Thema 4: The Ring of Fire - Geologie en Seismologie

Deze flashcards behandelen de kernbegrippen van aardrijkskunde Thema 4, inclusief de inwendige bouw van de aarde, de theorie van continentendrift, platentektoniek, en de kenmerken van aardbevingen en vulkanen.

Oceanische korst

Een dun deel van de aardkorst met een dikte van $5-10\,km$ en een relatief hoge dichtheid van $d=3$.

Continentale korst

Het dikkere deel van de aardkorst ($20-70\,km$) met een lagere dichtheid van $d=2,7$.

Moho-discontinu##teit

Het grensvlak tussen de aardkorst en de bovenmantel van de aarde.

Gutenberg-discontinu##teit

De overgangszone tussen de ondermantel en de buitenkern op een diepte van ongeveer $2900\,km$.

Binnenkern

Het binnenste, vaste deel van de aardkern met een dichtheid van ongeveer $d=12$.

Lithosfeer

De buitenste, vaste schil van de aarde die bestaat uit de aardkorst en het bovenste deel van de buitenmantel.

Asthenosfeer

De plastische laag in de bovenmantel waarop de lithosferische platen drijven.

Ellipso##de

De specifieke vorm van de aarde: geen perfecte bol, maar afgeplat aan de polen door de aardrotatie.

Equatoriale straal

De straal van de aarde gemeten bij de evenaar, gelijk aan $6378,16\,km$.

Polaire straal

De straal van de aarde gemeten vanaf de polen, gelijk aan $6356,91\,km$.

Pangea

Het supercontinent dat ongeveer $225$ miljoen jaar geleden bestond uit alle huidige continenten.

Gondwanaland

Het zuidelijke supercontinent dat ontstond na het uiteenvallen van Pangea, bestaande uit onder andere Zuid-Amerika, Afrika, India, Antarctica en Australi##.

Subductie

Het proces waarbij een zwaardere oceanische plaat onder een continentale plaat duikt en in de asthenosfeer zinkt.

Divergente plaatbeweging

De beweging waarbij tektonische platen uit elkaar schuiven, wat leidt tot mid-oceanische ruggen en vulkanisme.

Conserverende (Transforme) plaatbeweging

De beweging waarbij platen langs elkaar schuiven, zoals bij de San Andreasbreuk, wat vaak gepaard gaat met zware aardbevingen.

Hypocentrum

De haard van een aardbeving onder het aardoppervlak waar de spanning tussen platen vrijkomt.

Epicentrum

De plaats aan het aardoppervlak direct boven het hypocentrum waar de beving het eerst en het krachtigst gevoeld wordt.

Schaal van Richter

Een logaritmische schaal die de kracht (magnitude) van een aardbeving meet; elke stap hoger betekent een $10$ keer sterkere beving.

Schaal van Mercalli

Een schaal die de intensiteit van een aardbeving uitdrukt op basis van de waargenomen schade en menselijke ervaring.

Tsunami

Een vloedgolf die ontstaat door een zeebeving, waarbij grote hoeveelheden water in beweging worden gebracht.

Magma

Gesmolten gesteente dat zich nog in de magmakamer of de aardmantel onder het oppervlak bevindt.

Lava

Magma dat het aardoppervlak heeft bereikt en door contact met lucht of water afkoelt.

Tefra

De verzamelnaam voor alle vaste stoffen die door een vulkaan worden uitgeworpen, zoals as, lapilli en vulkanische bommen.

Hotspot

Een actieve vulkanische plek die niet aan een plaatgrens ligt, maar veroorzaakt wordt door een stationaire mantelpluim, zoals bij Hawaii.

Lahar

Een gevaarlijke modder- of puinstroom die kan ontstaan tijdens of na een vulkaanuitbarsting.