mediapsychologie termen

Copernicus

Aarde is niet het centrum van het universum, maar draait rond de zon

Dualisme

De mens bestaat uit 2 elementen: lichaam & geest (=ziel)

Mechanische visie

Descartes. De mens is een complexe machine onderhevig aan wiskundige wetten. De mens als studieobject is mogelijk door het brein te bekijken.

Rationalisme

Descartes. De waarheid kan achterhaald worden door rede.

Thomas Hobbes

Empirisme. Kennis komt voort uit zintuigelijke ervaringen, waarneming en experimenteren.

John Locke

Empirisme. De geest wordt gekenmerkt door associaties van ideeën. Nam tabula rasa van Aristoteles over.

Tabula rasa

De mens wordt als leeg bord geboren en wordt doorheen het leven volgeschreven door ervaringen en verkrijgt zo kennis.

David Hume

Associaties tussen ideeën worden bepaald door gelijkenis en het samen voorkomen in tijd & ruimte.

Natuurlijke selectie

Darwin. Wanneer de omgeving verandert, bieden sommige trekken van een organisme meer voordeel dan andere trekken.

Survival of the fittest

Darwin. Dieren passen zich over langere periode aan aan de lokale omgeving.

Herman von Helmholtz

Fysiologie. Alle krachten in een mens zijn lichamelijk en chemisch.

Gustav Fechner

Fysiologie. Grondlegger psychofysica met de absolute drempel en differentiële drempel.

Absolute drempel

Hoe sterk moet een stimulus zijn om waargenomen te kunnen worden? Ligt lager voor zintuigen die heel gevoelig zijn dan voor zintuigen die minder gevoelig zijn.

Differentiële drempel

Kleinste waardeverschil dat er moet zijn tussen 2 prikkels opdat dit verschil waargenomen kan worden.

De wet van Weber

De differentiële drempel is niet voor alle intensiteiten van een stimulus dezelfde. Hoe groter de stimulusintensiteit, hoe meer er moet bijkomen voordat de proefpersoon het verschil merkt.

Structuralisme

Elk complex proces kan gereduceerd worden tot een combinatie van elementaire componenten: sensaties, beelden en gevoelens.

Wilhelm Wundt

Structuralisme. Richtte in 1879 het 1e psychologische laboratorium op, in Leipzig.

Functionalisme

Wat zijn de functies van (bewuste) ervaring en gedrag? Gelooft dat psychische processen niet in stukken kunnen gesneden worden. Gelooft in onderzoek in natuurlijke context.

William James

Functionalisme. Mentale processen zijn actief & continu.

Gestaltpsychologie

Een reactie tegen structuralisme. Gelooft dat de mens meer is dan de som van onafhankelijke, elementaire gedragingen. Mensen nemen wereld waar in gehelen/gestalten.

Wolfgang Köhler

Gestaltpsychologie

Max Wertheimer

Gestaltpsychologie

Kurt Koffka

Gestaltpsychologie

Sigmund Freud

Psychoanalyse. Bewustzijn en gedrag zijn slechts oppervlakkige fenomenen, ware oorsprong van persoonlijkheidsverschillen en mentale stoornissen ligt bij onbewuste krachten.

Behaviorisme

Psychologie is de wetenschap van het observeerbaar & meetbaar gedrag.

Thorndike’s wet van effect

Responsen die voldoening gevende gevolgen teweegbrengen zullen vaker, sneller en efficiënter uitgevoerd worden dan deze die onbevredigende gevolgen teweegbrengen.

Burthus Frederic Skinner

Behaviorisme. Hoe verandert gedrag onder invloed van ondervinding? Operante conditionering.

Skinnerbox

Experiment waarbij rat een voedselpil krijgt indien de hendel is ingedrukt.

Karl Popper

Kritiek op empirisme en logisch-positivisme. Waarheid van een theorie kan nooit bewezen worden.

Beschrijvend onderzoek

Beschrijven van personen hun gedachten, gevoelens en gedrag.

Correlationeel onderzoek

Onderzoekt relaties tussen variabelen.

Experimenten

Vorm van onderzoek die toelaat causale relaties aan te tonen.

Volkomen toevallige toewijzing

Elke deelnemer heeft evenveel kans om toegewezen te worden aan elk van de condities.

Toevallig steekproeftrekking

Methode voor selecteren van deelnemers waarbij elk lid van de populatie evenveel kans heeft om geselecteerd te worden.

Asynchroniciteit

Online communicatie laat ons toe om te veranderen & na te denken over wat we schrijven.

Lifestyle routine activity theory

Hoe frequenter het gebruik, hoe groter de kans op negatieve ervaringen.

Mere exposure

Herhaalde blootstelling aan een object maakt dat je het leuker gaat vinden.

Spontaan herstel

Als CS & OS opnieuw worden gekoppeld nadat CR is gedoofd, keert de CR snel terug.

Stimulusgeneralisatie

Een gelijkaardige CS veroorzaakt dezelfde CR.

Habituatie

Reactie op een onveranderlijke stimulus wordt na herhaalde aanbiedingen minder sterk.

Klassieke conditionering

Leren over samenhang tussen gebeurtenissen in de omgeving, zonder eigen controle.

Operante/instrumentele conditionering

Gedragingen veranderen op basis van de gevolgen die ze hebben.

Positieve bekrachtiging

Gedrag wordt gevolgd door een aangename stimulus.

