VR

Kenmerken vereniging

• geen winstuitkering aan leden (art 26)

• Geschikt voor ideële doelen (sportclubs)

• Niet geschikt voor commerciële samenwerking waarbij winst naar de oprichters gaat

Lidmaatschap vereniging

Eindigt alleen door:

• opzegging

• Ontzetting

Bij het overtreden van de regels ben je niet automatisch weg. Bestuur moet dit officieel besluiten

Aansprakelijkheid vereniging

De vereniging is zelf aansprakelijk wanneer er een notariële akte is en deze is ingeschreven in de registers

Bestuurders aansprakelijk wanneer er geen acte is

Kenmerken stichting

• heeft geen leden

• Mag geen winst uitkeren aan oprichters/bestuurders (205)

• Geschrikt voor goede doelen of projecten

Kenmerken NV

• moet een minimumkapitaal hebben van 45.000 euro

• Aandelen zijn vrij verhandelbaar

• Geschikt voor grote bedrijven

Kenmerken BV

• Geen minimumkapitaal

• Beperkte aansprakelijkheid, het privévermogen is beschermd

• Winst uitkeren aan aandeelhouders mag

• Aandelen zijn niet vrij overdraagbaar

Oprichting van de BV (203)

Voor de oprichting:

als je al handelt namens een BV die nog niet bestaat:

• ben je persoonlijk aansprakelijk

• Bv kan de handeling later bekrachtigen

na goedkeuring

• aansprakelijkheid vervalt, tenzij je wist dat de BV de schulden niet kon betalen

Na oprichting, maar voor inschrijving:

Bv bestaat al, akte getekend maar niet niet ingeschreven

• bestuurders zijn persoonlijk aansprakelijk (registratie aansprakelijkheid) (180)

Blokkeringsregeling (BV)

Gaat over het verkopen van aandelen

• aandelen zijn niet zomaar verkoopbaar

• Je moet ze eerst aanbieden aan mede aandeelhouders

Doe je dit niet?

• Verkoop niet geldig

• Koper wordt geen aandeelhouder

Nominale waarde

Het bedrag dat er op een aandeel gestort moet worden

Agio

Al het meerdere boven de nominale waarde. Hierin zit de meerwaarde van de vennootschap

Geplaatst kapitaal

Het aantal uitgegeven aandelen x de nominale waarde

Maatschappelijk kapitaal

Het maximumbedrag waarvoor de vennootschap aandelen mag uitgeven

Maatschappelijk kapitaal delen door nominale waarde = maximaal aantal aandelen

Uitgifte a pari

Uitgiften van de aandelen tegen de nominale waarde

Uitgifte boven pari

Uitgiften van aandelen tegen een hogere koers

verschil tussen uitgifte bedrag en nominale waarde is de agio

Gebonden vermogen

Niet al het geld mag zomaar naar de aandeelhouders, een deel van het eigen vermogen is geblokkeerd

NV: geplaatst kapitaal + wettelijke reserves + statutaire reserves

Bv: wettelijke en statutaire reserves

Dividenduitkering bij de NV (105)

Je mag alleen uitkeren uit het vrije vermogen. Dat is alles wat overblijft nadat je het geplaatste kapitaal en de verplichte reserves van het eigen vermogen aftrekt

Als je dit verkeerd doet is het besluit nietig. De NV kan het geld terugvragen maar wel alleen van de aandeelhouders die wisten of moesten weten dat het niet mocht.

Onverantwoorde dividenduitkering NV

Als de uitkering is strijd is met de balans is het besluit nietig

• uitkering onverschuldigd betaald! Met op lid 8

Soms voldoet de Nv wel aan de balanstest, maar is de uitkering tot onverstandig (bijvoorbeeld als er grote schulden aankomen)

• HR Nimox: zelfs als een besluit juridisch geldig is, kan het stemmen voor dat besluit door de aandeelhouder een onrechtmatige daad zijn tegenover schuldeisers

• HR Reinders/DIdam: de bestuurder moet zich gedragen als een redelijk denkend bestuurder. Als hij meewerkt aan een uitkering terwijl hij weet dat de NV hierdoor omvalt is hij persoonlijk aansprakelijk

Dividenduitkering BV

Bij de BV is de balanstest veel soepeler, maar heeft wel een uitkeringstest.

