Thema 4 (niet alles, .)

Hoe vindt transport van stoffen plaats, bij een eencellige en enkel cellagen organismen?

Door diffusie

Hoe vindt transport van stoffen plaats, bij grotere planten en dieren?

Ze hebben voor het transport van stoffen een vaste stelsel dat bestaat uit een netwerk van buisjes

Hoe is het transportsysteem bij dieren?

Het is circulair, aangedreven door het hart.

→ de transport van voedingsstoffen en afvalstoffen gebeurd in dezelfde vaten

Hoe is het transportsysteem bij planten?

Het transport van mineralen (zouten door houtvaten) en assimilatieproducten gebeudt in verschillende vaten

Wat is de anorganische sapstrrom?

Wanneer houtvaten water en mineralen (zouten) van de wortels via de t\stengels naar de bladereb brengen.

(wortel → bladeren)

Wat is de organische sapstroom?

De bastvaten (sap) vervoeren water en assimilatieproducten van de bladeren naar alle delen van de plant.

(bladeren → overal)

Wat zijn de stappen voor water en mineralen opnamen via de wortels? (houtvaten)

• Planten nemen via de wortels water en mineralen op → via de wortelharen

• de zouten worden via actief transport (kost energie) opgenomen in de houtvaten in de centrale cilinder

• De OW-waarde (van lage water con. naar hoge con.) , in de centrale cilinder stijgt

• Water wordt opgenomen door osmose

In welke 2 routes kunnen water en mineralen opgenomen worden via wortels?

1. via de celwand

2. door de cellen heen (1 richting)

Wat is de doel en gevolg van de bandje van Caspary?

• Doel= het voorkomen dat water met opgeloste mineralen vanuit de centrale cilinder kan terug stromen naar de schors

• Gevolg= het water met opgeloste mineralen stijgt in de houtvaten → = wortel druk

Het transport (door houtvaten, grote bomen) van de opgeloste mineralen van wortels naar de bladeren is mogelijk door?

• worteldruk

• capillaire werking

• verdamping in de bladeren

Hoe neemt transport door de bastvaten (sap) plaats?

• Bastvaten transporteren organische fotosyntheseproduchten → voornamelijk sacharose (de sap)

• De sapstroom in de bastvaten kunnen wel in alle richtingen verlopen (van suikerbron → plek waar het nodig is)

Geef vb’s van opslag plekken voor sacharose

• vruchten

• groeipunten

• wortels

• stengels

Wat is het verschil tussen het transporteren van stoffen bij planten en dieren?

• Planten: vindt transport plaats in 2 richtingen

• Dieren: het transport is circulair → een vloeistof met daar in opgeloste stoffen die, rondt stroomt

Welke typen circulatiesystemen zijn er?

• Open circulatiesysteem

• gesloten circulatiesysteem/ bloedsomloop

Welke soort dieren hebben welke type circulatiesysteem?

• Geleedpotige (insecten, kreeftachtige en weekdieren): hebben een open circulatiesysteem

• Gewervelde (ook ringwormen): hebben een bloedsoploop

Wat is het verschil tussen een open en gesloten circulatiesysteem?

Open: het hart is buisvormig en het neemt lichaamsvloeistof op ( via diffusie)

Gesloten = effectiever en beter voor lange afstanden

• Het bloed is gescheiden van de andere lichaamsvloeistoffen → bloed blijft in de bloedvaten → wordt door het hart in de bloed vaten gepompt

Wat is een enkelvoudige bloedsomloop?

Het bloed stroomt per omloop 1 keer door het hart

Hoe stroomt het bloed van organisme met een enkelvoudige bloedsomloop?

• Het bloed dat van de organen naar het hart stroomt → verzamelt zich in de boezem

• De boezem pompt het bloed naar de kamer → de kamer pompt het bloed naar de

Wat is een dubbele bloedsomloop?

Het bloed stroomt per omloop 2 keer door het hart

De dubble bloedsomloo

Beschrijf de kleine bloedsomloop

De rechterhelft (o₂-arm) van het hart pompt het bloed naar beiden longen → vanuit de longen stroomt het bloed naar de linkerharthelft (o₂-rijk).

