Postępowanie Administracyjne i Sądowoadministracyjne - Kluczowe Pojęcia

Zestaw edukacyjny obejmujący kluczową terminologię z zakresu Kodeksu postępowania administracyjnego (KPA) oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (PPSA).

Kodeks postępowania administracyjnego (KPA)

Ustawa regulująca postępowanie w sprawach indywidualnych rozstrzyganych decyzjami administracyjnymi, wydawanie zaświadczeń oraz spory o właściwość.

Zasada praworządności

Zasada, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

In dubio pro libertate

Zasada rozstrzygania wątpliwości co do treści normy prawnej na korzyść strony, stosowana przy nakładaniu obowiązków lub ograniczaniu uprawnień.

Zasada prawdy obiektywnej

Obowiązek organów administracji do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Zasada zaufania do władzy publicznej

Prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie, kierowanie się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Zasada dwuinstancyjności

Prawo strony do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia tej samej sprawy przez organ wyższego stopnia.

Decyzja ostateczna

Decyzja, od której nie służy odwołanie w toku instancji, np. wydana przez organ odwoławczy lub po upływie 14 dni na odwołanie.

Decyzja prawomocna

Decyzja ostateczna, której nie można zaskarżyć do sądu, co następuje po upływie 30 dni na wniesienie skargi.

Wszczęcie postępowania na wniosek

Moment, w którym data doręczenia wniosku organowi administracji publicznej uznawana jest za datę rozpoczęcia postępowania.

Decyzja deklaratoryjna

Decyzja potwierdzająca istniejący stan prawny, np. spełnienie wymagań do uzyskania zasiłku.

Decyzja konstytutywna

Decyzja tworząca nowy stan prawny, np. akt nadania obywatelstwa.

Ponaglenie

Środek prawny służący stronie w przypadku wystąpienia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ.

Zasada skargowości

Zasada w PPSA, zgodnie z którą postępowanie sądowoadministracyjne wszczynane jest wyłącznie na skutek skargi, sprzeciwu lub wniosku.

Zasada oficjalności (kontrola kompleksowa)

Zasada, według której WSA nie jest związany zarzutami skargi ani powołaną podstawą prawną i bada sprawę całokształtnie.

Iudex inhabilis

Ustawowe wyłączenie sędziego z mocy samego prawa z przyczyn ściśle określonych w ustawie.

Iudex suspectus

Wyłączenie sędziego na wniosek strony w przypadku uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności.

Terminy materialne (zawite)

Terminy nieprzesuwalne, których upływ powoduje definitywną utratę określonego prawa lub uprawnienia.

Autokontrola organu

Uprawnienie organu do uwzględnienia skargi w całości w terminie 30 dni, co skutkuje uchyleniem aktu bez udziału sądu.

Skarga kasacyjna

Środek odwoławczy od wyroku WSA do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnoszony w terminie 30 dni przez profesjonalnego pełnomocnika.

Przymus adwokacko-radcowski

Wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej wyłącznie przez adwokata, radcę prawnego lub innego uprawnionego profesjonalistę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA)

Sąd pierwszej instancji sprawujący kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności.

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA)

Sąd rozpoznający środki odwoławcze od orzeczeń WSA oraz podejmujący uchwały wyjaśniające przepisy prawa.

Wznowienie postępowania

Tryb nadzwyczajny umożliwiający ponowne rozpatrzenie sprawy w przypadku odkrycia nowych okoliczności lub fałszywych dowodów.

Prawo pomocy

Instytucja obejmująca zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie bezpłatnego pełnomocnika z urzędu dla osób w trudnej sytuacji.

Bezczynność

Stan, w którym organ administracji nie załatwił sprawy w terminie określonym w przepisach prawa.

Przewlekłość

Prowadzenie postępowania w sposób nieuzasadniony, dłuższy niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy.