8. traumatologie

veneuze/capillaire uitwendige bloeding

Constante stroom van donker rood bloed

Behandeling

• Directe druk

• Hoogstand

• Drukverband

• (Bloedstelpende watten)

arteriele uitwendige bloeding

Een gulpende stroom van helder rood bloed, synchroon met de pols

Niet altijd zichtbaar als arterieel letsel onderhuids

Behandeling

• Continue directe druk

• Drukverband of Snelverband

• Hemostatische verbanden

• Indirecte druk

• Packing wonde

• Last resort: tourniquet (opletten: foutief aanleggen)

inwendige bloeding

Behandeling

• Eerste hulp beperkt

• Immobilisatie bij breuken

• Laagdrempelig verwijzen via 112 ~ locatie bloeding

reiniging wonde

Verlagen bacteriële load

Verwijderen corpora aliena

Verwijderen dood weefsel

contaminatie bestrijden door

reiniging

infectie bestrijden door

antibiotica of antiseptica

Povidonjood

Isobetadine 10% of Braunol 7,5%

Eerste keuze antisepticum open wonden en slijmvliezen

Breedspectrum (bactericied, virucied, fungicide, sporocide) – weinig resistentie

Penetratie doorheen biofilm

Residuele werking 6 - 8u in wonde

Activiteit afhankelijk van vrij jodium

Verdunning (1/10) noodzakelijk bij spoelen van wonden

Nadeel kleur: wonde moeilijker beoordeelbaar/hechtbaar nadien

Opletten: kinderen <2.5 jaar, Allergie (zeldzaam!)

bisbiguanides

Chloorhexidine (vb. Hibidil® ) → waterige oplossing

Tweede keuze antisepticum open wonden en slijmvliezen

Bactericied (vooral gram+), beperkt virucied en fungicied, niet sporocied

Residuele werking van minimum 6u

Opletten: toenemende resistentie in België

Opletten: ogen, middenoor en neurologische wonden, allergie

chloorderivaten

Chlooramine 0,5% (vb. Dakin Cooper®)

Derde keuze antisepticum open wonden en slijmvliezen

Breedspectrum (bactericied, virucied, licht sporocied, fungicied)

Reiniging en geurreductie van wonden

Opletten: sterke inactivatie na contact organisch materiaal & toxisch voor opgroeiend weefsel

hoog risico wonde tetanus

Bijtwondes

Contact met organisch materiaal

Aarde/uitwerpselen

brandwonde algemeen behandeling

Brandwonde altijd koelen

• Minstens 20 minuten

• Fris stromend water

• Ook nog zinvol indien reeds tijd verstreken sinds trauma

Niet rechtstreeks op de brandwonde

Kledij verwijderen (indien nodig)

Sieraden verwijderen

brandwonde graad 1 behandeling

Voldoende water drinken

Hydrateren via vette crème

Analgetica dmv paracetamol / NSAID indien geen contra-indicatie

brandwonde graad 2 behandeling

Alginaatverband (vb flaminal gel) → hydrateert, antimicrobiele werking

Niet klevend verband, vetverband

Verwijzing tenzij zeer beperkt of oppervlakkig

brandwonde graad 3 behandeling

Niet klevend verband, eventueel huishoudfolie

Geen ontsmetting

Altijd doorverwijzen

wanneer doorverwijzen brandwonden

Aangezicht, handen, perineaal, circulair → brandwondencentrum / spoed

Grote oppervlaktes (handpalm = +-1%)

Tekenen van inhalatie trauma → 112 / MUG

• Roet in en rondom mond / neus

• Verschroeide wimpers, neusharen

• Hese stem

• Dyspnoe

Kleine brandwonden kunnen zelf verzorgd worden

3e graad altijd verwijzen naar spoed

Chemisch en elektrisch altijd verwijzen naar spoed

Laagdrempelig verwijzen kwetsbare personen

schaafwonde behandeling

Reinigen

Verbinden met niet klevend verband, vetverband

Nood aan tetanus vaccin?

wanneer doorverwijzen schaafwonde

Bij infectie of nood aan tetanusvaccin

Uitgebreide wonde waarbij noodzaak tot dagelijks verpleegkundige zorgen

diepe wonde behandeling

Wonde reinigen

Bloeding stelpen

Tetanus ok?

Verzorging

• Doorverwijzing

  • Opletten: onderliggend letsel

wanneer doorverwijzen diepe wonde

Wijkende wondes

Late presentatie / infectie

Bijtwondes

Vermoeden onderliggend letsel

Huisarts:

• Vaccinatie

• Kleinere wondes, huidlijm, kleine hechting

Spoedgevallen

• Grotere wondes

• Peesletsel

• Aangezicht / kinderen

skin tear behandeling

Stop bloeding door directe druk

Reinig

Verwijs naar huisarts/spoed tenzij minimaal

• Verwijderen necrotisch weefsel

• Repositioneren flap

• Afdekkend niet-inklevend verband

contusie

Weefselbeschadiging door stomp trauma

Scheuren van kleine bloedvaatjes

Reactief hyperemie / zwelling

Zwelling, verkleuring huid (eerst rood, dan blauw/paars), pijn

contusie behandeling

Sieraden verwijderen

Koelen: stromend water, coldpack / ijs (nooit rechtstreeks op de huid!)

Hoogstand van het aangedane lidmaat: preventie van zwelling

Analgetica OTC: NSAID → oraal vs lokaal, opletten bij langdurig gebruik

Eventueel steunverband en ontlasting

wanneer doorverwijzen contusie

Zeer forse zwelling

• Opletten: persisterende bloeding

• Anticoagulantia gebruik?

Precaire zones: vb. oorschelp

Verwijzen kan in de regel steeds naar de huisarts

distorsie

Gewricht overschrijdt zijn bewegingslimiet

Elongatie / scheuren van gewrichtsbanden en/of kapsel

Zwelling, warmte, roodheid, hematoom

Distorsie is niet eenvoudig te onderscheiden van een fractuur → steunname normaal nog mogelijk

distorsie behandeling

Sieraden verwijderen

Koelen: stromend water, coldpack / ijs (nooit rechtstreeks op de huid!)

Hoogstand van het aangedane lidmaat: preventie van zwelling

Analgetica OTC: NSAID → oraal vs lokaal, opletten bij langdurig gebruik

Eventueel steunverband en ontlasting

wanneer doorverwijzen distorsie

Huisarts / spoed

• Functieverlies

• Zichtbaar afwijkende stand

fractuur bovenste lidmaat behandeling

Koelen, hoogstand, etc..

Verwijderen sieraden

Immobiliseren

wanneer doorverwijzen fractuur bovenste lidmaat

Bij vermoeden fractuur mag steeds worden verwezen naar spoed

Indien tijdens daguren en klinisch geen belangrijke deformiteit kan ook verwezen worden naar de huisarts

Eigen inschatting maken van ernst / meest praktische oplossing voor patient

fractuur onderste lidmaat behandeling

Koelen, hoogstand, etc..

Verwijderen sieraden

Immobiliseren

wanneer doorverwijzen fractuur onderste lidmaat

Zichtbare deformiteit → spoed

fractuur kinderen behandeling

Hoogstand, koelen

Immobiliseren

Spoed, eigen vervoer

Indien geen vervoer beschikbaar → 112

wanneer doorverwijzen fractuur kinderen

Zichtbare deformiteit → spoed

alarmtekenen neurotrauma

Veranderd bewustzijn

Braken

Amnesie

Neurologische uitval

ISBAR

Identification/introduction

Situation

Background

Assessment

Recommendation/request