Animalien Erreinua eta Ornodunen Sailkapena

Ornodunen eta animalien ezaugarriei buruzko hiztegi-flashcardak, oinarrizko biologian oinarrituak.

Animaliak

Izaki bizidun zelulaniztunak dira, nutrizio heterotrofoa dutenak eta gehienak mugitzeko gai direnak.

Nutrizio heterotrofoa

Beste organismo batzuetatik lortutako materia organikoaz elikatzean datzan nutrizio mota.

Zelulaniztunak

Zelula bat baino gehiagoz osatutako izaki bizidunak.

Belarjaleak

Landareez edo algez elikatzen diren animaliak.

Haragijaleak

Beste animalia batzuez elikatzen diren animaliak.

Orojaleak

Landareak zein animaliak jaten dituzten animaliak.

Anemonak

Lurrean finko bizi diren animaliak, lekualdatzeko gaitasun handirik gabe.

Habitat

Animalia bat bizi den ingurune espezifikoa, lehorrean, uretan edo airean izan daitekeena.

Nutrizio-funtzioa

Animalia guztiek duten bizi-funtzioa, non heterotrofoak diren.

Erlazio-funtzioa

Zentzumen-organoen bidez inguruko aldaketak hautemateko eta erantzuteko gaitasuna.

Zentzumen-organoak

Begiak eta belarriak bezalako egiturak, ingurunea hautemateko balio dutenak.

Ugalketa-funtzioa

Izaki berriak sortzeko gaitasuna; gehienetan sexu bidezkoa eta batzuetan asexuala.

Ornogabeak

Bizkarrezurrik gabeko animaliak, eskeletorik gabeak edo exoeskeletodunak izan daitezkeenak.

Exoeskeletoa

Animalia ornogabe batzuek duten kanpo-eskeleto babeslea.

Ornodunak

Bizkarrezurra eta barne-eskeletoa duten animaliak.

Endoeskeletoa

Ornodunek duten barneko eskeletoa, bizkarrezurra barne hartzen duena.

Bizkarrezurra

Ornodunen barne-eskeletoaren ardatz nagusia, muina babesten duena.

Aldebiko simetria

Gorputza bi alde berdinetan banatzen duen simetria-plano bakarra izatea.

Burua

Ornodunen gorputzaren alde bat, non zentzumen-organoak eta entzefaloa dauden.

Enborra

Ornodunen gorputzaren erdialdea, non normalean lau gorputz-adar ateratzen diren.

Isatsa

Ornodun askoren gorputzaren atzealdeko luzapena.

Lau gorputz-adar

Enborretik ateratzen diren egiturak: hanken, hegoen edo hegalen formakoak.

Entzefaloa

Nerbio-sistemaren atala, garezurraren barruan kokatua.

Garezurra

Entzefaloa babesten duen egitura hezurtsua buruan.

Muina

Bizkarrezurraren barruan kokatutako nerbio-kordoia.

Gune dortsala

Ornodunen bizkarreko aldea, non muina kokatzen den.

Digestio-aparatua

Nutrizioaren prozesuan elikagaiak eraldatzeaz arduratzen den aparatua.

Lokomozio-aparatua

Animaliaren mugimenduan eta lekualdaketan zuzenean esku hartzen duen sistema.

Zirkulazio-aparatua

Nutrizioan mantenugaiak eta oxigenoa gorputzean zehar banatzen dituen aparatua.

Iraitz-aparatua

Gorputzeko hondakinak kanporatzeaz arduratzen den aparatua.

Arnasketa-aparatua

Ingurunetik oxigenoa hartzeko eta karbono dioxidoa botatzeko aparatua.

Nerbio-sistema

Informazioa prozesatzeko eta erantzunak koordinatzeko balio duen sistema.

Ugalketa-aparatua

Ugalketa-funtzioa betetzeko organoen multzoa.

Arrainak

Uretara egokitutako animalia ornodun ektotermikoak.

Hezur-arrainak

Hezurrezko eskeletoa duten arrainak, hala nola amuarraina.

Arrain kartilaginosoak

Kartilagozko eskeletoa duten arrainak, hala nola marrazoak.

Amuarraina

Eskeleto hezurtsua duen arrain espezie bat.

Sardina

Hezur-arrainen taldeko itsas arrain ezaguna.

Marrazoa

Eskeleto kartilaginosoa duen arrain harrapari handia.

Arraia

Arrain kartilaginoso zapala, hondoetan bizi ohi dena.

Forma hidrodinamikoa

Uretan igeri egitean erresistentzia gutxitzeko gorputz forma egokitua.

Ezkatak

Arrainen eta narrastien azala babesten duten lamina formako egiturak.

Hegalak

Arrainek aurrera egiteko eta oreka mantentzeko dituzten gorputz-adarrak.

Ektotermikoak

Beren gorputz-tenperatura erregulatu ezin duten animaliak, ingurunearen mende daudenak.

Zakatzak

Uretan disolbatutako oxigenoa hartzeko balio duten xafla-itxurako organoak.

Operkulua

Hezur-arrainetan brankiak estaltzen eta babesten dituen egitura edo estalkia.

Ekto

'Kanpokoa' esan nahi duen grezierako aurrizkia.

Termo

'Beroa' esan nahi duen grezierako erroa.

Obiparoak

Ugalketa arrautzen bidez egiten duten animaliak.

