Tổng Hợp Lý Thuyết Trọng Tâm Hóa Học Lớp 11 - Học Kì I

Danh sách các thuật ngữ và định nghĩa quan trọng trong chương trình Hóa học lớp 11 học kì I, bao gồm hydrocarbon, dẫn xuất halogen, alcohol, phenol và hợp chất carbonyl.

Alkene

Là những hydrocarbon không no, mạch hở, có chứa một liên kết đôi $C = C$ trong phân tử. Công thức chung là $C_nH_{2n}$ ($n ext{ ≥ } 2$).

Alkyne

Là những hydrocarbon không no, mạch hở, có chứa một liên kết ba $C ext{ ≡ } C$ trong phân tử. Công thức chung là $C_nH_{2n-2}$ ($n ext{ ≥ } 2$).

Liên kết bội

Tên gọi chung dùng để chỉ liên kết đôi và liên kết ba trong phân tử hydrocarbon.

Đồng phân hình học

Loại đồng phân phát sinh do sự phân bố khác nhau của các nhóm thế xung quanh liên kết đôi, gồm dạng cis (cùng phía) và trans (khác phía).

Quy tắc Markovnikov

Khi cộng $HX$ vào liên kết bội bất đối xứng, nguyên tử $H$ ưu tiên cộng vào $C$ có nhiều $H$ hơn (bậc thấp hơn), còn nguyên tử $X$ cộng vào $C$ còn lại (bậc cao hơn).

Phản ứng trùng hợp

Quá trình cộng hợp liên tiếp nhiều phân tử nhỏ giống nhau hoặc tương tự nhau (monomer) để tạo thành phân tử có khối lượng lớn (polymer).

Thuốc thử Tollens

Là dung dịch $AgNO_3$ trong $NH_3$. Dùng để nhận biết alk-1-yne (tạo kết tủa vàng nhạt) và aldehyde (tạo kết tủa gương bạc).

Arene (Hydrocarbon thơm)

Những hydrocarbon trong phân tử có chứa một hay nhiều vòng benzene. Công thức chung dãy đồng đẳng benzene là $C_nH_{2n-6}$ ($n ext{ ≥ } 6$).

Tính thơm

Đặc điểm hóa học của các arene như benzene: dễ tham gia phản ứng thế, khó tham gia phản ứng cộng và bền vững với các chất oxi hóa.

Dẫn xuất halogen

Hợp chất thu được khi thay thế nguyên tử hydrogen trong phân tử hydrocarbon bằng nguyên tử halogen ($F, Cl, Br, I$).

Quy tắc Zaitsev (Zai-xép)

Khi tách $HX$ từ dẫn xuất halogen hoặc tách nước từ alcohol, nguyên tử $X$ hoặc nhóm $-OH$ ưu tiên tách cùng với $H$ của nguyên tử $C$ bên cạnh có bậc cao hơn.

Alcohol

Hợp chất hữu cơ có chứa nhóm hydroxyl ($-OH$) liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon no.

Độ cồn (Độ alcohol)

Số mL ethanol nguyên chất có trong $100 ext{ mL}$ dung dịch hỗn hợp ethanol và nước.

Phenol

Hợp chất hữu cơ có nhóm $-OH$ liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon của vòng benzene.

Hợp chất carbonyl

Những hợp chất hữu cơ trong phân tử có chứa nhóm carbonyl ( >C=O ), gồm hai loại chính là aldehyde và ketone.

Aldehyde

Hợp chất hữu cơ có nhóm $-CHO$ liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon hoặc nguyên tử hydrogen.

Ketone

Hợp chất hữu cơ có nhóm carbonyl ( >C=O ) liên kết với hai gốc hydrocarbon ($R-CO-R'$).

Phản ứng Iodoform

Phản ứng của các hợp chất chứa nhóm methyl ketone ($CH_3CO-$) với $I_2$ trong môi trường kiềm tạo ra kết tủa $CHI_3$ màu vàng.

Carboxylic acid

Hợp chất hữu cơ có nhóm carboxyl ($-COOH$) liên kết trực tiếp với nguyên tử carbon hoặc nguyên tử hydrogen.

Phản ứng ester hóa

Phản ứng giữa carboxylic acid và alcohol tạo thành ester và nước, là phản ứng thuận nghịch và cần xúc tác $H_2SO_4$ đặc, đun nóng.