Kaarten: Wereldgesch. LES 9: PPT | Quizlet

Wereld van natiestaten

Moderne wereldorde gebaseerd op territoriale staten, natiestaten en rijken.

Territoriale staat

Staat met afgebakend grondgebied en centraal gezag.

Natiestaat

Staat waarvan grenzen idealiter samenvallen met een natie.

Rijk

Groot politiek geheel met verschillende volkeren, talen en regio's onder één gezag.

Verlichting

Intellectuele stroming die rede, kritiek en hervorming centraal stelde.

Populaire soevereiniteit

Politieke macht komt van het volk en niet van een vorst.

Nationalisme

Idee dat een volk recht heeft op zelfbestuur binnen een eigen staat.

Democratie

Systeem waarin burgers vertegenwoordigers kiezen.

Constitutie

Grondwet waarin rechten, instellingen en macht zijn vastgelegd.

Atlantische Revoluties

Reeks verbonden revoluties rond de Atlantische Oceaan eind 18e en begin 19e eeuw.

Amerikaanse Revolutie

Opstand van de dertien kolonies tegen Groot-Brittannië, onafhankelijkheid in 1776.

Boston Tea Party (1773)

Protestactie tegen Britse belastingen in de Amerikaanse kolonies.

Franse Revolutie

Revolutie vanaf 1789 waarbij volkssoevereiniteit de monarchie uitdaagde.

Eed op de Kaatsbaan (1791)

Symbool van de Franse Revolutie en nationale soevereiniteit.

Haïtiaanse Revolutie

Slavenopstand die leidde tot onafhankelijkheid van Haïti in 1804.

Belang Haïtiaanse Revolutie

Eerste succesvolle slavenrevolutie uit de geschiedenis.

Kracht van natiestaten

Natiestaten konden meer belastingen innen en grotere legers opbouwen.

Fiscaal voordeel natiestaat

Efficiëntere belastinginning en financiering van de staat.

Militair voordeel natiestaat

Grotere mobilisatie van soldaten en middelen.

Eenmaking Italië

Proces van nationale eenmaking tussen ongeveer 1820 en 1870.

Belangrijke figuren Italiaanse eenmaking

Garibaldi en Cavour.

Eenmaking Duitsland

Proces van nationale eenmaking tussen 1862 en 1871.

Rusland en nationalisme

Natievorming verliep minder succesvol dan in West-Europa.

Ottomaanse Rijk en nationalisme

Nationale bewegingen ondermijnden het rijk.

Natievorming natuurlijk of kunstmatig proces?

Nationalisme stelde dit voor als natuurlijk, maar vaak kwam staatsvorming eerst.

Staatsvorming eerst

Overheid en instellingen worden gevormd vóór nationale identiteit ontstaat.

Decembristen (1825)

Russische officieren die politieke hervormingen eisten.

Einde premoderne imperia

Verzwakking van oude dynastieke rijken door revoluties en nationalisme.

Revolutionaire bewegingen in Amerika

Onafhankelijkheidsbewegingen tegen Europese koloniale machten.

Politieke dekolonisering

Ontstaan van onafhankelijke staten in Amerika.

Abolitionisme

Beweging voor afschaffing van slavernij en slavenhandel.

Gevolgen voor West-Afrika

Daling van Atlantische slavenhandel en economische veranderingen.

Modern imperialisme

Uitbreiding van macht, invloed en territorium door natiestaten vanaf de 19e eeuw.

Verhouding nationalisme en imperialisme

Nationalisme stimuleerde vaak imperialistische expansie.

Doel imperialisme

Macht, invloed en territorium uitbreiden buiten de eigen grenzen.

Gevolg van imperialisme

Snellere globalisering en ongelijke machtsverhoudingen.

Westwaartse expansie VS

Uitbreiding van de Verenigde Staten naar de westkust.

Puerto Rico (1897)

Territorium verworven door de Verenigde Staten.

Cuba (1898)

Kwam onder sterke Amerikaanse invloed na de Spaans-Amerikaanse Oorlog.

Hawaii (1898)

Geannexeerd door de Verenigde Staten.

Filippijnen (1899)

Kolonie van de Verenigde Staten na de Spaans-Amerikaanse Oorlog.

Blauwdruk modern imperialisme

Brits Indië.

Company Rule (1757-1858)

Bestuur van Indië door de East India Company.

Kenmerk Company Rule

Economische exploitatie met beperkte politieke controle.

Gevolg Company Rule

Toenemende afhankelijkheid en uitbuiting van Indië.

Opstand van 1857

Grote opstand tegen de East India Company.

Raj (1858-1947)

Rechtstreeks Brits koloniaal bestuur over Indië.

Doel van de Raj

Politieke controle en integratie van het gebied.

Belang spoorwegen in Indië

Verbeterden transport, communicatie en territoriale eenheid.

Kolonisatiegolf Afrika

Laatste kwart van de 19e eeuw werd Afrika grotendeels verdeeld onder Europese staten.

Aanleiding kolonisatiegolf Afrika

Britse bezetting van Egypte in 1882.

Afrikaans verzet

Tegenstand tegen Europese koloniale overheersing.

Voorbeelden Afrikaans verzet

West-Afrika en Ethiopië.

Economische focus kolonies

Export van tropische landbouwproducten.

Cecil Rhodes

Symbool van Britse koloniale expansie in Afrika.

Congo Vrijstaat

Voorbeeld van harde economische exploitatie onder koloniaal bestuur.

Oorzaken modern imperialisme

Economische gevolgen van industrialisatie en politieke competitie tussen staten.

Economisch motief imperialisme

Zoeken naar grondstoffen, markten en investeringen.

Politiek motief imperialisme

Prestige en machtsuitbreiding van natiestaten.

Legitimatie imperialisme

Vermeende verspreiding van beschaving en vooruitgang.

Imperialisme en wereldeconomie

Kolonies werden geïntegreerd in een mondiale economie.

Anti-imperiale bewegingen

Bewegingen die koloniale overheersing bestreden.

Gevolg anti-imperialisme

Koloniale staten gebruikten meer geweld.

Boerenoorlogen

Conflicten tussen Britten en Boeren in Zuid-Afrika tijdens de jaren 1880-1900.

Bokseropstand (1899-1901)

Chinese opstand tegen buitenlandse invloed en imperialisme.

Geloof in vooruitgang

Optimisme sinds de Verlichting over menselijke ontwikkeling.

19e-eeuwse vooruitgang

Industrialisatie, verstedelijking, expansie en kolonisatie.

Natiestaat als eindpunt geschiedenis

Veel tijdgenoten zagen de natiestaat als ideale politieke vorm.

Probleem eind 19e eeuw

Nationalisme en imperialisme werden als destabiliserend ervaren.

Gevolg van deze spanningen

Basis voor de crises en wereldoorlogen van de 20e eeuw.

Gevolg Wereldoorlogen

Verdwijnen van grote imperia.

Natiestaat na WOI en WOII

Werd de dominante vorm van politieke organisatie.

Nog leren (72)

Je hebt een begin gemaakt met het leren van deze termen. Hou vol!