Voeding bij hemodialyse

Brochure dieet in beeld

Welke vier voedingscomponenten moeten vaak beperkt worden bij nierfalen (hemodialyse) omdat ze zich opstapelen in het bloed?

1. Kalium.

2. Fosfor.

3. Vocht.

4. Zout (Natrium).

Welke twee voedingscomponenten moeten bij hemodialyse juist voldoende of extra ingenomen worden?

• Eiwitten.

• Energie (calorieën).

Waarom is voldoende eiwitinname belangrijk bij dialysepatiënten?

Om verliezen tijdens de dialyse te compenseren en om de spiermassa optimaal te behouden.

zéér kaliumrijke voedingsmiddelen die vermeden moeten worden. ~hemodialyse

• Volkoren producten.

• Gedroogd fruit, noten, zaden en pitten.

• Fruitsappen en groentesappen.

• Sterke koffie, oploskoffie.

• Tomatenpuree, tomatenketchup.

• Producten met cacao (chocolade).

• Gedroogde peulvruchten.

• Chips.

• Zoutarme producten/vervangzout (bevatten vaak kaliumchloride).

Wat is de juiste bereidingswijze voor aardappelen om het kaliumgehalte te verlagen?

• Schillen.

• In kleine stukjes snijden.

• Twee keer koken: opzetten in koud water, laten koken, water afgieten, opnieuw opzetten in vers koud water en gaarkoken. Kookvocht weggieten

Welke bereidingstechnieken verlagen het kaliumgehalte niet en zijn dus minder geschikt voor aardappelen en groenten?

• Wokken.

• Koken in de microgolfoven.

• Tajine.

• Koken in snelkoker.

• Stomen.

• Koken in de schil.

Noem enkele zéér fosforrijke voedingsmiddelen die vermeden moeten worden.

• Volkoren producten.

• Smeltkaas.

• Cola (alle varianten).

• Bieren van hoge gisting.

• Gedroogde peulvruchten, noten, zaden en pitten.

• Producten met cacao.

• Orgaanvlees.

Waarom moeten dialysepatiënten een vochtbeperking volgen?

Omdat de nieren het overtollige vocht niet meer kunnen verwijderen. Teveel vocht leidt tot hoge bloeddruk , oedeem (dikke voeten/handen) en kortademigheid.

Waarom is een zoutbeperking (natriumbeperking) belangrijk bij nierfalen?

Zout houdt vocht vast in het lichaam en zorgt voor een verhoogd dorstgevoel, wat het moeilijker maakt om de vochtbeperking te volgen.

Teveel zout leidt ook tot hoge bloeddruk

Welke kaassoorten bevatten over het algemeen minder fosfor en zijn een betere keuze?

Zachte kazen (brie, camembert), verse kazen (plattekaas, mozzarella, cottage cheese, verse geitenkaas) en halfzachte kazen (Port Salut, Père Joseph)

Welke kaassoorten zijn rijk aan fosfor en/of zout en moeten beperkt of vermeden worden?

Harde kazen (Emmentaler, Gruyère, Gouda) , smeltkazen en Parmezaanse kaas

Wat is het advies voor fruit en groenten bij een kaliumbeperking?

• Fruit: Maximaal 1 stuk vers fruit (150g) per dag, eventueel aangevuld met 150g fruit uit blik (zonder sap) .

• Groenten: Maximaal 150g gekookte groenten of 100g rauwkost per dag.

Wat zijn veilige tussendoortjes voor een dialysepatiënt (laag in kalium/fosfor)?

• Koekjes/gebak zonder chocolade, noten of gedroogd fruit (bv. speculaas, boudoir, cake, wafel).

• Snoepgoed: zuurtjes, pepermuntjes, kauwgom, waterijs, sorbet, meringue, spekken

Aardappelen (gekookt)

Te Beperken

• Hoeveelheid: Max. 150g per dag (grootte van 2-3 eieren).

• Advies: Altijd schillen, klein snijden en 2x koken in ruim water (water verversen) om kalium te verwijderen .

Witte rijst en witte pasta

Vrij te gebruiken

goede vervanger voor aardappelen omdat het veel minder kalium bevat.

Frieten (van de frituur of diepvries)

Te Vermijden

• Bevatten te veel kalium en zout

Frieten, zelfgemaakt

Te Beperken

• eerst geblancheerd (voorgekookt) zijn

• 150g 

Volkoren brood en volkoren pasta

Te Vermijden

• Rijk aan kalium en fosfor.

• Alternatief: Kies voor wit of lichtbruin brood

Banaan

Te Vermijden: Hele banaan

Te Beperken: max ½ banaan

Kalium

Kiwi

Te Vermijden

Te Beperken: max 1 kleine kiwi

Kalium

Druiven

Te Beperken max 150g/dag

Fruit uit blik

toegestaan

Zonder sap: kalium zit in het sap

aanvulling op vers fruit, max 150g 

Spinazie

Te Vermijden (K)

Tomatenpuree, tomatenketchup

Te Vermijden (K + zout)

Champignons

Te Vermijden (K)

Vlees (vers, onbereid)

Te Beperken max 150g/dag

Eiwitten zijn nodig, maar bevatten ook veel P

Vleeswaren/charcuterie

Te Beperken max 40g/dag (= 2 sneden)

Voorkeur ongezouten soorten 

Rookvlees

Te Vermijden

Filet de sax, filet d’anvers

Te Vermijden

Rauwe ham

Te Vermijden

Gerookt spek

Te Vermijden

Salami

Te Vermijden

Gedroogd vlees

Te vermijden

Verse vis en onbereide diepvriesvis

Te Beperken max 150g/dag

Hoe kan een eiwitbron eruit zien bij warme MLT

• 150g vlees en gevogelte

• OF 150g vis

• OF 150g vleesvervanger: tofu, quorn, sojabrokje

Visconserven

Te Beperken max 50g/dag

(zout en P)

Eieren

Te Beperken max 2 per week

• eidooier => P rijk 

• Eiwit mag onbeperkt

• incl eieren uit bereidingen! 

