Neuropsychologie H2

Wat is een neuromythe over hersengebruik

Dat we slechts 10% van onze hersenen gebruiken

Wat toont PET over hersenactiviteit - dus mbt de neuromythe

Dat het hele brein actief is, delen die we niet gebruiken sterven af

Wat is een neuromythe over nieuwe hersencellen

Dat volwassenen geen nieuwe hersencellen meer maken

Is er neurogenese bij volwassenen

Ja, in subdelen van de hippocampus

Wat is een neuromythe over leerstijlen

Dat mensen vaste visuele, auditieve of haptische leertypes zijn = dus opdelen in vss types v leren

Heeft het nut om mensen in leertypes op te delen

Nee

Wat is een neuromythe over kritische leerperioden

Dat je dingen enkel in een bepaalde levensfase kan leren

Kunnen mensen op latere leeftijd nog leren - mbt de neuromythe

Ja, maar mogelijk niet op hetzelfde niveau

Wat is een neuromythe over hemisferische lateralisatie

Dat rechts emoties doet en links logica en wiskunde = strikte opsplitsing

Klopt de neuromythe mbt hemisferische lateralisatie?

nee, LH heeft ook iets te maken met emoties en vice versa

betekent ook niet dat LH en RH identiek zijn en hetzelfde doen

Wat betekent hemisferische specialisatie

Verschil in verwerking tussen hemisferen

Welke cortex is uitgebreider in de linker hemisfeer

Occipitale cortex

Welke cortex is uitgebreider in de rechter hemisfeer

Frontale cortex

Wat is de oorzaak van deze asymmetrie tussen de occipitale en frontale cortex

Een draaiing tijdens de ontwikkeling waardoor er meer ruimte is vr de occipitale cortex in de LH en meer ruimte in RH voor de frontale cortex

Wat is het planum temporale

Gebied boven de temporale cortex

In welke hemisfeer is het planum temporale groter

Links

Zijn sulci en gyri perfect symmetrisch

Nee → niet perfecte spiegelbeeld v elkaar tss RH en LH

Waar is er meer asymmetrie in de hersenen

Posterieur

Waar is er minder asymmetrie in de hersenen

Anterieur

Waar begint Alzheimer meestal

In de linker hemisfeer (de ontwikkeling v alzheimer is dus asymmetrisch)

Wat gebeurt er later bij Alzheimer

Ook de rechter hemisfeer wordt aangetast

Wat is functionele connectiviteit

De correlatie in activiteit tussen hersengebieden

Hoe meet men functionele connectiviteit

Met een seed voxel en correlaties met andere voxels

Wat is typisch voor de linker hemisfeer qua connectiviteit

Sterkere binnen-hemisfeer connecties

Wat is typisch voor de rechter hemisfeer qua connectiviteit

Sterkere tussen-hemisfeer connecties

Wat is het corpus callosum

Een bundel zenuwvezels die beide hemisferen verbindt

Wat is de functie van het corpus callosum

Informatie-uitwisseling tussen hemisferen → knn zo samenwerken en verwerking coördineren

Wat is een commissurotomie

Het doorsnijden van het corpus callosum = split brain procedure

Wat is het gevolg van een split-brain (commissurotomie)

Hemisferen functioneren grotendeels onafhankelijk

Wat werd bij dieren extra doorgesneden

Het chiasma opticum

Wat doet het chiasma opticum normaal

Stuurt visuele info van één oog naar beide hemisferen

Wat gebeurt er na doorsnijden van het chiasma opticum

Info van één oog gaat enkel naar één hemisfeer (ipsilaterale hemisfeer)

Welk experiment werd uitgevoerd mbt callosotomie + chiasma opticum bij dieren?

• dier kreeg visuele discriminatietaak en deze uitvoeren

• oog dat tijdens leren open was, werd afgedekt

• daarna input aangeboden aan andere oog

Wat toonde het dierenexperiment over leren

Wat één hemisfeer leert, wordt niet overgedragen

→ want het dier leek de taak volledig vergeten te zijn

Waarom werd bij mensen geen chiasma opticum doorgesneden

Om visuele verwerking intact te houden

Welke techniek gebruikt men bij mensen om ervoor te zorgen dat visuele info nr slechts 1 hemisfeer wordt gestuurd

Divided Visual Field techniek

Hoe werkt de Devidied Visual Field techniek

Stimuli kort links of rechts tonen terwijl pp zich centraal fixeert

Waar gaat info uit rechter gezichtsveld naartoe (dus rechts v fixatiepunt)

Linker hemisfeer

Waar gaat info uit linker gezichtsveld naartoe (dus links v fixatiepunt)

Rechter hemisfeer

Wat toont split-brain onderzoek over informatieoverdracht

Dat corpus callosum essentieel is,

want wnr info visueel aan linker hemisfeer werd aangeboden had de rechterhemisfeer geen flauw idee en vice versa

Wat gebeurt als een patiënt (split brain) een object voelt met de rechterhand

Gaat naar LH en kan het benoemen

Wat gebeurt als een patiënt (split brain) een object voelt met de linkerhand

Gaat nr RH en kan het niet benoemen

Begrijpt de rechter hemisfeer het object wel?