• is het eigen vermogen groter dan de reserves? (Balans)

• Uitkeringstest: bestuur moet goedkeuring geven (kan de bv na deze uitkering haar opeisbare schulden in het komende jaar blijven betalen?

Bestuur moet kijken naar de toekomst (de liquiditeit)

Aansprakelijkheid bv

Als de bv later failliet gaat door een onverantwoorde uitkering, zijn de gevolgen groot:

1. Bestuurders: hoofdelijk aansprakelijk voor het hele tekort dat is ontstaan

• een bestuurder kan ontsnappen al hij bewijst dat hij er alles aan heeft gedaan om de uitkering tegen te gaan (disculpatie)

1. Aandeelhouders: zij moeten geld terugbetalen maar alleen tot het bedrag dat zij zelf hebben ontvangen. Dit geldt alleen als zij wisten of moesten weten dat de uitkering de bv in gevaar bracht

Winstuitkering stichting

Verboden om winst uit te keren (285)

• doe je dat toch?

• Geld moet terugbetaald worden (onverschuldigde betaling 6:203)

Wat mag wel?

• redelijke onkosten vergoeding (bijvoorbeeld reiskosten)

Vereniging winstuitkering

Mag wel winst uitkeren aan leden

• moet wel passen binnen het doel van de organisatie

Geldt ook voor corporatie!

Bepaling artikel 2:53 jo. 2:53a: bepalingen vereniging ook van toepassing op coorporaties met uitzondering van 2:26 lid 3

Maatschappelijk kapitaal

Het maximale bedrag aan aandelen dat de NV mag uitgeven

• moet in de statuten moet staan

Geplaatst kapitaal

De aandelen die daadwerkelijk aan de aandeelhouders zijn uitgegeven

Moet minimaal 45.000 euro zijn en minimaal 1/5 van het maatschappelijk kapitaal

Gestort kapitaal

Het bedrag dat de aandeelhouders echt hebben betaald aan de NV

• minimaal 45000 en minimaal ¼ van het geplaatste kapitaal

Stappenplan kapitaal NV!

Je kijkt dus eerst hoeveel het gestorte kapitaal waard mag zijn! Het moet minimaal 45.000 euro bedragen of ¼ van het geplaatste kapitaal (artikel 2:67 lid 3)

 

Kijk of het geplaatste kapitaal klopt met de bepaling (2:80 lid 1)

Voorbeeld:

-       GSP is 50.000

-       GPK kan dan 200.000 zijn (50k is ¼ van 200k)

-       Het geplaatste kapitaal is 1/5 van het maatschappelijke kapitaal. Dit betekent dat het maatschappelijke kapitaal maximaal 1 mil kan zijn. (2:67 lid 4)

 

Notaris: De NV zal bij moeten storten bij GSP en GPK om het MK te kunnen waarderen naar 2 miljoen (wat ze eigenlijk wilde). Mocht de NV failliet gaan dan kan de curator ex artikel 2:84 BW alle nog niet gestorte aandelen innen.

Stappenplan kapitaal BV!

2:178 BW

• geen minimumkapitaal nodig

• maatschappelijk kapitaal is niet verplicht

Volgens Artikel 2:191 BW:

• Je hoeft niet per se een minimum te halen zoals bij NV

• Die 25% / 20% regels spelen hier minder streng

De "Geldigheids-check"

Bij elke casus over een besluit (ontslag, aankoop, statutenwijziging) moet je dit rijtje afgaan:

1. Orgaan: Is dit clubje mensen wel bevoegd? (Mag het bestuur dit besluiten of moet de Algemene Vergadering (AV) dat doen?)

