panitikan prelims

isang masining na anyo ng pagpapahayag ng damdamin, ideya, karanasan, paniniwala, at saloobin ng tao na inilalahad sa pamamagitan ng wika—maaaring pasalita o pasulat

Panitikan

isang diskurso na nagpapahayag ng ugnayan ng indibidwal sa kanyang lipunan at panahon.

Tekstong kultural

tumutukoy sa kabuuan ng gawi, tradisyon, paniniwala, pagpapahalaga, at sining ng isang grupo o pamayanan

Kultura

repleksyon ng kultura; sa mga tula, kwento, nobela, dula, at alamat

Panitikan

isa sa mga pangunahing salik na bumubuo sa kamalayan ng isang sambayanan

Panitikan

4 na katangian ng masining na panitikan

Tanlinghaga at simbolismo, Estetika, Tinig ng May-Akda, Diskurso

Paggamit ng mga imaheng nagpapahiwatig ng mas malalim na kahulugan.

Talinghaga at simbolismo

Ang ganda ng wika, tugma, ritmo, at anyo ay bahagi ng layuning magbigay-lugod at aliw

Estetika

Hindi lamang ideya kundi ang pananaw, paninindigan, at ideolohiya ng manunulat ang naipapahayag

Tinig ng May-Akda

Ayon kay Foucault, ang panitikan ay bahagi ng diskursibong kapangyarihan na may kakayahang lumikha o magbuwag ng paniniwala.

Diskurso

Mga pangunahing layunin ng panitikan

Historikal, Didaktiko, Estetiko, Pulitikal at Sosyolohikal

Panitikan bilang salamin at tala ng kasaysayan ng sambayanan.

Historikal

Panitikan bilang tagapagdala ng aral, asal, at kabutihang-asal.

Didaktiko

Layunin nitong magbigay-aliw, kasiyahan, at inspirasyon sa mambabasa

Estetiko

Panitikan bilang tinig ng masa, kritiko ng pamahalaan, at salamin ng lipunan.

Pulitikal at Sosyolohikal

batayang sangkap sa intelektwal, moral, at kultural na pag-unlad ng indibidwal at ng lipunan

Panitikan

tatlong pundasyong haligi ng isang lipunan na magkakaugnay at magkakaakiba

Panitikan Wika at Kultura

produktong lingguwistiko at salamin ng kultura.

Panitikan

nagsisilbing kasangkapan sa pagbuo ng panitikan

Wika

ay siyang pinagmumulan ng nilalaman ng panitikan

Kultura

ang pangunahing kasangkapan sa paglikha ng panitikan

Wika

Ang wika ay daluyan ng mga pahayag, kaisipan, at paninindigan ng awtor.

Instrumentalidad

Ang pagpili ng wika ay may implikasyong ideolohikal

Pagpili ng Wika

Ang retorika, tayutay, simbolismo, at iba pang estilistikong sangkap ng panitikan ay nakasalalay sa kasanayan sa paggamit ng wika.

Wika at Estilo

Alamat, epiko, salawikain, bugtong, at kwentong-bayan ay naglalarawan ng mga sinaunang kaisipan, paniniwala, at moralidad.

Panitikang Bayan

Ang panitikan ay tila talaan ng kasaysayang hindi naisulat sa opisyal na rekord, lalo na ang kasaysayan ng masa at minoridad.

Kasaysayang Kultural

Sa pamamagitan ng pagbabasa at pagsasalaysay ng panitikan, napapasa sa mga kabataan ang mga aral, pag-uugali, at pananaw ng nakaraang henerasyon.

Pagpapasa ng Tradisyon

3 epekto ng panitikan

Pagbuo ng National Consciousness, Rehiyonal na Panitikan, Panitikan ng Diaspora

Sa panahon ng kolonisasyon, ginamit ang panitikan bilang sandata sa pagbuo ng damdaming makabayan (hal. Noli Me Tangere, Florante at Laura).

Pagbuo ng National Conciousness

Ang mga panitikan mula sa iba’t ibang rehiyon ay nagpapatunay sa multikultural na identidad ng bansa.

Rehiyonal na Panitikan

Mga akda ng mga OFW, migrante, at kabataang lumaki sa ibang bansa ay patunay na ang identidad ay dinamikong nabubuo sa iba’t ibang konteksto.

Panitikan ng Diaspora

mayaman, masalimuot, at malikhain

Panitikang Pilipino

Isa itong salamin ng kalinangan, damdamin, at kaisipan ng sambayanang Pilipino na nailalahad sa pamamagitan ng iba’t ibang anyo—patula, tuluyan, at dramatiko

Panitikang Pilipino

bumabalik sa mga sinaunang anyo ng panitikan na bahagi ng oral na tradisyon, nilikha at pinagyaman ng sambayanan bago pa man dumating ang mga mananakop

Panitikang Bayan

yaong isinulat sa masining at maindayog na wika, kadalasang may sukat, tugma, at talinghaga

Panitikang patula (Patula)

3 elemento ng tula

Sukat, Tugma, Talinghaga

bilang ng pantig sa bawat taludtod

Sukat

Pagkakatulad ng tunog sa dulo

Tugma

metapora, tayutay, simbolismo

Talinghaga

4 na uri ng tula

Lyriko, Pasalaysay, Padula, Patnigan

pag-ibig, pagninilay, damdamin (hal. kundiman, soneto)

Tulang Lyriko

kwento o epiko sa anyo ng tula (hal. awit, korido)

Tulang Pasalaysay

para sa entablado (hal. duplo, karagatan)

Tulang Padula

paligsahan ng talino (hal. balagtasan)

Tulang Patnigan

Ang prosa ay ang panitikan sa karaniwang anyo ng wika. Ito’y walang sukat o tugma at malayang ipinahahayag ang kaisipan o salaysay.

Tuluyan

5 Anyo ng Tuluyan

Maikling Kwento , Nobela, Sanaysay, Talumpati, Talambuhay

isang buo at masining na salaysay na may iisang kakintalan

Maikling Kwento

mahaba at masalimuot na salaysay na may maraming tauhan at banghay.

Nobela

pagpapahayag ng kuru-kuro, ideya, o karanasan (pormal o di-pormal).

Sanaysay

masining na pahayag para sa harap ng madla.

Talumpati

kasaysayan ng buhay ng isang tao.

Talambuhay

Ito ang anyo ng panitikan na itinatanghal sa entablado, telebisyon, o pelikula

Dramatiko (Drama)

4 na uri ng Drama

Komedya, Trahedya, Melodrama, Sarsuwela

mga sinaunang akda na naipasa sa pamamagitan ng oral na tradisyon

Panitikang Bayan

5 Uri ng panitikang Bayan

Epiko, Alamat, Salawikain, Bugtong, Kwentong-Bayan

mahabang tula ukol sa kabayanihan at pakikipagsapalaran.

Epiko

kwento ng pinagmulan ng isang bagay, pook, hayop, o kalikasan.

Alamat

mga kasabihang nagpapahiwatig ng aral at karunungan.

Salawikain

maikling palaisipan na may sagot.

Bugtong

karaniwang tumatalakay sa kababalaghan, pantasya, o katatawanan.

Kwentong- Bayan