Fisiese Wetenskappe Eksamenriglyne: Fisika

Hierdie flitskaarte dek die kernwoordeskat en definisies vir Fisiese Wetenskappe (Fisika) volgens die 2021 Eksamenriglyne, insluitend Newton se wette, momentum, energie, elektrisiteit en optiese verskynsels.

Normaalkrag ($N$)

Die krag of komponent van 'n krag wat 'n oppervlak op 'n voorwerp waarmee dit in kontak is, uitoefen en wat loodreg op die oppervlak is.

Wrywingskrag ($f$)

Die krag wat die beweging van 'n voorwerp teenwerk en wat parallel met die oppervlak inwerk.

Statiese wrywingskrag ($f_s$)

Die krag wat die neiging van beweging van 'n stilstaande voorwerp relatief tot 'n oppervlak teenwerk.

Kinetiese wrywingskrag ($f_k$)

Die krag wat die beweging van 'n bewegende voorwerp relatief tot 'n oppervlak teenwerk.

Vrye kragtediagram

'n Diagram wat die relatiewe groottes en rigtings van kragte wat op 'n liggaam of deeltjie, wat van sy omgewing geïsoleer is, inwerk.

Newton se eerste bewegingswet

'n Liggaam sal in sy toestand van rus of beweging teen konstante snelheid volhard, tensy 'n nie-nul resulterende/netto krag daarop inwerk.

Newton se tweede bewegingswet

Wanneer 'n resulterende/netto krag op 'n voorwerp inwerk, versnel die voorwerp in die rigting van die krag teen 'n versnelling direk eweredig aan die krag en omgekeerd eweredig aan die massa van die voorwerp.

Newton se derde bewegingswet

Wanneer voorwerp $A$ 'n krag op voorwerp $B$ uitoefen, sal voorwerp $B$ gelyktydig 'n krag van gelyke grootte en in die teenoorgestelde rigting op voorwerp $A$ uitoefen.

Newton se Universele Gravitasiewet

Elke liggaam in die heelal trek elke ander liggaam aan met 'n krag direk eweredig aan die produk van hul massas en omgekeerd eweredig aan die kwadraat van die afstand tussen hul middelpunte.

Gewig

Die gravitasiekrag wat die Aarde uitoefen op enige voorwerp op of naby sy oppervlak.

Momentum ($p$)

Die produk van 'n voorwerp se massa en sy snelheid, uitgedruk as $p = mv$.

Newton se tweede wet in terme van momentum

Die netto (of resulterende) krag wat op 'n voorwerp inwerk, is gelyk aan die tempo van verandering van momentum van die voorwerp in die rigting van die netto krag.

Impuls

Die produk van die resulterende/netto krag wat op 'n voorwerp inwerk en die tyd wat die netto krag op die voorwerp inwerk.

Geïsoleerde sisteem

'n Sisteem waarop die netto eksterne krag nul is, wat eksterne kragte soos wrywing uitsluit.

Beginsel van behoud van lineêre momentum

Die totale lineêre momentum in 'n geïsoleerde sisteem bly konstant (behoue).

Projektiel

'n Voorwerp waaraan 'n beginsnelheid gegee is en wat dan slegs onder die invloed van die gravitasiekrag beweeg.

Vryval

Beweging waartydens die enigste krag wat op 'n voorwerp inwerk, die gravitasiekrag is.

Arbeid ($W$)

Die produk van die grootte van die krag ($F$), die grootte van die verplasing ($\Delta x$) en die hoek ($\theta$) tussen die krag en die verplasing, bereken as $F \Delta x \cos(\theta)$.

Arbeid-energiestelling

Die netto arbeid verrig op 'n voorwerp is gelyk aan die verandering in kinetiese energie van die voorwerp ($W_{net} = \Delta K = K_f - K_i$).

Konserwatiewe krag

'n Krag waarvoor die arbeid verrig om 'n voorwerp tussen twee punte te beweeg, onafhanklik is van die roete wat gevolg word (bv. gravitasiekrag).

Nie-konserwatiewe krag

'n Krag waarvoor die arbeid verrig om 'n voorwerp tussen twee punte te beweeg, afhanklik is van die roete wat gevolg word (bv. wrywingskrag).

Beginsel van behoud van meganiese energie

Die totale meganiese energie (som van gravitasie-potensiële energie en kinetiese energie) in 'n geslote sisteem bly konstant.

Drywing ($P$)

Die tempo waarteen arbeid verrig of energie verbruik word, uitgedruk as $P = \frac{W}{\Delta t}$.

Doppler-effek

Die verandering in frekwensie (of toonhoogte) van die klank waargeneem deur 'n luisteraar omdat die klankbron en die luisteraar verskillende snelhede relatief tot die medium het.

Coulomb se wet

Die grootte van die elektrostatiese krag wat een puntlading ($Q_1$) op 'n ander puntlading ($Q_2$) uitoefen, is direk eweredig aan die produk van die groottes van die ladings en omgekeerd eweredig aan die kwadraat van die afstand ($r$) tussen hulle.

Elektriese veld

'n Gebied in die ruimte waarin 'n elektriese lading 'n krag ondervind.

Ohm se wet

Die potensiaalverskil oor 'n geleier is direk eweredig aan die stroom in die geleier by konstante temperatuur.

emk ($\varepsilon$)

Die maksimum energie wat 'n battery lewer per eenheidslading wat daardeur vloei.

wgk-stroom ($I_{wgk}$)

Die wisselstroom wat dieselfde hoeveelheid energie verbruik/oordra as 'n ekwivalente gelykstroom (GS).

Foto-elektriese effek

Die proses waardeur elektrone uit 'n metaaloppervlak vrygestel word wanneer lig van geskikte frekwensie invallend op die oppervlak is.

Drumpelfrekwensie ($f_0$)

Die minimum frekwensie lig benodig om elektrone uit 'n sekere metaaloppervlak vry te stel.

Werkfunksie ($W_0$)

Die minimum energie benodig om 'n elektron uit die oppervlak van 'n metaal vry te stel.

Atoomabsorpsiespektrum

'n Spektrum wat vorm wanneer sekere frekwensies van elektromagnetiese straling wat deur 'n stof (soos 'n koue gas) beweeg, geabsorbeer word.

Atoomemissiespektrum

'n Lynspektrum wat vorm wanneer sekere frekwensies van elektromagnetiese straling uitgestraal word as gevolg van 'n atoom wat 'n oorgang van 'n hoër energietoestand na 'n laer energietoestand maak.