2. Quorum/Meerderheid: Waren er genoeg mensen en hebben er genoeg "voor" gestemd?

3. Procedure: Is iedereen op tijd opgeroepen? Heeft de Raad van Commissarissen (RvC) advies mogen geven?

Nietig (Art. 2:14 BW) = "Het besluit heeft nooit bestaan"

Dit is de zwaarste categorie. Het besluit is vanaf het begin af aan waardeloos.

• Strijd met de wet: Bijvoorbeeld een besluit dat ingaat tegen een dwingende wet.

• Verkeerde orgaan: Het bestuur besluit iets waarover alleen de AV mag beslissen.

• Geen voorafgaande goedkeuring: Als de statuten zeggen "je hebt vooraf toestemming van de RvC nodig" en die is er niet, dan is het besluit nietig (Casus V).

Vernietigbaar (Art. 2:15 BW) = "Het besluit is geldig, totdat iemand het vernietigt"

Dit besluit "leeft" nog, maar is ziek. Iemand moet naar de rechter om het ongeldig te laten verklaren.

• Strijd met de statuten: Procedurefoutjes (te laat opgeroepen).

• Redelijkheid en billijkheid: Het besluit is heel oneerlijk voor één persoon (bijvoorbeeld Chris in Casus I die eruit wordt gewerkt via een trucje).

• Strijd met een reglement: Een interne afspraak (zoals de €1.000 grens in Casus II) is geschonden.

Tegenstrijdig Belang

Een bestuurder mag niet meebeslissen als hij een persoonlijk belang heeft dat botst met het bedrijfsbelang.

• Direct: De bestuurder koopt zelf iets van de BV.

• Indirect: De BV neemt de dochter van de bestuurder aan tegen een bizar hoog salaris.

• Gevolg: De bestuurder mag niet stemmen. Doet hij dat wel? Dan is het besluit vernietigbaar (2:15).

• Escalatie (2:239 lid 6): Als het hele bestuur een tegenstrijdig belang heeft, verschuift de bevoegdheid naar de RvC (of de AV). Besluit het bestuur dan tóch zelf? Dan is het genomen door het onbevoegde orgaan en dus nietig(2:14).

De Dubbele Rechtsbetrekking

Bestuurders hebben vaak twee "petten" op:

1. De Vennootschapsrechtelijke pet: De aanstelling als bestuurder (Boek 2).

2. De Arbeidsrechtelijke pet: De baan met salaris (Boek 7).

Hoofdregel (HR Eggenhuizen/Unidek): Als je ontslagen wordt als bestuurder (Boek 2), ben je normaal gesproken ook je baan kwijt (Boek 7). Uitzondering: Bij zwangerschap of ziekte geldt een opzegverbod. Je bent dan wel geen bestuurder meer, maar de BV moet je loon doorbetalen omdat de arbeidsovereenkomst blijft bestaan.

Vertegenwoordiging

In de wet staat wie een rechtspersoon mag vertegenwoordigen. Meestal is dat:

1. Het bestuur als geheel (gezamenlijk).

2. Iedere bestuurder afzonderlijk (tenzij de statuten anders bepalen).

Art. 2:130/240 lid 3 BW)

De wet zegt: beperkingen in de statuten kunnen niet aan derden worden tegengeworpen, tenzij de wet die beperking expliciet toestaat.

• Statutaire beperking (bijv. "maximaal € 20.000"): Deze mag je NIET in de statuten zetten met externe werking. Een derde hoeft hier geen rekening mee te houden. De vennootschap is dus gebonden.

• Wettelijke beperking (bijv. "tweehandtekeningenclausule"): De wet staat toe dat je in de statuten zet dat bestuurders alleen gezamenlijk bevoegd zijn. Omdat de wet dit toestaat, is dit een wettelijke beperking. Als een bestuurder dan toch alleen tekent, is de vennootschap niet gebonden.
  

De Bibolini-norm

Soms is een vennootschap wettelijk gezien gebonden (omdat de beperking niet in de wet staat), maar is het moreel onjuist om de vennootschap aan het contract te houden.

