Prawo Cywilne pytania 1-61

AAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAANIENAWIDZECIEŻMIJCOJACIZROBIŁEMAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAA

1.1 Zakres i systematyka prawa cywilnego (prywatnego);

O zakresie decyduje prawodawca.

Przyjmuje się że prawo cywilne reguluje

znaczenie przedmiotowe -STOSUKNI CYWILNOPRAWNE

znaczenie podmiotowe - PRAWA PODMIOTOWE (np. własność)

KRYTERIA PODZIAŁU PRAWA NA GAŁĘZIE (różne koncepcje)

-rodzaj stosunków

-metoda regulacji (równość stron stosunków)

-chroniony interes

-autonomiczność podmiotów (uznanie godności i równości)

SYSTEMATYKA

• część ogólna

• prawo zobowiązań

• prawo rzeczowe

• prawo spadkowe

• prawo rodzinne i opiekuńcze

• prawo własności intelektualnej

1.2 prawo cywilne a prawo „handlowe”

prawo handlowe JEST CZĘŚCIĄ PRAWA CYWILNEGO, nie odrębną gałęzią prawa

do B2B działają ogólne przepisy KC chyba że ustawa stanowi inaczej

2. Pojęcie zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnej podmiotów prawa

ZDOLNOŚĆ PRAWNA

zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków o charakterze cywilnoprawnym

• mają ją WSZYSCY LUDZI, OSOBY PRAWNE, UŁOMNE OSOBY PRAWNE

WARUNKOWA ZDOLNOŚĆ NASCITURUSA

• URODZENIE - ŚMIERĆ

ZDOLNOŚĆ DO CZYNNOŚCI PRAWNYCH

zdolność do nabywania praw i zaciągania zobowiązań przez samodzielne dokonywanie czynności prawnych

• 3 kategorie osób fizycznych - BRAK, OGRANICZONA, PEŁNA

BRAK ZDCP

• do 13 roku życia

• ubezwłasnowolnienie całkowite

OGRANICZONA

• małoletni po 13 roku (pełnoletniość to 18 lub małżeństwo)

• ubezwłasnowolnienie częsciowe

• doradca tymczasowy

PEŁNA

• osoby pełnoletnie, nieubezwłasnowolnione, bez doradcy tymczasowego

3.1 Źródła prawa cywilnego (sensu largo; sensu stricto)

SENSU LARGO

hierarchia konstytucyjna + czynniki pozaprawne

• Prawo stanowione

• Zwyczaj

• Wartości (przy interpretacji klauzul generalnych)

• Rola orzecznictwa (sądy polskie, TS UE)

• Rola nauki i dorobku grup eksperckich

SENSU STRICTO

konstytucyjna hierarchia źródeł prawa

3.2 Prawo polskie a prawo UE

- zasady BEZPOŚREDNIE STOSOWANIE I PIERWSZEŃSTWO PRAWA UE

-Regulacja prawa UE w zakresie prawa cywilnego jest fragmentaryczna;

dotyczy zasadniczo prawa umów

- dążenie do ujednolicenia lub zbliżenia praw cywilnego państw UE

- czasami dowolność w wyborze między prawem krajowym a UE

KONSTYTUCJA I TAK WAŻNIEJSZA

4. Zdolność prawna osób fizycznych (moment początkowy i końcowy)

URODZENIE — ŚMIERĆ

• wyjątek NASCITURUSa - WARUNKOWA ZDOLNOŚĆ PRAWNA (spory czy warunek zawieszający czy rozwiązujący) (tylko przysporzenia) + MOŻLIWOŚĆ KURATORA

• URODZENIE ŻYWE (i jego domniemanie) - akt urodzenia

• AKT ZGONU

• STWIERDZENIE ZGONU PRZEZ SĄD - nie zmienia stanu prawnego osoby a potwierdza zmianę która zaszła niezależnie (przez śmierć)

• UZNANIE ZA ZMARŁEGO - po długotrwałym zaginięciu, zmienia stan prawny

5.1 Zasada pierwszeństwa prawa unijnego i jej cel

PRAWO UE w postaci przez TSUE zinterpretowanej MA PIERWSZEŃSTWO

zastosowania WZGLĘDEM NIEZGODNYCH Z NIM NORM KRAJOWYCH

• (przepis dalej obowiązuje ale sąd go nie zastosuje)

CEL

ZAPEWNIENIE SKUTECZNOŚCI PRAWA UE

• GWARANTY

• jednolite stosowanie

• prounijna wykładnia

5.2 Wykładnia prounijna (znaczenie orzeczeń TSUE)

SĄDY KRAJOWE ZOBOWIĄZANE DO INTERPRETACJI PRAWA KRAJOWEGO ZGODNIE Z PRAWEM UE

• należy preferować taką interpretację, która jest najbliższa normom i celom prawa UE