Ja, maar kan het niet benoemen want taal zit links

Wat kan de rechter hemisfeer wel met het object

Het gebruik imiteren

Waarin is de linker hemisfeer gespecialiseerd

Taal

Waarin is de rechter hemisfeer gespecialiseerd

Spatiale verwerking

Wat is een dubbele dissociatie

Twee functies gelokaliseerd in verschillende systemen

Hoe werkte het experiment met samengestelde gezichten?

• linkerkant: gezicht volwassene → RH ziet links

• rechterkant: gezicht kind → LH ziet rechts

• pp moet verbaal aangeven wat ze zien of met linkerhand aanduiden wie ze zagen

Wat toont het experiment met samengestelde gezichten

• verbaal antwoorden? = “ik zie een kind” → want taal door LH

  • => LH specialisatie vr taal

• met linkerhand aanduiden? = toonde volwassen gezicht → want spatiale verwerking door RH

  • => RH specialisatie vr spatiale verwerking

• = dubbele dissociatie

Wat zijn caveats (kanttekeningen) van split-brain onderzoek (3)

• vertrekken van atypische hersenen

• kleine steekproef

• variabiliteit in lateralisatie vd functies

  • functionele specialisatie is niet perse vr ied hetzelfde

  • bv. linkshandigen: LH staat maar vr 70% in vd taalverwerking

  • dus risiso vr generalisatie

Voor wat wordt de Wada-test gebruikt?

Test om taaldominantie te bepalen

Hoe werkt de Wada-test

Verdoving van één hemisfeer door een verdovend middel te injecteren in de hartslagader

Wat betekent het als spraak uitvalt bij de Wade-test

Die hemisfeer is betrokken bij taal

Bij hoeveel rechtshandigen is LH dominant voor taal

95% rechtshandigen

Waarin is de rechter hemisfeer beter volgens Wada-resultaten

Niet-verbaal en ruimtelijk

Geef voorbeelden van RH-functies

Gezichtsherkenning, herkenning emotionele gelaatsuitdrukkingen, lijnoriëntatie en intonatie

Wat gebeurt bij letsel in de linker hemisfeer

Taalproblemen

Wat gebeurt bij letsel in de rechter hemisfeer

Ruimtelijke aandachtsproblemen (hemineglect)

Wat houdt ruimtelijke aandachtsproblemen zoal in? (5)

• moeite herkennen v objecten die niet in standaardvorm zijn

• slecht in het maken v oordelen over oriëntatie v lijnen

• slecht onderscheiden v gezichten die al gezien zijn vs niet gezien

• moeite met onderscheid vss tonen en geluid

• knn emotionele expressie niet interperteren

Wat is de basis van onderzoek bij gezonde personen

Contralaterale projecties bekijken en nagaan of er perceptuele asymmetrieën zijn tss linker en rechterhemisfeer

Wat is de logica van deze experimenten

Hemisferen laten concurreren en zien welke het beste presteert

Welke 3 methoden zijn er om hemisferische vss te onderzoeken

1. visuele methode: divided visual field

2. auditieve methode: dichotische presentatie

3. somatosensorische methode: dichaptisch

Wat is de Divided Visual Field methode

Visuele stimuli links/rechts aanbieden terwijl pp focust op fixatiekruis

→ onderzoeken wnr prestaties sneller en accurater zijn

Wat is dichotisch luisteren

Verschillende info aan beide oren aanbieden waardoor de hemisferen concurrerende info krijgen

Wat is het resultaat van dichotisch luisteren

Contralaterale info domineert → gaat de ipsilaterale info blokkeren

Welke hemisfeer verwerkt rechteroor info

Linker hemisfeer

Welke hemisfeer verwerkt linkeroor info

Rechter hemisfeer

Wat zijn de bevindingen van de dichotische presentatie?

LH belangrijk vr taal en RH belangrijk vr niet verbale geluiden (omgeving en dieren)

Wat is de dichaptische methode

Tactiele stimuli in beide handen

Waarom is tast minder asymmetrisch

Tragere verwerking laat overdracht toe = dus tastzin werkt hetzelfde

(verwerkt veel trager dan horen en zien)

Hoe knn we specialisatie nagaan? Hoe zien hoe goed elke hersenhelft info verwerkt?

