Bio: evolutie

Creationisme

wereld bewust gemaakt door een god

biologische soort

idividuen die veel gelijkenis hebben en vruchtbare nakomelingen kunnen voortbrengen

Carolus linnaeus

wetenschapelijke naamgeving > dubbele naam in latijn

◦ Cladogram > knooppunten bekijken voor voorouders

Ondersoort

soorten die intern al aan het uitgroeien zijn naar aparte soorten

rassen

onderscheiding binnen soort > al heel groot dus ooit andere soort

evolutie

1. Ontstaan levende moleculen

2. Evolutie naar protocel

3. Evolutie naar prokaryoten cel 3,85 miljard

4. Evolutie naar eukaryoten organisme

5. Evoluite van 1 naar meercelligheid: complexe organisme > 1.7 miljard

6. Explosie en extinctie van levensvormen

Lamarckisme

Jean-Bapiste lamarck

• verklaring zoeken voor uitzonderlijke kenmerken

◦ Lichaam kan getrained worden maar geen snel of groot verschil + baby’s worden dan niet geboren met dat getrained kenmerk

• eerste die dacht dat dieren konden veranderen’

Verhaal darwinisme

• Charles darwin <> alfred russel walace(geen bewijs voor theorie)

• Rijk, brits > wou geen doktor of domine worden > geintererseerd in planten en dieren

• Vriend wou kustlijn zuid-amerika in kaart brengen > bracht darwin mee > tijd om dieren te bestuderen

• Gallapogos eilanden

◦ Planten: via wind en zee

◦ Vogels: door stormen weggevoerd

• plants veel eten > veel bevolking > geen eten genoeg

• 3 opties altijd

◦ Aanpassen

◦ Doodgaan

◦ Weggaan

• Vogels vershcillende specialisaties

• Kwamen elkaar minder tegen > onderling kruisen > andere soort

◦ Darwinvinken

• Boek: on the origin of species: by means of natural selection

Darwinisme: geologie

fossielen van dieren die niet meer bestaan

Darwinisme: embryologie

eerste stages van embryo bijna geen verschil tussen soorten

Darwinisme: anatomie

bovenarm 1 bot, onderarm 2 botten Dan meerder botten (vingers)

‣ Homologe organen > zelfde basisplan maar andere functie

‣ <> analoge organen: zelfde functie andere opbouw

‣ rudimentaire organen: organenn die verdwenenen zijn mdat ze niet meer nodig zijn

Darwinisme: paleontologie

vogels uit vliegende dino’s > eerste = archeopteryx

‣ Darwin in andes > fossielen schelpen > platentektoniek

‣ Aardbeving > schelpen in gesteente onder zeeniveay ineesn erboven

darwinisme: biogeografie

Verschillende plaatsen gelijke dieren

alfred russel walace

zelfde inzichten, minder bewijs

1. Aarde + levende wezens veranderen voortdurend

2. Gemeenchappelijke voorouders

3. Multiplicatie van soorten: steeds meer

4. Graduele veranderen: trage veranderingen

5. Natuurlijke selecctie is de motor van het evolutiemechanisme

• variatie binnen soorten

• Overproductie nakomelingne

• Struggle for life

Herbert spencer

• best aangepaste overleefd: hangt van omgeving af

Neodarwinsme

evolutietheorie darwin + alle hedendaagse wetschappelijke kennis

• Mutaties: verandering in sequentie

◦ Watson en crick

• natuurlijke selectie:

◦ Industriemelanisme: mot > nacht > openvleugels nooit opvallen <> vlinders dicht omdat gekleurde vleugels, berkenspanner

‣ Gebied veel industrie > roet + fijnstof > zwarte berkenspanners nu wel beter kunnen verstoppen > filters toevoegen > terug meer witte berkenspanners

◦ seksuele selectie: pauw > storend kenmerk maar nodig voor voortplanting > snel gezien + moeilijk vliegen

‣ Kenmerk dat best aangepast om vrouwtje aan te trekken > veel nakomelingen

‣ Maar soms negatief kan storend zijn

Allopatrische soortvorming

nieuwe soort door fysieke barriere binnen populatie ven zelfde soort

Sympatische soortvorming

‣ Ecologisch: soortvorming in zelfde omgeving: cycliden veel eten geen roofdieren > teveel > andere voedselbronnen zoeken > verschillende soorten

‣ Etologisch: manier van communiceren > vogels anderen liedjes verstaan elkaar niet > niet paren > evolueren naar andere soorten

‣ Mofologisch: veel variantie > ook in voorplantingsysteem > sommiuge kevers niet meer kunnen paren > andere soorten worden

‣ Temporeel: seizoen van jaar dat vruchtbaar zijn > niet zelfde moment voortplanten > andere soorten worden

Toevalig soortvormen

vooral kleine geisoleerde populaties > amish afwijking van skelet, maar ook gen voor langer leven

Reconstructie evolutieverloop

• Fossielen: C14 datering > marie en pierre curie

• geologische tijdschaal

• Evolutionare reeksen: fossielen kunnen linken > hedendaagse organisme hun evolutie bekijken

◦ Mens > tropisch klimmen > klimaat verandering > savvane > voordeel als kunnen kijken over struiken > steed meer en langer > twee poten wandelen > eten terwijl wandelen

• Overgangsvormen:

◦ archeopteryx > vleugels met veren, klauwen, tanden, schubben acterpoten, staart ruggengraat > kenmerken die we vandaag niet kennen > overgang reptielen vogels

• geologie en biogeografie

◦ Alfred wegener: platentektoniek

◦ Buideldieren: embryonale geboorte > zelf kruipen vagin naar buidel > in buidel melk

• moleculaire biologie: watson krik > mitochondriaal DNA (endosymboise theorie)