Nematodoloji ve Paraziter Hastalıklar Ders Notları

Bu flashcard seti; nematotların morfolojisi, biyolojik döngüleri, sistematiği ve önemli veteriner nematot hastalıklarının (Ostertagiozis, Haemonchosis, Strongylosis vb.) patogenezi ile teşhis yöntemlerini kapsamaktadır.

Nematotlar (Nematoda)

Vücutları uzun, silindirik, segmentsiz ve kütikula ile örtülü olan, genellikle ayrı eşeyli (dioik) parazitlerdir.

Kütikula

Nematotların vücudunu dıştan örten; koruma, azotlu atıkların atılımı ve glikoz emilimi gibi görevleri olan renksiz, saydam ve yarı geçirgen zardır.

Bursa copulatriks

Erkek nematotlarda bulunan ve temel görevi çiftleşme esnasında dişiyi kavramak olan yapıdır.

Filariform Özofagus

Bursa copulatriks'i olan tiplerde görülen, arka tarafı hafif şişkin özofagus tipidir.

Hipobiyoz (Larvanın İnhibisyonu)

Larvanın gelişmesi süresince; konağın bağışıklığı, mevsimsel şartlar veya parazit popülasyonu etkisiyle gelişmenin bir süre duraklamasıdır.

Homoksen (Direkt) Gelişim

Gelişmelerinde ara konak bulunmayan, parazitin doğrudan enfektif formun alınmasıyla konağı enfekte ettiği gelişim şeklidir.

Heteroksen (İndirekt) Gelişim

Gelişimini tamamlamak için vektör veya ara konak (salyangoz, eklem bacaklı vb.) kullanımına ihtiyaç duyan gelişim şeklidir.

Gömlek Değiştirme

Larvaların kitinli kılıfa sığmayıp yeni kılıf oluşturarak eski kılıflarını atması ve bir sonraki yaşam devresine geçmesidir.

Ostertagia ostertagi

Sığırlarda parasiter gastroenteritisin en önemli etkenidir; abomazum bezlerine yerleşerek nodül oluşumuna ve pH yükselmesine sebep olur.

Tip 1 Ostertagiozis

Yeni alınan larvaların hipobiyoza girmeden doğrudan gelişmesi sonucu oluşan enfeksiyondur.

Tip 2 Ostertagiozis (Kış Ostertagiozisi)

İnhibisyon (hipobiyoz) halindeki çok sayıda larvanın aynı anda bezleri terk ederek abomazum mukozasını tahrip etmesiyle oluşan enfeksiyondur.

Haemonchus contortus

Ruminantların abomazumuna yerleşen, delici lanseti ile kan emerek ağır anemi ve çene altında ödem oluşturan tehlikeli bir kıl kurdudur.

Selfcure

Bağışıklık kazanan konakta, çok sayıda parazitle reenfeksiyon sonucu bağırsak geçirgenliğinin artmasıyla tüm parazitlerin dışarı atılması olayıdır.

Dictyocaulus viviparus

Sığırların trake ve bronşlarında yaşayan, parasiter bronkopnömoniye neden olan akciğer kıl kurdudur.

Pilobolus

Dictyocaulus larvalarının dışkıyı terk edip çevreye saçılmasında spor patlaması ile yardımcı olan mantar soyudur.

Strongylus vulgaris

Larvaları $A. mesenterica cranialis$ ve dallarına göç ederek anevrizma ve tromboz sonucu 'kızıl kurt sancısı'na neden olan büyük strongyldir.

Oesophagostomum spp.

Nodül oluşturan parazit olarak bilinir; larvaları bağırsak mukozasında kazeöz nodüller meydana getirir.

Ancylostoma caninum

Köpek ince bağırsağına yerleşen, kan emen ve oral, deri, galaktojen veya intrauterin yolla bulaşabilen kancalı kurttur.

Larva Migrans

Nematot larvalarının vücut içinde dokularda veya akciğerlerde yaptığı göç ve buna bağlı gelişen patolojik bozukluklardır.

Toxocara canis

Köpeklerde görülen, plasental ve galaktojen geçiş özelliği olan, insanlarda visceral larva migransa yol açabilen ascaridoid bir nematottur.

Spirocerca lupi

Köpek ve kedilerin özofagusunda granülomlara neden olan, aortada anevrizma ve kemiklerde spondilosis/osteosarcoma yapabilen parazittir.

Habronema spp.

Tek tırnaklıların midesinde yaşayan; larvaları sineklerle yaralara taşındığında 'yaz yarası' (deri habronemosisi) oluşturan parazittir.

Dirofilaria immitis (Kalp Kurdu)

Sivrisineklerle taşınan, köpeklerin sağ ventrikül ve $A. pulmonalis$'ine yerleşen, kanda mikrofiler çıkaran parazittir.

Trichinella spiralis

Vivipar bir nematottur; larvaları çizgili kaslarda kist içinde bulunur ve çiğ domuz etiyle insanlara bulaşabilir.

Dioctophyma renale

Evcil hayvanların en büyük nematodudur; kan kırmızısı renktedir ve böbrek pelvisine yerleşerek organı tahrip eder.

Acanthocephala

Vücutlarının ön tarafında hareketli dikenli bir organ (proboscis) bulunan, bağırsaklara gömülerek beslenen kancalı başlı kurtlardır.