водечките уметници на Виенската сецесија (Арт Нуво во Австрија)

• галерија Белверде

Виена и Јудита и главата на Холоферн - Густав Климт (1901)

Копија на влез на станица во метрото во Чикаго

• изградена според оригиналниот проект за париското меттро Ектор Гимар

Карлсплац Штадбан - Ото Вагнер

Зграда во духот на виенската сецесија (1897) - Јозеф Мариа Олбрих

• за одржување на изложби на претставниците на Арт Нуво

Casa Batllo - Антони Гауди, Барселона

Casa Mila (La Pedreda на каталонски, значи каменолом) - Антони Гауди

• 1905-1910

Sagrada Familia - Антонио Гауди 1882г.

• Арт Нуво со примеси на Нео Готика

Арт Нуво мебел

Мебел од познатиот француски арт нуво дизајнер Ежен Гијар

дела на Емил Гал познат арт нуво дизајнер на стакло

• еден од основачите на арт нуво во Нанси

Дела на Рене Жил Лалик

Што е Арт нуво?

Арт Нуво е меѓународен стил во уметноста, архитектурата и применетата уметност особено декоративните уметности

Куќа Отрик

Вила Еске, Германија - Анри ван дер Велде

куќа Мајолика - Ото Вагнер

Кога се јавува Арт нуво стилот?

се јавува како реакција на академската уметност од 19 век (1880-1919 г.)

Од кај црпи инспирација Арт Нуво?

Арт Нуво (модерна уметност) е инспириран од природата и внесува елеганција на заоблени, флорални стилизирани форми и плоски линии. Засилено е особено присуството на ползечки флорални мотиви кои во архитектурата имаат и една чисто конструктивна функција, особенo балконите и еркерите изработени од камен цемент и гипс

Која е целта на Арт Нуво?

да се разубави индустриското производство и да ги спои уметноста и  занаетите и да ги украси безличните згради.

Кои форми на уметност ги опфаќа арт нуво?

ги опфаќа сите форми на уметноста и дизајнот архитектурата, изработката на мебел, графички дизајн, сликарство, бижутерија керамика, металопластика и уметнички текстил

Од каде произлегло името Арт Нуво?

од една париска уметничка галерија наречена домот на модерната уметност (фр. Maison de l'Art Nouveau)

Почетоци на Арт Нуво

• Почетоците на стилот Арт Нуво се надоврзуваат со движењето Уметности и занаети (Arts and Crafts)

• Во вистинска смисла на зборот Арт Нуво стилот е силно повлијаен од еден плакат изработен од чешкиот сликар Алфонс Муха (Alphonse Mucha) за претставата Гисмонда од Викториен Сарду во која настапувала познатата глумица Сара Бернар. Овој плакат се појавил на улиците на Париз и набргу го добил името Стил Муха според авторот за подоцна едноставно да стане стил Арт Нуво

Имиња на Арт нуво во други земји

• Јugendstil - Германија

• Сецесија - Австро-Унгарија

Што е Bauhaus?

• висока школа за градба и уметничко обликување

• функционалистички правец - Less is morе

Зградата на Баухаус, Десау, Германија - Валтер Гропиус

Блок со спални во Десау 1925

Фабриката Фагус - Валтер Гропиус 1911г

• застаклена фасада

• довршена 1925 од Адолф Мајер

куќа на Валтер Гропиус во Масачустс 1938

• долги и тесни прозори

Harvard Graduate Center (Гропиус комплекс) 1948

Облакодер на Мет Лајф, Њујорк

Вила Тугенхат - Мис ван дер Рое, Брно 1930

Германски павиљон, Барселона - Мис ван дер Рое

Сеаграм зграда 1958 - Мис ван дер Рое

Столица Василиј - Марсел Бројер

Квака за врата - Валтер Гропиус

Столна ламба на Вилијам Вафенфелд