Chemia. Inne

Katalaza

rozkład nadtlenku wodoru H2O2 do wody i tlenu

Oksyreduktazy

reakcje redoks, utlenianie i redukcja

Transferazy

przenoszenie grup funkcyjnych pomiędzy związkami

Hydrolazy

rozkład związków z użyciem wody, hydroliza

Liazy

rozkład związków bez użycia wody

Izomerazy

przenoszenie grup funkcyjnych tej samej cząsteczki

Ligazy

synteza związków z wykorzystaniem energii

RuBP

Rubisco, rybulozo-1,5-bifosforan

Mureina

peptydoglikan, budowa ścian komórkowych bakterii

Bakterie Gram+ i Gram-

Gram- cienka ściana, występowanie dodatkowej błony, Gram+ gruba ściana, brak dodatkowej błony

Karboksylacja

przyłączenie CO2 do cząsteczki

Oksygenacja

przyłączenie O2 do cząsteczki

Pierwiastki biogenne

C, H, O, N, S, P

Biologiczne znaczenie wody

temp. pokojowa ciecz, mniejsza gęstość w stanie stałym, kohezja i adhezja, wysokie napięcie powierzchniowe, wysokie ciepło parowania, wysokie ciepło właściwe, mała ściśliwość

Grupa aminowa

NH2

Grupa hydroksylowa

OH

Grupa karboksylowa

COOH

PGAL

aldehyd 3-fosfoglicerynowy

PGA

kwas 3-fosfoglicerynowy

Pirogronian

3-węglowy produkt glikolizy

CoA

koenzym A - substrat w reakcji pomostowej

Acetylo-CoA

acetylokoenzym A - produkt reakcji pomostowej

Albuminy

ciśnienie osmotyczne / objętość krwi

Globuliny

funkcje transportowe

Immunoglobuliny

zwalcza drobnoustroje

Fibrynogen

krzepnięcie krwi

Histony

tworzy chromatynę z DNA

Hemoglobina

transport gazów oddechowych

Mioglobina

magazynowanie tlenu

Kolageny

składnik tkanek łącznych, wytrzymałość mechaniczna

Keratyny

składnik skóry, paznokci, itd., funkcja ochronna

Białka włókniste

nierozpuszczalne w wodzie, f. budulcowa i ochronna (keratyna, kolagen)

Białka kuliste

rozpuszczalne w wodzie (histony, globuliny)

Białka proste

wyłącznie aminokwasy

Białka złożone

aminokwasy + składnik niebiałkowy (np. hem w hemoglobinie)

ATP

adenozynotrifosforan

ADP

adenozynodifosforan

NAD+

dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy

NADP+

fosforan dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego

FAD

dinukleotyd flawinoadeninowy

NADH

zredukowana forma dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego

dATP

deoksyadenozynotrifosforan

A

adenina, puryna

T

tymina, pyrymidyna

G

guanina, puryna

C

cytozyna, pyrymidyna

U

uracyl, pyrymidyna

Wykrywanie skrobi

płyn Lugola / roztwór jodyny, kolor granatowy

Wykrywanie lipidów

odczynnik Sudan III, kolor czerwony

Wykrywanie białka

odczynnik biuretowy, kolor fioletowy, barwa zależna od ilości wiązań peptydowych

Wykrywanie CO2

woda wapienna, wytrącony biały osad

Wykrywanie pH

papierki lakmusowe, kolor: czerwony - pH

Wiązania O-glikozydowe

1,4-alfa-glikozydowe (łatwo rozkładane), 1,4-beta-glikozydowe (trudno rozkładane), pomiędzy zasadą a pentozą w DNA

Wiązania peptydowe

pomiędzy grupą aminową NH2 a karboksylową COOH

Wiązania wodorowe

pomiędzy zasadami w DNA

Wiązania fosfodiestrowe

w grupie fosforanowej w DNA

Wiązania estrowe

pomiędzy glicerolem a kwasami tłuszczowymi w lipidach

Ryboza

pentoza, np. ATP, NAD+, RNA

Deoksyryboza

pentoza, np. DNA, dATP

Glukoza

heksoza, substrat oddychania komórkowego, forma transportowa cukrów zwierząt

Fruktoza

heksoza, łatwo przechodzi w glukozę

Galaktoza

heksoza, budulec laktozy, pektyny

Sacharoza

disacharyd, glukoza + fruktoza, substancja zapasowa roślin, forma transportowa cukrów roślin

Laktoza

disacharyd, glukoza + galaktoza, mleko ssaków

Maltoza

disacharyd, glukoza + glukoza, produkt trawienia skrobi i glikogenu

Skrobia

polisacharyd, materiał zapasowy roślin, zazwyczaj nierozgałęziony łańcuch

Glikogen

polisacharyd, materiał zapasowy grzybów i zwierząt, rozgałęziony łańcuch, u człowieka w wątrobie i mięśniach

Celuloza

polisacharyd, budulec ścian komórkowych roślin, nierozgałęziony łańcuch

Chityna

polisacharyd, budulec ścian komórkowych grzybów i oskórku stawonogów, grupa aminowa

Lipidy proste

tłuszcze właściwe (triglicerydy), woski

Lipidy złożone

fosfolipidy - budulec błon komórkowych, hydrofilowa główka, hydrofobowy ogon węglowodorowy; glikolipidy - glikokaliks błony komórkowej, rozpoznawanie komórek, odporność mechaniczna

Lipidy izoprenowe

steroidy - cholesterol (synteza wit. D, prekursor hormonów steroidowych), hormony steroidowe (testosteron, estrogeny); karotenoidy - karoteny, ksantofile (barwniki pomocnicze, barwa kwiatów i owoców)

Odwrotna transkryptaza

enzym, przepisywanie informacji genetycznej z RNA na DNA

Lignina

odporność, wytrzymałość korka

Łyko

tkanka przewodząca, produkty fotosyntezy

Drewno

tkanka przewodząca, woda i sole mineralne

Kolenchyma

zwarcica, tkanka wzmacniająca pierwotna

Sklerenchyma

twardzica, tkanka wzmacniająca wtórna

Kutykula

warstwa ochronna skórki, ogranicza transpirację

Bielmo

tkanka zapasowa dla zarodka, triploidalna (3n)

Kloaka

wspólne ujście układów: pokarmowego, wydalniczego i rozrodczego

Witamina D3

pobudza wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego

Witamina C

niezbędna do syntezy kolagenu, wzmacnia odporność

Witamina A

prawidłowe widzenie

Witamina E

przeciwutleniacz

Witamina K

krzepnięcie krwi