• door de snelheid of nauwkeurigheid v prestaties te vergelijken vr stimuli die w aangeboden in rechter visuele veld vs linker visuele veld

  • bv. beter onthouden wnr in rechter veld gepresenteerd? = dan w aangenomen dat LH gespecialiseerd is in verwerken v dat type informatie

Wat zijn perceptuele asymmetrieën

Prestatieverschillen tussen hemisferen bij het verwerken v info

Hoe groot zijn reactietijdverschillen

20-30 ms → klein maar consistent

Hoe groot zijn accuraatheidsverschillen

Ongeveer 10% → klein maar consistent

Welke hemisfeer is beter in woorden zien

Linker hemisfeer

Welke hemisfeer is beter in gezichten zien

Rechter hemisfeer

Welke hemisfeer herkent letters via tast beter

Linker hemisfeer (rechterhand)

Welke hemisfeer herkent complexe vormen via tast beter

Rechter hemisfeer (linkerhand)

Welke hemisfeer is beter in spraakgeluiden

Linker hemisfeer (rechteroor)

Welke hemisfeer is beter in omgevingsgeluiden

Rechter hemisfeer (linkeroor)

Welke 3 vss theorieën zijn er over de oorsprong v perceptuele asymmertrie?

1. directe toeganstheorie

2. callosale doorschakeling

3. activatie-oriëntatie

Wat stelt de directe toegangstheorie

• dat de ontvangende hemisfeer info verwerkt

• indien de info in de hemisfeer komt die daarvoor is gespecialiseerd

  • snellere en accuratere verwerking

• indien de info in de hemisfeer komt die daar niet voor is gespecialiseerd

  • tragere en minder nauwkeurige verwerking

Wat stelt callosale doorschakeling

• info wordt doorgestuurd naar gespecialiseerde hemisfeer

  • info komt in ontvangende hemisfeer

    • niet de juiste? → via corpus callosum nr juiste hemisfeer

• MAAR: tijdens die overdracht

  • tijds- + signaalverlies = langere reactietijd + minder accuraat

Wat stelt activatie-oriëntatie

• aandacht en verwerking beïnvloeden hemisferische verwerking

  • wnr je weet welke taak komt → voorbereiden

    • = gespecialiseerde hemisfeer w sterker geactiveerd

    • = andere hemisfeer is minder voorbereid

  • gevolg: info die bij geactiveerde hemisfeer aankomt w sneller verwerkt

Wat is functionele transcraniële doppler sonografie

Meten van bloedstroom met ultrasound

→ bloedtoevoer als maat vr activiteit

• meer hersenactiviteit = meer bloedtoevoer

  • zo zien welke hemisfeer betrokken is bij een taak

Wat is een beperking van de functionele transcraniale doppler sonografie methode

Lage spatiale resolutie → men meet activiteit v volledige hemisfeer en geen precieze lokalisatie v hersengebieden

Wat is een voordeel van de functionele transcraniale doppler sonografie ze methode

Goede temporele resolutie

Wat is het verschil tussen specialisatie en lateralisatie

Specialisatie = beide hemisferen doen mee, maar 1 is er beter in (JA)

Lateralisatie = exclusief (1 functie dr 1 hemisfeer) (NEE)

Waarom is specialisatie moeilijk vast te stellen met beeldvorming? (3)

• problemen met controletaken

  • soms is die zelf ook gelateraliseerd waardoor verkeerde conclusies mogelijk zijn

    • bv. experimentele taak lijkt links gelateraliseerd, maar eigenlijk is controletaak rechts gelateraliseerd

• moeilijk om hersenactiviteit direct tss hemisferen te vergelijken

• temporele resolutie laag → bloedstroom meten gaat relatief traag waardoor secundaire processen ook knn gemeten worden

Wat is een oplossing voor het feit dat het moeilijk is om hersenactiviteit direct tss hemisferen te vergelijken?

flipped brain analyse

Wat is een flipped brain analyse?

• hersenactiviteit w gespiegeld (voxel per voxel de 2 hemisferen vergelijken)

• zo activiteit in corersponderende gebieden vergelijken en zo kijken waar de echte hemisferische vss zitten

Wat is een oplossing vr de lage temporele resolutie?

EEG + fMRI (bloedstroom) combineren

Hemisferen vss niet alleen in wat ze verwerken, maar ook in…

hoe ze verwerken

Wat zijn twee verwerkingsmodi (hoe vss de 2 hemisferen in hoe ze verwerken)

• linkerhemisfeer: analytisch en stapsgewijs

  • nadruk op tijdelijke relaties en details

  • hoge spatiale frequenties

• rechterhemisfeer: holistisch en getalsmatig

  • nadruk op ruimtelijke relaties en geheel

  • lage spatiale frequenties

  • beter globale herkenning v gezichten

Ter verfrissing, wat is lage spatiale frequentie?

Wat is hoge spatiale frequentie?

Wat knn we concluderen over hoe de hemisferen verwerken

ze vullen elkaar aan en leveren samen complementaire info over de wereld

Wat is de metafoor voor hemisferen

LH ziet bomen (details) , RH ziet bos (bomen)

Wat gebeurt bij schade aan RH

Problemen met globale vorm, maar wel de lokale onderdelen nog goed zien

Wat gebeurt bij schade aan LH

Problemen met details, maar wel de globale vorm nog goed zien