H6 - stroke / CVA

neurologie

CVA = cerebrovasculair accicent

= aandoening v/d bloedvaten in de hersenen

• plotse onderbreking of verstoring van bloedvoorziening naar hersenen

• zuurstoftekort in deel v/d hersenen waardoor goede hersenfunctie in gedrag komt

• types: → in beide gevallen zuurstoftekort

  • ischemische beroerte: bloedvat raakt verstopt door klonter

  • bloeding: bloedvat scheurt

ischemisch CVA

= cerebrovasculair incident dat leidt tot neurologische stoornissen en een herseninfarct, veroorzaakt door een verstoring v/d bloedtoevoer naar de hersenen

(vb. klonter in bloedvaten)

TIA

= cerebrovasculair incident dat leidt tot neurologische stoornissen, waarbij de symptomen minder dan 24 uur aanhouden en er geen aanwijzingen zijn voor een herseninfarct

→ waarschuwingssignaal voor iCVA (voorbode)

• voorbijgaande symptomen → zelfde mechanisme als iCVA, maar geen permanente schade

• TIA is oorzakelijk hetzelfde als ischemische beroerte, maar gaat weer ‘open’

Penumbra (ICVA)

= zone van tijdelijk zuurstoftekort → weefsel kan herstellen

→ compensatiemechanismen

uitvalverschijnselen afhankelijk van (redding van penumbra of niet)

• anastomosemogelijkheden

  • verbindingen tussen bloedvaten → mensen met uitgebreid circulus van Willis zullen minder kans hebben dat er hersenweefsel afsterft want bloed heeft nog een omweg

  • bij oudere man mindere impact dan bij jonge persoon

• ligging van het letsel

  • verstopping in grote hub → meer alternatieve wegen

  • verstopping in afgelegen deeltje → geen andere routes voor zuurstof

  • metafoor: tram naar centrum Gent (verschillende mogelijkheden) vs tram naar afgelegen dorpje (maar één tram)

• snelheid van de verstopping

Circulus van Willis

• arteria carotis → anterieure bevloeiing

• arteria vertebralis → posterieure bevloeiing

corticale stroke (symptomen)

• problemen hogere cognitieve functies (symptoom afhankelijk betrokken hersenkwab)

• aphasia, agraphia, alexia, acalculia, neglect, extinctie, apraxia, agnosia en hemianopsia

• bij sensibele of motore uitval: karakteristieke distributie die refereert naar homunculus v/d cortex (~ gerichte uitval)

subcorticale stroke (symptomen)

• hersenstam: extraoculaire bewegingsstoornissen, dubbelzicht, slikproblemen, dysartrie, nystagmus

• cerebellair: nausea, braken, vertigo, instabiliteit, nystagmus, ataxie en tremor

• capsula interna of thalame betrokkenheid: aangezicht, arm en been zijn in dezelfde mate aangetast (motor en sensibel) (~ banen lopen meer gebundeld → volledig beeld van uitval vs gerichte uitval bij corticaal)

ICVA - arteria cerebri media

• bevloeiing: laterale zijde van frontale, temporale en pariëtale kwab, corona radiata, globus pallidus, caudate nucleus en putamen

• contralateraal hemi-syndroom

  • hemi-parese: onderste aangezichtshelft + arm

  • hemi-hypoësthesie (verminderde gevoeligheid)

  • homonieme hemianopsie

  • afasie bij aantasting taaldominante hemisfeer

  • voorkeursblik naar zijde ICVA

• contralateraal spastische hemiparese

  • spasticiteit = verlies van inhibitie

ICVA - arteria cerebri anterior

• bevloeiing: mediale zijde v/d frontale en pariëtale kwab, basale ganglia, anterieure fornix en anterieur corpus callosum

• uitval in (voornamelijk) onderste ledematen

  • contralaterale hemiparese & sensibele stoornissen

• apraxie en anosmie + urinaire incontinentie

ICVA - arteria cerebri posterior

• bevloeiing: occipitale kwab, inferomediale temporale kwab, thalamus, bovenste deel hersenstam, mesencefalon

