Receptory

Przykłady receptorów ze względu na lokalizację bodźca

-eksteroreceptory (bodźce zew.)

-proprioreceptory

-telereceptory (dalekie zmiany np. wzrok)

-interoreceptory (narządy wew)

bodziec adekwatny

energia bodźca dla której receptor ma najniższy próg pobudliwości, efekt optymalny (np. światło na oko)

bodziec nieadekwatny

energia musi być wyższa niż w bodźcu adekwatnym aby efekt był taki sam (uderzenie w oko)

prawo swoistej energii zmysłów

wywołane czucie nie zależy od rodzaju bodźca ale od rodzaju pobudzanego receptora (ucho = zawsze bodźce słuchowe)

prawo projekcji

bez względu w którym miejscu droga czuciowa do kory zostanie pobudzona, bodziec i tak będzie odczuwamy w lokalizacji receptora (na początku drogi) => stąd bóle fantomowe

kodowanie siły bodźca

Siła bodźca jest kodowana przez częstotliwość pobudzenia receptorów (2 etapy).

1) kodowanie analogowe (w receptorze = mechaniczne pobudznie) - amplituda potencjału generującego jest proporcjonalna do siły bodźca, pot. gener. nie działa z zasada “wszystko albo nic”

2) kodowanie cyfrowe (w neuronie czuciowym) - działa zgodnie z zasadą, wywołuje impuls, im większa amplituda potencjału błonowego, tym większa częstotliwość impulsów

hamowanie oboczne

Najsilniej pobudzany neuron czuciowy hamuje sąsiednie neurony (poprzez interneurony), co pozwala precyzje określić lokalizację bodźca.

adaptacja receptorów

to spadek częstotliwości wyładowań w neuronie czuciowym (spadek impulsów potencjałów generujących), mimo ciągłego działania bodźca z taka samą siła. (Przewlekłe drażnienie receptora powoduje jego zmęczenie)

receptory fazowe

-szybko adaptujące

-działają tylko przy zaczęciu działania bodźca i czasami przy zakończeniu (ON/OFF)

-gdy bodziec jest jednostajny = brak impulsów

np. ciałka Paciniego (wibracja, głęboki ucisk), ciałka Meissnera (dotyk = nie czujesz ubrań), receptory węchowe

receptory toniczne

-wolno adaptujące

-impulsy stale podczas działania bodźca

-szczyt częstotliwości impulsów jest na poczatku a później na stałym poziomie

np. nocyceptory, baroreceptory łuku aorty, ciałka Ruffiniego (odbierają ciepło i rozciągnięcie z tkanek podskórnych i głebokich warstw skóry)