Harde kaas: Leerdammer, Gouda, Gruyère

Te Beperken max 1 snede (30g)/dag

P en zout 

Smeltkazen: diehoekjes, sneetjes, kuipjes

Te Vermijden

(smeltzouten en fosfaa)t

Parmezaanse kaas

Te Vermijden

Brie en Camembert

Te Beperken max 1 snede (30g)/dag

P

Melk en Yoghurt

Te Beperken max 150 ml/dag

P, K, telt mee als vocht

Cola

Te Vermijden (P)

Koffie

Te Beperken slappe koffie 

Te Vermijden: espresso, sterke koffie, oploskoffie, granenkoffie (K)

Chocolade / Pralines / Choco

Te Vermijden (K, P)

Noten

Te Vermijden (K, P)

Speculaas / Peperkoek

Te Beperken

Alternatief voor chocoladekoeken of met noten

Zoutarme producten

Te Vermijden (K)

Gedroogd fruit

Te Vermijden (K)

Fruitsappen

Te Vermijden (K)

Groentesappen

Te Vermijden (K)

Noten & afgeleiden

Te Vermijden (K,P)

Siropen (bv Luikse siroop)

Te Vermijden (K)

Producten met cacao

Te Vermijden (K, P)

Sojasaus

Te Vermijden (K)

K&K frieten

Te Vermijden (K)

Chips

Te Vermijden (K)Z

Zaden en pitten 

Te Vermijden (K,P)

Volkoren producten

Te Vermijden (P)

Smeltkaas

Te Vermijden (P)

Bier van hoge gisting

Te Vermijden (P)

Platte kaas

Vrij te gebruiken

Mozzarella

Vrij te gebruiken

Cottage cheese/ricotta

Vrij te gebruiken

Verse geitenkaas

Vrij te gebruiken

Suggesties broodbeleg

• dagelijks 1 boterham met kaas

• 2 boterhammen met vlees/vis

• Andere boterhammen: zoet beleg; confituur, honing, speculaas

Suggesties om vochtbeperking vol te houden

• Kleinere tassen

• Fruit in koelkast => inname verspreiden over dag

• ijsblokje, citroen, zuurtje of kauwgom

• Sterk gekruide, pikante zoutrijke en suikkerrijke gerechten vermijden (versterken dorstgevoel)

• Mond spoelen met mondwater of fris water bij dorst

Bouillonblokjes, poeder

Te Vermijden (Na)

Gerookte vleeeswaren
Gerookte/gepekelde vis

Te Vermijden (Na)

Sterk gezouten kazen: blauwe en groen geaderde kazen, brusselse kaas

Te Vermijden (Na)

K&K maaltijden

Te Vermijden (Na)

Conservern 

Te Vermijden (Na)

Uitzonderingen fruitconserven 

Hoeveel groenten per dag?

150g gekookte groenten OF 150g rauwe groenten

Indien aardA vervangen door rijst/pasta => 150g gekookte groenten +100g rauwkost

Alternatieven voor cola

Sprite of fanta

Appel en peren siroop

Te Vermijden (K)

Suggesties voor dessert

• Fruitsalade met slagroom (telt mee als portie fruit)

• Vanille ijs met karamelsaus

• tarte tatin

• Gebak zonder noten of chocolade

• pannenkoek met vanille-ijs

• sorbet

Vleesvervangers zonder problemen voor dialyse

• tofu

• quorn

• sojabrokjes (onbereid)

Rijstwafel 

Vrij te gebruiken

Fantasiebrood: sandwiches, croissant, suikerbrood

Te Beperken

Ontbijtgranen (cornflakes, gepofte rijst)

Te Beperken

Volkoren / meergranen brood/beschuit/toast

Te Vermijden

Fantasiebrood met gedroogd fruit, noten

Te Vermijden

Volkoren ontbijtgranen, meusli, havermout

ontbijtgranen met chocolade/noten/gedroogd fruit

Te Vermijden

Ananas

Te Beperken max 150g/dag

appel

Te Beperken max 150g/dag

Bosbes

Te Beperken max 150g/dag

Braambes

Te Beperken max 150g/dag

Citroen

Te Beperken max 150g/dag

Clementine/mandarijn

Te Beperken max 150g/dag

Druiven

Te Beperken max 150g/dag

Framboos

Te Beperken max 150g/dag

Granaatappel

Te Beperken max 150g/dag

Guave

Te Beperken max 150g/dag

Mango

Te Beperken max 150g/dag

Galiameloen

Te Beperken max 150g/dag

Nectarine

Te Beperken max 150g/dag

Papaja

Te Beperken max 150g/dag

Peer

Te Beperken max 150g/dag

Kaki

Te Beperken max 150g/dag

Kriek/kers

Te Beperken max 150g/dag