Les 2: Max Havelaar & Plato : van mimese tot Aristoteles (copy)

Wat betekent mimese?

Nabootsing van de werkelijkheid.

Waarom is mimese een kernbegrip in de literatuurtheorie?

Omdat het bepaalt hoe literatuur zich verhoudt tot werkelijkheid en waarheid.

Wat is de kernstelling van Droogstoppel over literatuur?

Literatuur is leugen (“alles leugens”).

Waarom noemt Droogstoppel literatuur leugenachtig?

Omdat ze gebeurtenissen beschrijft die niet gebeurd zijn en vaak niet kunnen gebeuren.

Welke drie eisen stelt Droogstoppel aan literatuur?

• Feitelijke waarheid

• Overeenstemming met werkelijkheid

• Geen idealisering

Waarom wijst Droogstoppel idealisering af?

Omdat het de realiteitszin en moraal van lezers kan verstoren.

Wat is problematisch aan Droogstoppels begrip van “werkelijkheid”?

Het is niet objectief, maar gebaseerd op burgerlijke en economische normen.

Waarom beschouwt Droogstoppel verbeelding als gevaarlijk?

Omdat ze volgens hem moraal, gezond verstand en realiteitszin ondermijnt.

Wat is dramatische ironie?

Situatie waarin de lezer meer begrijpt dan de verteller.

Waarom is Droogstoppel een onbetrouwbare verteller?

Omdat hij zijn eigen beperkingen niet inziet en zichzelf verkeerd voorstelt.

Hij zegt van waarheid te houden maar liegt en manipuleert (bv. beurs-excuus).

Wat is de kern van Plato’s ideeënleer?

Er bestaat een perfecte ideeënwereld die de echte werkelijkheid vormt.

Waarom is kunst volgens Plato problematisch?

Omdat ze een kopie van een kopie is en dus ver van de waarheid staat.

Leg de drie niveaus van mimese bij Plato uit.

• Idee

• Concreet object

• Artistieke voorstelling

Waarom bezitten dichters volgens Plato geen echte kennis?

Omdat ze enkel schijn creëren en geen inzicht hebben in de waarheid.

Wat toont de allegorie van de grot over kennis?

Dat echte kennis moeilijk te bereiken is en vaak niet wordt aanvaard.

Wat is Plato’s epistemologische kritiek op literatuur?

Literatuur geeft geen echte kennis.

Wat is Plato’s psychologische kritiek op literatuur?

Ze stimuleert emoties en ondermijnt de rede.

Wat is Plato’s morele/politieke kritiek op literatuur?

Ze is schadelijk voor de samenleving en moraal.

Wat is anamnese?

Het herinneren van de ideeënwereld via de rede.

Wat is hypomnese?

Valse herinnering gebaseerd op beelden en kunst.

Waarom wil Plato literatuur verbannen uit de ideale staat?

Omdat ze misleidend, emotioneel en moreel gevaarlijk is.

Noem twee overeenkomsten tussen Plato en Droogstoppel.

Wantrouwen tegenover fictie en nadruk op waarheid.

Wat is het belangrijkste verschil tussen Plato en Droogstoppel?

Plato is filosofisch onderbouwd

Droogstoppel is oppervlakkig en satirisch.

Waarom kan Droogstoppel als karikatuur worden gezien?

Omdat hij een overdreven en bekrompen versie van een mimetische visie vertegenwoordigt.

Wat is het fundamentele verschil tussen Plato en Aristoteles?

Plato verwerpt literatuur

Aristoteles waardeert ze.

Waar situeert Aristoteles de essentie van de werkelijkheid?

In de dingen zelf (immanent).

Waarom is mimese volgens Aristoteles positief?

Omdat mensen leren door imitatie.

Wat is de functie van literatuur volgens Aristoteles?

Universele waarheden en menselijke essentie tonen.

Wat is praxis?

Chronologische opsomming van gebeurtenissen zonder structuur.

Wat is mythos?

Geordende, causale structuur van een verhaal.

Waarom is mythos belangrijker dan praxis?

Omdat het betekenis en inzicht creëert.

Wat is het belangrijkste element van een tragedie volgens Aristoteles?

De plot (mythos).

Wat is hamartia?

Een fout van de protagonist.

Wat is peripeteia?

Een plotselinge ommekeer in het lot.

Wat is anagnorisis?

Moment van inzicht of herkenning.

Wat is katharsis?

Emotionele zuivering via angst en medelijden.

Wat betekent decorum?

Passende stijl bij onderwerp en personages.

Waarom mag een plot geen deus ex machina bevatten?

Omdat het onlogisch en ongeloofwaardig is.