Twórczość i kreatywność

Kreatywność

• KREATYWNOŚĆ – cecha pozwalająca tworzyć i rozpoznawać nowe pomysły, alternatywy i możliwości, które mogą być pomocne w rozwiązywaniu problemów, komunikowaniu się z innymi ludźmi lub dostarczaniu rozrywki sobie lub innym

• Bycie osobą kreatywną oznacza widzenie tej samej rzeczy jak wszyscy inni, lecz myślenie o niej w inny sposób

• Kreatywność jest szerokim wymiarem, jak inteligencja lub cechy osobowości

• Kreatywność nie oznacza tworzenia (obrazów, muzyki czy książek)

Twórczość

zjawisko, które polega na tworzeniu przez jednostki czegoś nowego i wartościowego (sztuka, literatura, muzyka, nauka...)

Jak ocenić czy ktoś jest kreatywny?

Kryteria oceny

• Płynność – łatwość wytwarzania pomysłów (liczba)

• Giętkość – gotowość do zmiany kierunku myślenia

• Oryginalność – zdolność do wytwarzania reakcji nietypowych, niezwykłych, niepowtarzalnych

• Staranność – ilość pracy włożonej w ekspresję pomysłu

Trening twórczości

System ćwiczeń stosowanych doraźnie w celu zwiększenia potencjału twórczego jednostki lub grupy osób

Heurystyka:

• rozwiązywanie konkretnego zadania za pomocą odpowiednich metod lub reguł

• rozwijanie twórczych zdolności jednostek lub zespołów ludzkich

Podstawowe zasady heurystyczne

1. Zasada różnorodności – im więcej różnorodnych pomysłów, tym lepiej!

2. Zasada odroczonego wartościowania – stop krytyce!

3. Zasada racjonalnej irracjonalności – oderwij myślenie od rzeczywistości!

4. Zasada kompetentnej niekompetencji – nie bój się własnej niekompetencji!

5. Zasada ludyczności – baw się procesem twórczym!

6. Zasada aktualności – bądź w tu i teraz!

Człowiek myślący…

Aby w pełni wykorzystać umiejętności kreatywnego myślenia, trzeba stać się tzw. człowiekiem myślącym, który

• ma zaufanie do własnej umiejętności myślenia

• potrafi świadomie zabrać się do myślenia i skupić na konkretnej sprawie

• zawsze potrafi zdefiniować cel swojego namysłu i określić, w jaki sposób zamierza go osiągnąć

• zdaje sobie sprawę, że jakiekolwiek podejście do określonej sprawy jest tylko jednym z licznych możliwych podejść, z których większość nie przyszła mu do głowy

• potrafi docenić to, co osiągnął (nawet jeżeli jest to tylko świadomość, że problem wymaga dalszego namysłu!)

• uważa, że myślenie jest sztuką, w której warto się doskonalić i której trzeba się przyglądać

• uważa, że myśli się po to, żeby lepiej zrozumieć rzeczywistość, żeby podejmować trafne decyzje i żeby wypracowywać lepsze sposoby postępowania – nie po to, żeby udowodnić, że jest się mądrzejszym od innych

hipoteza progu

Kreatywność jest coraz częściej przeciwstawiana inteligencji nie tylko jako cecha odrębna, ale także jako cecha, która przy pewnym poziomie inteligencji danej osoby przestaje z nią korelować

Twórczość skrystalizowana

rozwiązywanie jakiegoś problemu

wymaga wiedzy i kierowania się określonymi kryteriami

akceptowalności wytworzonego rozwiązania

Twórczość potencjalna (płynna):

uruchamianie procesów psychicznych (zwłaszcza poznawczych) oraz

wytwarzanie zachowań, które przypominają procesy i zachowania

obserwowane w działalności wybitnych artystów lub wynalazców

nie prowadzi do znaczących dzieł ← brak wiedzy, brak umiejętności

warsztatowych, brak skutecznych systemów motywacyjnych

Twórczość wybitna

występuje gdy dzieła stworzone w wyniku dojrzałej twórczości wprowadzają fundamentalne, epokowe zmiany

Twórczość dojrzała

rozwiązanie problemu ważnego w jakiejś dziedzinie wiedzy,

wynalazczości lub kultury

wymaga specjalistycznej, eksperckiej wiedzy

Aktywność twórcza

z trudem poddaje się sterowaniu i treningowi

Aktywność potencjalnie twórcza

twórczość, która ma szansę zrodzić twórcze dzieła, przy odpowiednio długiej kontynuacji i sprzyjających warunkach, poddaje się sterowaniu i treningowi