Oxigeno disolbatua

Uraren barruan dagoen oxigeno gasa, arrainek zakatzen bidez hartzen dutena.

Odol-kapilarrak

Zakatzetan dauden ontzi finak, gas-trukea ahalbidetzen dutenak.

Anfibioak

Lehortarrak izan arren urarekiko mendekotasun handia duten ornodun tetrapodoak.

Anuroak

Isatsik gabeko anfibioak, hala nola igelak eta apoak.

Urodeloak

Isatsa duten anfibioak, hala nola arrabioak eta uhandreak.

Igela

Anuroen taldeko anfibioa, jauzika ibiltzen dena.

Apoa

Aurrekoarekin ahaidetua, oro har azal garatxotsuagoa duen anuroa.

Arrabioa

Mantxa hori eta beltzak dituen urodeloen taldeko anfibioa.

Uhandrea

Uretan eta lehorrean bizi den isatstadun anfibioa.

Larruazal hezea

Azaleko guruinek sortutako substantziari esker anfibioek duten azal mota.

Tetrapodoak

Lau hanka edo gorputz-adar dituzten animaliak.

Tetra

'Lau' esan nahi duen grezierako aurrizkia.

Podos

'Hanka' esan nahi duen grezierako erroa.

Bizitza bikoitza

Anfibio hitzaren esanahia, urtarrak eta lehortarrak direla adierazten duena.

Birika-arnasketa

Hegazti, ugaztun, narrasti eta anfibio helduek biriken bidez egiten duten arnasketa.

Azal-arnasketa

Anfibio helduetan gas-trukea azalaren bidez gertatzen den prozesua.

Zapaburua

Anfibioen larba urtarra, isatsa eta zakatzak dituena.

Metamorfosia

Larbak heldu bihurtzeko jasaten duen aldaketa sakonen prozesua.

Eklosioa

Arrautza hausteko eta kumea irteteko unea.

Narrastiak

Ezkatadun azal lehorra duten ornodun lehortar ektotermikoak.

Saurioak

Narrastien taldea, muskerrak eta sugandilak barne hartzen dituena.

Ofidioak

Gorputz-adarrik gabeko narrastiak, hots, sugeak.

Kelonioak

Oskola duten narrastiak, dortokak kasu.

Krokodiliarrak

Narrasti handien taldea, krokodiloak eta kaimanak barne.

Muskerra

Saurioen taldeko narrasti tetrapodoa.

Sugea

Ofidioen taldeko narrastia, narraste bidez mugitzen dena.

Dortoka

Kelonioen taldeko animalia, oskol babesle gogorra duena.

Krokodiloa

Krokodiliarren taldeko narrasti urtar eta haragijale handia.

Narrastea

Sabela lurrean arrastaka eramanez mugitzeko modua.

Ezkata korneoak

Larruazal gogor eta lodiz osatutako ezkatak, narrastiak lehortzetik babesten dituztenak.

Arrautza amniotikoa

Amniosa duen arrautza mota, ornodunei lehorrean ugaltzea ahalbidetzen diena.

Amniosa

Likidoz betetako poltsa, arrautzaren barruan enbrioia babesten eta elikatzen duena.

Likido amniotikoa

Amnios poltsaren barruan dagoen likidoa, enbrioia flotatzen mantentzen duena.

Oskol gogorra

Narrastien arrautzek ingurune lehorrean babesteko duten kanpo-geruza.

Bitelo-zakua

Arrautza amniotikoan enbrioiarentzat elikagaiak dituen poltsa.

Hondakin-poltsa

Arrautza amniotikoan enbrioiaren hondakinak metatzen diren tokia.

Pozoi-guruinak

Suge batzuek harrapakinak geldiarazteko substantzia toxikoak isurtzeko dituzten organoak.

Eguzki-erradiazioa

Narrastiek gorputza berotzeko arroka beroen gainean hartzen duten energia.

Hegaztiak

Luma bidezko azaleko estaldura duten ornodun lehortar endotermikoak.

Archaeopteryx

Duela $150$ milioi urte bizi izan zen animalia, narrasti eta hegazti ezaugarriak zituena.

Hegazti migratzaileak

Distantzia handiak eginez urtaroen arabera lekuz aldatzen diren hegaztiak.

Gorputz fusiformea

Hegaztiek hegan egiteko duten forma aerodinamikoa.

Mokoa

Hegaztiek hortzen ordez duten egitura adarkoi eta indartsua.

Hegoak

Hegaztien aurreko gorputz-adar eraldatuak, hegan egiteko balio dutenak.

Lumak

Hegaztien gorputza estaltzen duten egiturak, hegan egiten eta beroari eusten laguntzen dutenak.

Ardatza

Lumaren erdialdeko egitura zurruna, bizarrak ateratzen diren tokia.

Bizarrak

Lumaren ardatzetik paraleloan ateratzen diren adarrak.

Barbulak

Bizarretatik ateratzen diren miniaturazko egiturak, luma trinkotzen dutenak.

Endotermikoak

Beren gorputz-tenperaturari egonkor eusteko gai diren animaliak, ingurunea kontuan hartu gabe.

Endo

'Barnean' esan nahi duen grezierako aurrizkia.

Txitatzea

Arrautzak bero mantentzeko hegaztiek egiten duten ekintza.