ORZECZENIA TSUE

służą jednolitej wykładni i stosowaniu prawa

europejskiego w państwach członkowskich

6. Nasciturus (pojęcie, zakres ochrony prawnej)

DZIECKO POCZĘTE NIEURODZONE (jeszcze)

• BRAK ZDOLNOŚCI PRAWNEJ

• ZDOLNOŚC PRAWNA WARUNKOWA (spory czy warunek zawieszajacy czy rozwią

• fikcja prawna o żywym urodzeniu

• TYLKO PRZYSPORZENIA

• po urodzeniu rozciąga się na okres ciąży

• MOŻLIWOŚC PRZYZNANIA MU KURATORA

przykład ochrony — może dziedziczyć spadek który otworzył się przed jego urodzeniem jeśli urodzi się żywe

7.1 Norma a przepis

PRZEPIS I NORMA TO JEDNA JEST FORMA

NORMA — określona reguła postępowania składająca się z jednego lub wielu przepisów prawnych

PRZEPIS — jednostka redakcyjna (paragraf, artykuł itp) zawarta w akcie prawnym

7.2 Budowa normy cywilnoprawnej (przykłady)

HIPOTEZA — adresat (KTO) i warunki (KIEDY/ W JAKIEJ SYTUACJI)

(np.: każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną - art.8)

DYSPOZYCJA — pożądany model zachowania (PRAWA I OBOWIĄZKI ADRESATA)

(np.: ograniczoną zdolność do czyn. prawnych mają małoletni, którzy… ///

obowiązek wydania rzeczy i zapłaty przy umowie sprzedarzy)

SANKCJA — negatywna konsekwencja naruszenia dyspozycji (KARA)
(np.: nieważność czynności przy niedochowaniu formy notarialnej)

8. Uznanie za zmarłego i sądowe stwierdzenie zgonu

UZNANIE ZA ZMARŁEGO — przy długotrwałym zaginięciu człowieka

• uznanie zmienia stan prawny zaginionego ( z żywego na martwego)

• skutki jak rzeczywistej śmierci

• ZAGINIĘCIE ZWYKŁE - brak szczególnych okoliczności - 10 LAT OD KOŃCA ROKU ZAGINIĘCIA (np. dowolny moment w 2013 → można uznać dopiero w 2024)

• JEŚLI OSOBA MA 70 LAT — 5 LAT OD KOŃCA ROKU ZAGINIĘCIA

• ZAGINIĘCIE KWALIFIKOWANE - zdarzenia zwiększające możliwość śmierci - SKRÓCENIE TERMINÓW

SĄDOWE STWIERDZENIE ZGONU — w braku aktu zgonu

• orzeczenie DEKLARATORYJNE - NIE ZMIENIA STANU PRAWNGO (uznaje zmiany które nastąpiły niezależnie od niego)

• KOMORIENCI — kilka zgonów w jednym wypadku - uznajemy że zmarli jednocześnie

9. Rodzaje norm prawa cywilnego

BEZWZGLĘDNIE WIĄŻĄCE (ius cogens)

• zastosowanie nie może zostać wyłączone wolą podmiotów w czynności prawnej.

• sankcja przy braku — nieważna w części lub całości

• NP.: Przedawnienie

WZGLĘDNIE WIĄŻĄCE (ius dispositivum)

• można wyłączyć zastosowanie przepisu przez wolę podmiotów

• regulacje z przepisów mogą być zmienione przez strony

• NP.: Rękojmia

JEDNOSTRONNIE BEZWZGLĘDNIE WIĄŻĄCE (semiimperatywne

• zastosowanie może być wyłączone tylko w określonym w nim zakresie albo w określony sposób.

• sankcja — skuteczna tylko jeśli na korzyść strony chronionej, inaczej nieskuteczna

• NP.: Rękojmie można tylko rozszerzyć

9.2. wiązanie a obowiązywanie normy

WIĄZANIE

— czy obowiązujący przepis znajdzie zastosowanie w określonym przypadku i w stosunku do określonych podmiotów

OBOWIĄZYWANIE

— cecha wszystkich przepisów prawa,

— każdy przepis obowiązuje aż nie zostanie uchylony

— podmioty prawa nie mają na to żadnego wpływu

10. Kommorienci

osoby, które zmarły we wspólnym niebezpieczeństwie i są trudności w ustaleniu kolejności zgonów

• DOMNIEMANIE RÓWNOCZESNEJ ŚMIERCI — wzruszalne jeśli udowodnisz inaczej

• NIE DZIEDZICZĄ PO SOBIE