• HR Bibolini: Als de wederpartij weet van de beperking én er zijn bijkomende omstandigheden (bijvoorbeeld: de wederpartij is ook aandeelhouder en weet dat het bedrijf hierdoor schade lijdt), dan kan handelen in strijd met die beperking "te goeder trouw" niet worden geaccepteerd. De vennootschap is dan toch niet gebonden.

De (Informele) Vereniging (Casus VI)

Hier speelt aansprakelijkheid een grote rol:

• Informele vereniging (niet bij notariële akte): Bestuurders zijn naast de vereniging hoofdelijk aansprakelijkvoor de hele schuld (Art. 2:30 BW).

• Niet ingeschreven in Handelsregister: Zolang een vereniging of stichting niet is ingeschreven, zijn de bestuurders ook hoofdelijk aansprakelijk voor handelingen die de vereniging binden (Art. 2:29 BW).

Wat gebeurt er als de rechtspersoon NIET gebonden is?

De wederpartij kan de rechtspersoon niet dwingen tot betaling. De wederpartij kan dan de "pseudo-vertegenwoordiger" (de bestuurder die onbevoegd handelde) persoonlijk aanspreken op grond van Art. 3:70 BW. De bestuurder moet dan de schade vergoeden omdat hij deed alsof hij een volmacht had.

Interne Aansprakelijkheid (Art. 2:9 BW)

Dit gaat over de relatie tussen de rechtspersoon en de bestuurder. Als de bestuurder er een potje van maakt, kan de BV/NV schadevergoeding eisen van de bestuurder.

• De Norm: Er moet sprake zijn van een ernstig verwijt (HR Staleman/Van de Ven). Een gewone inschattingsfout is niet genoeg; je moet het echt bont hebben gemaakt.

• Collectief: In principe is het hele bestuur aansprakelijk voor de hele schade (hoofdelijk).

• Disculpatie: Een bestuurder kan ontsnappen als hij bewijst dat:

  1. Hem persoonlijk geen ernstig verwijt treft (bijv. hij was tegen het plan).

  2. Hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de schade te beperken.

• Decharge: Als de aandeelhouders (AVA) hebben gezegd "het is goed zo" (decharge verleend), kunnen ze de bestuurder later niet meer aanspreken. Maar: dit geldt alleen voor informatie die de AVA wist of had kunnen weten uit de jaarstukken/vergadering (HR Staleman).

Aansprakelijkheid in Faillissement (Art. 2:138 / 2:248 BW)

Dit is de nachtmerrie van elke bestuurder. Als een bedrijf failliet gaat, kan de curator alle bestuurders aanspreken voor het volledige tekort (alle onbetaalde schulden).

• De Norm: Kennelijk onbehoorlijk bestuur dat een belangrijke oorzaak is van het faillissement.

• De "Valkuilen" (Lid 2): Heb je de boekhouding niet op orde (2:10) of de jaarrekening te laat gepubliceerd (2:394)? Dan staat onomstotelijk vast dat er sprake is van onbehoorlijk bestuur. Er wordt dan vermoed dat dit de oorzaak is van het faillissement. De bestuurder moet dan maar eens zien te bewijzen dat het bedrijf door iets anders (bijv. de coronacrisis) failliet is gegaan.

Externe Aansprakelijkheid (Art. 6:162 BW - Onrechtmatige Daad)

Hier spreekt een derde (bijv. een schuldeiser zoals Slagro of Suk6) de bestuurder direct aan. Dit kan via twee bekende smaken:

• De Beklamel-norm (Zinkend schip): De bestuurder gaat een contract aan namens de BV, terwijl hij weet (of behoort te weten) dat de BV dit nooit kan betalen en geen verhaal biedt.

  • Voorbeeld: De reclamefolders bestellen terwijl de kas al leeg is (Casus VI).

• Frustratie van verhaal: De bestuurder zorgt er actief voor dat een schuldeiser niet betaald krijgt, bijvoorbeeld door wel de bevriende aannemer te betalen, maar niet de leverancier (selectieve betaling).