Nederlands trimester 2+3 ALLES

woordenschat van termen bv. eindrijm en van oefeningen dat voor examens/toetsen te kennen is ook andere dingen zoals theorie

alledaags

banaal

zonder iets te laten weten

met stille trom

godsdienstig lied

de psalm

1 regel in een gedicht

vers

een groep regels in een gedicht

strofe

wanneer 2 of meer verzen binnen een gedicht op de zelfde klank(en) eindigen

eindrijm

wanneer 2 of meerdere woorden binnen een vers beginnen met dezelfde medeklinker(s)

alliteratie

een deel van een tekst dat herhaald wordt (vaak bij liedjes)

refrein

de dichter werkt zonder eindrijm

vrij vers

het einde van een zin valt niet samen met het einde van een versregel. De dichter kiest er bewust voor om een zin te laten afbreken en verder te laten lopen op de volgende regel

enjambement

wat voor soort gedicht is het

• A

• A

• B

• B

gepaard

wat voor soort gedicht is het

• A

• B

• A

• B

gekruisde

wat voor soort gedicht is het

• A

• B

• B

• A

omarmend

wat voor soort gedicht is het

• A

• B

• C

• B

gebroken

geen sinecure zijn

niet makkelijk zijn

opdoemen

uit het niets verschijnen

echt, oorspronkelijk, zuiver, zoals het origineel

authenktieke

prachtig, schitterend, oogverblinderd

subliem

reusachtig, gigantisch

kolossaal

spectaculair, schokkend, opwindend

sensationele

indrukwekkend, imponerend

imposante

wild, moeilijk te bedwingen

onstuimig

riskant, onveilig, link

hachelijk

verlaten, troosteloos

desolate

…. is de tijdperiode waarin een verhaal zich afspeelt.

Historische tijd

…. is een fout tegen de historische tijd. Het ontstaat wanneer gebeurtenissen, voorwerpen, feiten,… in een verkeerd tijdvak gesitueerd worden bv. bij een film

Anachronisme

…. is de tijd die tussen het begin en het einde van een verhaal loopt. Bv oorlog duurt 5 jaar

Vertelde tijd

…. is hoelang het duurt om het verhaal te vertellen/lezen

Verteltijd

Bij een … versnelt de verteller het tijd niet zomaar, maar laat hij/zij een volledig stuk weg bv. de volgende dag

Tijdsprong

Het kan zijn dat de auteur de gebeurtenissen zeer uitvoerig beschrijft, dan gaat het verhaal traag.

retardering

Als het tijdsverloop overeenkomt met de werkelijkheid

gelijktijdigheid Isochronie

Als er in een beperkte verteltijd net heel veel gebeurtenissen worden beschreven

versnelling

gebeurtenissen kunnen … of … weergegeven worden

chronologisch, Niet-chronologisch

….. een langere passage dat iets over het verleden verteld

flashback

….: de auteur onderbreekt de chronologie van het verhaal en voegt een volledig scène in die zich pas later zal afspelen

flashforward

een korte gedachte/herinnering in het verleden

terugwijzing

…. Dit is een korte opmerking van de verteller die al weet wat het personage te wachten staat

vooruitwijzing

hoe schrijf je samenstellingen? Er zijn 3 manieren

1. samenstellingen schrijf je ALTIJD aan elkaar

2. Om leesbaarheid te verhogen, mag je altijd een koppelteken gebruiken, NOOIT een spatie

3. Bij klinkerbotsing en acroniemen is het koppelteken verplicht NOOIT spatie

Hoe weet je of iets een samenstelling is?

• z.n +z.n Bijna altijd aan elkaar

• b.n. +b.n. meestal los MAAR

• → aan elkaar: bij betekenisverschil (hogeschool(niet lett hoog))

• → aan elkaar: b.n. hoort bij het 1ste deel van samenstelling (bv langeafstandsloper -afstand is lang NIET de loper)

leg uit wanneer te kort of tekort

• B.N of bijwoord → van elkaar (bv. we hebben leerkrachten te kort)

(hoort bij een z.n of een ww, er kan GEEN lidw.)

• Z.N → aan elkaar (bv. we hebben een tekort aan leraren)

(hoort NIET bij een z.n of een ww, er kan wel een lidw ervoor)

tussenletters bij een samenstelling

-EN

• Het eerste woord heeft alleen een meervoud op -en (bv. kruid + thee → kruidenthee)

-E

• Het eerste woord gaat over iets waar er echt maar één van is. bv. maneschijn

• Het eerste woord heeft een versterkende betekenis (vervang door: heel). bv. beresterk, apetrots, reuzefijn

• Het eerste woord heeft (ook) een meervoud op ‘-s’. bv. groentesoep

• Het eerste deel heeft geen meervoud. bv. rijstebrij

• Versteende uitdrukkingen; dit zijn woorden waarvan je waarschijnlijk ook de betekenis moet opzoeken. bv. bolleboos, ruggespraak

• Let op: alle regels voor de tussenletters gaan enkel op bij zelfstandige naamwoorden. Als het eerste deel een werkwoord of bijvoeglijk naamwoord is, dan schrijf je geen -n. bv. wiegelied, spinnewiel, knarsetanden, wittebrood

-S

• Je schrijft een -s tussen de woorden van een samenstelling wanneer je deze hoort.

• Soms is dat moeilijk. In dat geval vervang je in gedachten het tweede woord door een woord dat niet met een s-klank begint. bv. stationsstraat, want je schrijft stationsplein

Wat is neologisme?

Nieuw uitgevonden woord

zeg alle 5 beeldspraken

1. een vergelijking

2. asyndetische vergelijking

3. metafoor

4. synesthesie

5. personificatie

Leg alle 5 beeldspraken eruit (hoe weet ik wat wat is)

• een vergelijking heeft realiteit (bv jij) - vergelijkingswoord (bv gelijk een) ) beeld (bv. zomerdag) (gebruikt vaak woorden als als, lijken op, gelijk, alsof)

• as. vgln heeft een realiteit en beeld

• Metafoor (beeld)

• syn. stijlfiguur waar 2 zintuigen gebruikt worden (bv. je ruikt groen vandaag)

• personificatie (een niet-levend object mensen eig. toegedicht) bv. De liefde ving me in haar netten (liefde kan da lett niet doen)

term uit wielrennen dat een grote groep renners beschrijft

het peloton

een link dat afgelegd word in je hersenen

associatie

ww. associëren

overgeven

over zijn nek gaan

gemeen, slecht

doortrapt

meevoelen

empathie

niet echt

fictief

vast aan, niet meer wegraken van

gekluisterd

wereldlijk

globaal

(globe/globaliseren)

dame die instaat voor zorg en onderwijs van kinderen

de gouvernante

niet echt/illusian

illusie

vernieuwend, op een originele/nieuwe manier

innovatief

insticts

instinctief

iem. van kerk/priester

kapelaan

onderkledij van vroeger

korset

somber/verdrietig

mistroostig

net/net op het nippertje

nipt

oproepen, verplichten om langs te komen

ontbieden

uit elkaar halen

ontmantelen

penibel

pijnlijk en moeilijk

werkelijk

realistisch

het doen en laten

het reilen en zeilen

koppig

stug

hout dat bestaat uit 3 samengevoegde lagen

triplex

niet meer gebruikt

uit roulatie nemen

tegenover

versus

ergens vol enthousiasme, toewijding en met een duidelijk doel aan werk

gedreven

dat je beschikt over een sterk doorzettingsvermogen en de mentale kracht hebt om jouw doelen te bereiken

wilskrachtig

vastberaden bent om je doel te bereiken en niet opgeeft, ook al krijg je te maken met tegenslagen, weerstand of moeilijke omstandigheden

volhardend

iemand of iets snel en vaak van mening, stemming of gedrag verandert

wispelturig

goedgelovig of onwetend door een gebrek aan levenservaring

Naïef

iets je niets kan schelen, je toont geen interesse, emotie of betrokkenheid

onverschillig

geneigd bent om ergens iets achter te zoeken en situaties of personen niet snel vertrouwt

achterdochtig

zonder er goed over nagedacht te hebben

onbezonnen

handelt of reageert vanuit een plotselinge opwelling, emotie of ingeving, zonder vooraf na te denken over de gevolgen

impulsief

zeg de regels van getallen voluit noteren

• schrijf alles aan elkaar

• na duizend spatie

• voor/na milljoen/miljard spatie

welke signaalwoorden hebben nevengeschikte woorden

• maar

• want

• en

• of

welke signaalwoorden hebben ondergeschikte zinnen

• zodat

• omdat

• doordat

• waardoor

• ook al

• als

wat heeft een enkelvoudige zin

• 1 pv

wat heeft een samengestelde zin

2 + pv’s

hoe weet je of iets een nevenschikking is of een onderschikking

N

• HZ +HZ

O

• HZ +BZ

• BZ + HZ

(hoofdzin is een normale zin en bijzin is anders zoek het zelf uit hoe)

zeg ALLE verbanden

• reden (doordat, aangezien)

• tijd (wanneer)

• tegenstelling (maar)

• voorwaarde (indien)

• toegeving (hoewel, ook al, afschoon)

• opsomming/aaneenschakeling (en)

• gevolg (waardoor)

• vergelijking (alsof,..)

uitgangspunt, beginsel

het principe

minder zwart-wit bekijken

nuanceren

te maken hebben met

kampen met

effect, invloed

impact

verkregen

verwerven

beginnen gebruiken, starten met

aanboren

beslissendn bepalend

cruciaal

1. iemand die veel weet over of handig is in heel veel zaken

2. klusjesman

het manusje-van-alles

terugbrengen naar het land van herkomst

repatriëren

kolom

column

paniek veroorzaken

een knuppel in hoenderhok gooien

wees dankbaar voor een cadeau toch al vind je het niet leuk

een gegeven paard kijk je niet in de bek

laat rust waar rust is

slapende honden maak je beter niet wakker

de beslissing is genomen

de kogel is door de kerk

nu komt alles uit

nu komt de aap uit de mouw