• perifeer gedeelte

  • Contralaterale homonieme hemianopsie

  • Corticale blindheid (bilaterale betrokkenheid)

  • Visuele agnosie

  • Prosopagnosie

  • Dyslexia, anomische afasie

  • Geheugenstoorni

• centraal gedeelte:

  • Thalaam pijnsyndroom

  • Onwillekeurige bewegingen: chorea, intentie tremor, hemiballisme

  • Contralaterale hemiparese

  • Oculomotor zenuw uitval

  • Balint’s syndroom: optische ataxia, optische apraxia, simultaanagnosie

ICVA - arteria basilaris

• bevloeiing: cerebellum, hersenstam en posterieure hersengebieden

• ‘top of the basilar’-syndroom

  • gedragsveranderingen

  • visuele en oculomotorische stoornissen

  • slaperigheid en coma

ICVA - diepe structuren

lacunair CVA = occlusie v/d kleine penetrerende bloedvaten

typische syndromen:

• Pure motor stroke

• Atactische hemiparese

• Dysarthria/clumsy hand syndroom

• Pure sensory stroke

• Mixed sensorimotor stroke

afwezigheid van zuivere corticale symptomen

TIA - anterieure circulatie (kortdurende symptomen)

• ‘amaurosis fugax’

  • unilaterale (monoculaire) blindheid → blindheid aan één v/d twee ogen (voorbijgaand)

  • retinale ischemie

• Afasie

• Hemiparese – unilaterale faciale pares

• Hemi-sensibele uitval

TIA - posterieure circulatie (kortdurende symptomen)

• Dysphagie

• Dysartrie

• Diplopie

• Vertigo

• Gang instabiliteit

• Craniale zenuw symptomen

vasculair risicoprofiel

• leeftijd (ouder)

• roken/nicotine gebruik

• hyperlipidemie (= te hoog gehalte aan vetten (lipiden), zoals cholesterol en triglyceriden, in het bloed)

• diabetes en overgewicht

• positieve familiale anamnese

• hypertensie (= hoge bloeddruk)

etiologie (oorzaken) ICVA

• grote vaten pathologie → trombo-embolisch

  • bloedklonter gaat zich verplaatsen

• kleine vaten pathologie → lacunaire ICVA

  • thv. bloedvaten een vernauwing → optreden van zuurstoftekort

• cardio-emboligeen: klonter vanuit het hart (voorkamerfibrilatie)

risicofactoren ICVA

• vasculair risicoprofiel hebben

• atherosclerose = stijver en smaller worden van arterie (slagaderverkalking)

acute beroertezorg

• spoedopname:

  • trombectomie & trombolyse → time-window 4,5 - 9u

• stroke-unit (aparte eenheid)

  • belang vroegtijdige revalidatie

Twee soorten intracraniële bloeding

• spontane intracerebrale bloeding (ICB)

• subarachnoïdale bloeding

subarachnoïdale bloeding

• oorzaak: ruptuur van aneurysma

• symptomen:

  • acute hoofdpijn, ‘thunderclap headache’

  • nausea en braken

  • (kortdurend bewustzijnsverlies)

  • meningeale prikkelingsverschijnselen (na 12-24u)

• behandeling:

  • operatief afklemmen van aneurysmasteel

  • calciumblokkers tegen laattijdig vaat spasme

cerebraal veneuze sinustrombose

klonter/blokkade in veneuze (= afvoerende) systeem → leidt tot overdruk

• symptomen:

  • hoofdpijn

  • beroerte

  • epileptische aanvallen

• behandeling:

  • bloedverdunnende medicatie

  • anti-epileptica

risicofactoren cerebraal veneuze sinustrombose

• Vrouwelijk geslacht

• zwangerschap en postpartum

• orale anticonceptie

• trombofilie (aangeboren verhoogde stollingsneiging)

spontane intracerebrale bloeding (ICB)

• bloeding zonder trauma aan vooraf

• hoge mortaliteit

• epidemiologie:

  • M > V

  • incidentie stijgt met leeftijd

• ICB als heterogene entiteit (oorzaak zoeken)

  • diepe perforerende vasculopathie (of arteriosclerosis)

  • cerebrale amyloïd angiopathie (CAA)