Les 11

💁🏽‍♀️Camille edition: Marxisme, Postmarxisme en Postkolonialisme

Adorno

Wat is de kern van Adorno’s visie op populaire muziek?

Adorno =

• Filosoof, socioloog en muziektheoreticus (1903–1969)

• Lid van de Frankfurter Schule

`

Verschil tussen:

• Populaire muziek

• Serieuze muziek

`

Kritiek:

• Popmuziek is gestandaardiseerd → volgt steeds dezelfde patronen

• alles lijkt op elkaar, weinig vernieuwing

`

Gevolg:

• Mensen worden geüniformeerd en geconformeerd
  → iedereen denkt en voelt hetzelfde

`

• Kritisch denken wordt verdoofd
  → minder zelfstandig nadenken

Adorno

Waarom is populaire muziek volgens Adorno gevaarlijk?

• Veel luisteren → minder kritisch denken

• Mensen worden passief en gehoorzaam

• Kans groter op volgen van autoritaire leiders

`

Oorzaak: Muziek past in kapitalistisch businessmodel
→ winst belangrijker dan kwaliteit

Adorno

Wat bedoelt Adorno met standaardisering als businessmodel?

• Muziek wordt gemaakt om:

  • Veel te verkopen

  • Winst te maken

`

• Gebaseerd op: Kapitalistische ideologie → systeem waarin winst centraal staat

`

• Gevolg:

  • Herhaling van succesformules

  • Geen echte vernieuwing

Adorno

Hoe ziet Adorno’s eigen muziek eruit?

• Fragmentarisch → geen duidelijk geheel

• Onafgerond → geen “perfect einde”

• Onvoorspelbaar → verrassende wendingen

`

Technisch:

• Zang → vrij en expressief

• Piano → dissonante akkoorden

  • Dissonant → klanken die “vals” of spannend klinken

`

Effect = Onzekerheid en spanning

Arnold Schönberg

Wie was Arnold Schönberg en waarom is hij belangrijk?

• Componist (1874–1951)

• Ontwikkelde dodecafonische muziek

`

Dodecafonie (twaalftoonstechniek):

• Alle 12 tonen zijn even belangrijk

• Geen vaste toonladder

`

Effect:

• Atonaal → klinkt ongewoon, geen duidelijke melodie

• Wordt ervaren als: Moeilijk, abstract en intellectueel

`

Sluit aan bij Adorno ➡ Kunst moet uitdagen, niet makkelijk zijn

Adorno

Wat is Adorno’s visie op kunst in het algemeen?

• Alleen waardering voor kunst met ideologiekritisch potentieel (= kunst die het systeem bekritiseert)

`

• Verwerpt klassiek realisme van Lukács

`

• Zoekt negativiteit → breuken, chaos, geen harmonie

`

• Kunst moet:

  • Niet troosten

  • Verzet stimuleren

Adorno

Hoe combineert Adorno 2 filosofische tradities: Kant en Marx?

Van Kant:

• Belangeloos welbehagen → kunst moet niet nuttig zijn

• Formele autonomie → kunst staat op zichzelf

➡ Adorno = Tegen instant plezier (direct genieten)

---

Van Marx: Kunst moet maatschappij beïnvloeden

➡ Adorno = Autonomie van kunst → automatisch kritiek op samenleving

Critical Theory & Poststructuralisme

Wat is de link tussen Critical Theory en poststructuralisme?

• Critical theory (marxisme)

• Poststructuralisme (Derrida)

`

Gemeenschappelijk punt = Negativiteit

`

Betekenis = verzet tegen:

• Één waarheid

• Gesloten systemen

Postmarxisme

Wat is postmarxisme?

Verzamelnaam voor antikapitalistische maatschappijkritiek sinds de jaren 1960

`

Kritiek op kapitalisme na jaren 1960

➡ Gebaseerd op Marx, maar uitgebreid met:

• Gender

• Etniciteit

• Klimaat

Structurele verband tussen deze thema’s = Intersectionaliteit
→ verschillende vormen van ongelijkheid hangen samen

Postmarxisme

Wie was Michel Foucault?

• Franse filosoof en historicus

• Poststructuralist + (post)marxist

`

• Onderzoekt:

  • Macht

  • Kennis

  • Maatschappij

`

• Methode= Archeologie van het weten
  → onderzoeken hoe kennis verandert doorheen tijd

Postmarxisme

Wat is het begrip “discours” bij Foucault?

Discours = systeem van taal en ideeën dat bepaalt hoe we denken

➡ Simpel: Manier waarop we over de wereld praten en denken

`

Bepaalt:

• Wat je mag denken

• Wat “waar” is

• Wie mag spreken

• Gevolg: Macht zit in taal

Postmarxisme

Wat is het verschil tussen marxistische en poststructuralistische visie op discours?

• Marxistisch: ideologie (vals bewustzijn)

`

• Poststructuralistisch:

  • er is geen absolute waarheid

  • alles is afhankelijk van taal

Postmarxisme

Waarom is taal niet onschuldig?

Taal kan:

• Macht versterken

• Mensen beïnvloeden

`

Voorbeeld: VOKA → gebruikt economische taal

Gevolg: Universiteit wordt gezien als “bedrijf”

Postkolonialisme

Wat is postkolonialisme?

• Theorie die koloniale verhoudingen onderzoekt

• Niet alleen verleden, maar ook vandaag

Postkolonialisme

Wat is imperialisme, kolonialisme en eurocentrisme?

• Imperialisme = landen controleren andere gebieden

• Kolonialisme = bezetten en exploiteren van gebieden

• Eurocentrisme = Wereld bekijken vanuit Europees perspectief. Europa = norm

Postkolonialisme

Waarom zijn de jaren 1960 belangrijk?

Opkomst van Nieuw Links

`

Verschuiving:

• Van materiële problemen

• Naar: Identiteit, milieu, cultuur

Postkolonialisme

Wat is identity politics?

Politieke strijd rond identiteit (ras, gender, cultuur)

Postkolonialisme

Wat is de kern van postkoloniale theorie?

• Koloniale machtsstructuren bestaan nog steeds

• Moeten kritisch onderzocht worden