Negatieve bekrachtiging

Gedrag wordt gevolgd door het stoppen van een onaangename stimulus.

Primaire bekrachtiger

Komt tegemoet aan basisbehoeften zoals voedsel.

Secundaire bekrachtigers

Ontlenen hun effect aan een associatie met een primaire bekrachtiger.

Continue bekrachtiging

Elke operante respons wordt gevolgd door bekrachtiging.

Partiële/intermitterende bekrachtiging

Gedrag moet vaak herhaald worden om af en toe bekrachtiging te krijgen.

Ratioschema’s

Bekrachtiging wordt na x aantal responsen gegeven.

Intervalschema’s

Bekrachtiging hangt af van gedrag & tijd sinds vorige respons.

Positieve straf

Gedrag wordt gevolgd door een onaangename stimulus.

Negatieve straf

Gedrag wordt gevolgd door het stoppen van een aangename stimulus.

Sociaal leren

Observerend leren. We leren ook door naar anderen te kijken.

Cocktail party effect

Het vermogen om uit een complexe omgeving een persoonlijk relevante stimulus te selecteren.

Zelfconcept

Het geheel van opvattingen dat men over zichzelf heeft.

Zelfreferentie-effect

Informatie wordt beter onthouden als die iets met jezelf te maken heeft.

Affectieve voorspelling

Mensen kunnen moeilijk voorspellen hoe ze zullen reageren op toekomstige gebeurtenissen.

Duurzaamheidsvertekening

Mensen overschatten de sterkte & duur van hun emotionele reacties.

Zelfperceptietheorie

Mensen leren over zichzelf door naar hun eigen gedrag te kijken.

Facial feedback hypothese

Gelaatsuitdrukkingen kunnen corresponderende veranderingen in emotie veroorzaken.

Intrinsieke motivatie

Motivatie vanuit factoren binnen een persoon.

Extrinsieke motivatie

Motivatie vanuit factoren buiten de persoon.

Overjustificatie effect

Vermindering van intrinsieke motivatie door extrinsieke beloningen.

Sociale vergelijking

Mensen evalueren zichzelf door vergelijking met anderen.

Opwaartse sociale vergelijking

Vergelijking met iemand die beter is dan wij.

Neerwaartse sociale vergelijking

Vergelijking met iemand die minder succesvol is dan wij.

Zelfwaardering

Affectieve component van het zelf.

Sociometer theorie

De mens is een sociaal dier dat gedreven wordt door contact & goedkeuring.

Terreurmanagementtheorie

Een hoog gevoel van zelfwaardering beschermt tegen angst voor de dood.

Zelfdiscrepantietheorie

Zelfwaardering wordt bepaald door verschil tussen hoe men zichzelf ziet & wil zien.

Publiek zelfbewustzijn

Aandacht besteden aan het beeld dat anderen van zich vormen.

Privaat zelfbewustzijn

Neiging zich op interne gedachten & gevoelens te richten.

Zelfregulatie

Proces waarbij mensen hun gedachten, gevoelens of gedrag beheersen.

Impliciet egotisme

Onbewuste vorm van zelfverheerlijking.

Zelfdienende informatieverwerking

Succes aan zichzelf toeschrijven, mislukking aan omstandigheden.

Third-person effect

We denken dat media anderen meer beïnvloeden dan onszelf.

Recentheidseffect

Meer herinneringen uit het recente verleden dan uit het verre verleden.

Flitslichtherinneringen

Zeer levendige herinneringen aan belangrijke gebeurtenissen.

Achteruitblikvertekening

Mensen veranderen hun herinneringen om zichzelf gunstig te stemmen.

Dunning-Kruger effect

Slechte presteerders overschatten hun capaciteiten.

Zelfhandicappering

Gedrag bedoeld om eigen prestaties te ondermijnen als excuus voor mislukking.

Sandbagging

Eigen bekwaamheden minimaliseren om prestatiedruk te verminderen.

Basking in reflected glory (birging)

Verhoogde zelfwaardering door associatie met succesvolle personen.

Cut off reflected failure (corfing)

Afstand nemen van mensen met lage status.

Schijnwerperseffect

De neiging te overschatten hoeveel anderen op ons letten.

Strategische zelfpresentatie

Strategieën om indrukken van anderen te sturen.

Zelfverificatie

Het verlangen om gezien te worden zoals men echt is.

Sociale perceptie

Processen die bepalen hoe we oordelen over anderen.

Scripts van het leven

Vooraf bepaalde opvattingen over hoe gebeurtenissen verlopen.

Facial acting coding system

Door Ekman. Gedachten & emoties bestuderen via gezichtsanalyse.

Persoonlijke attributies

Gedrag verklaren door interne eigenschappen.

Situationele attributies

Gedrag verklaren door externe factoren.

Jones’ corresponderende inferentietheorie

De neiging gedrag te koppelen aan persoonlijkheid.

Kelley’s covariatiemodel

Gedrag toeschrijven aan factoren die samen voorkomen met het gedrag.

Consensusinformatie

Covariatie tussen effect & personen.

Distinctiviteitsinformatie

Covariatie tussen effect & stimuli.

Consistentie-informatie

Covariatie tussen effect & tijdstippen.

Fundamentele attributiefout

Impact van situaties onderschatten & persoonsfactoren overschatten.

Correspondence bias

Gedrag van anderen verklaren door disposities.

Actor-observator effect

Eigen gedrag verklaren door situatie, dat van anderen door persoonlijkheid.