Wat is het functie van de kleine bloedsomloop?

Het bloed neemt daar zuurstof op en geeft koolstofdioxide af

Beschrijf de grote bloedsomloop

De linkerhelft van het hart pompt het bloed door het hele lichaam → het bloed stroomt door alle organen → vanuit deze organen stroomt het bloed weer terug naar de rechterhelft

Wat is de functie van de grote bloedsomloop?

• In de grote bloedsomloop worden zuurstof en voedingsstoffen afgegeven aan de cellen

• En koolstofdioxide en ander afvalstoffen worden ui de cellen opgenomen in het bloed

Welke functies heeft bloed?

• Het transporteren van stoffen

• Het verdeelt warmte die vrijkomt bij dissimilatie over het hele lichaam (→ zorgt voor homeostase)

• En afweren tegen ziekteverwekkers

Waar ligt het hart?

In de borstkast, achter het borstbeen

Wat loopt over het hart?

bloedvaten:

• de kransslagaders

• de kransaders

Wat zijn de functie’s van de bloedvaten om het hart?

• de kransslagaders: geven het hartspierweefsel zuurstof en voedingsstoffen

• de kransaders: zorgen voor het afvoer van co2 en andere afvalstoffeb

Waardoor is de linke- en rechterharthelft gescheden?

Door een harttussenwand

Geef de bloed’s omloop door het het hart:

Het bloed uit lichaam komt het hart binnen via onderste en bovenste holle aders → gaat de rechterboezem in dan → de rechterkamer

De rechterkamer pompt het bloed in de longslagader → het bloed gaat naar longen → en komt in longaders terug naar het hart → en komt in de linkerboezem → het bloed stroomt naar de linkerkamer → bloed wordt gepompt naar aorta → via slagaders stroomt het bloed naar de organen

Wat is het verschil in slagaders en aders?

• Slagaders: brengen bloed vanaf het hart naar lichaamsdelen

• Aders: bergen bloed naar het hart toe

Hoe werkt het hart?

In 3 fasen → B84d

Wat is systole?

Het samentrekken van het hartspierweefsel

Wat is diastole?

Het ontspanning van het hartspierweefsel

Welke soort bloedvaten kennen we?

• slagaders

• haarvaten

• aders

Geef kenmerken van slagaders?

• Ze hebben een dikke wand

• Bloed stroomt van het hart af

• Er is een hoge bloeddruk

• o2 rijk

• Hebben kleppen alleen aan het begin van de aorta en longslagader (halvemaanvormige kleppen)

Geef kenmerken van haarvaten?

• Slagaders vertakken zich tot haarvaten

• Wand is 1 cellaag dik

• Hier vindt uitwisselinng van stoffen plaats tussen bloed en de omringende cellen

Geef kenmerken van aders?

• Hebben een dunne wand

• Er is een lage druk

• Er zijn kleppen aanwezig (functie: verkomen van terugstroom van bloed)

• Het bloed stroomt naar het hart toe

• O2 arm

Wat is de samenstelling van bloed?

• Bloedplasma: water met opgeloste stoffen en plasma-eiwitten

• Vaste bestanddelen: witte en rode bloedcellen, bloedplaatjes

Van waar ontstaan de vaste bestanddelen in bloed?

Uit stamcellen in het rode beenmerg

Van waar komen nieuwe rode bloedcellen?

Uit stamcellen van de rode beenmerg, die gestimuleerd wordt door hormoon epo → geproduceert via nier

Wat is het functie van rode bloedcellen?

Zuurstof en co2 transporteren, met hulp van hemoglobine

Een rode bloedcel heeft geen…

celkern

Wat zijn bloedplaatjes?

ZE zijn geen cellen, maar delen van uiteengevallen cellen

Wat is de functie van bloedplaatjes?

bloedstolling → B84o

Wat is de functie van witte bloedcellen?

Ze zorgen voor het beschermen tegen ziekteverwekkers

Wat is weefselvloeistof?

Vocht dat uit de haarvaten is gekomen