1 KOMÓRKA

centriole w kom zwierzęcej a roslinnej

w kom zwierzęcej zawsze występuje centriola a w kom roślinna najcześciej ich nie ma np w nasiennych. jeśli w komórce (zwierzęcej) występuje centriola, to oznacza, że obecny jest centrosom

przykłady funkcji jaką pełnią w komórkach roślinnych ruchy cytoplazmy

transport substancji w obrębie komórki

przemieszczanie się organelii/struktur komórkowych np. chloroplastów w komórce

1. Plazmodesma to struktura – kanał w ścianie komórkowej wyścielony błoną komórkową, który łączy cytozol sąsiednich komórek roślinnych. Służy do transportu międzykomórkowego (np. cukrów, hormonów, wirusów) i komunikacji.

2. Ruch cytoplazmy (cykloza) to proces – aktywne przemieszczanie się cytozolu wewnątrz jednej komórki (np. ruch rotacyjny wokół wakuoli).

z czego składa się glikokaliks i jakie jest jego znaczenie

z glikolipid i glikoprotein. Chroni komórkę przed uszkodzeniami i pośredniczy w interakcjach: komórka - komórka i komórka - środowisko

na czym polega związek aktywnego transportu jonów sodu na zewnątrz komórki z transportem glukozy do wnętrza komórki

aktywny transport jonów sodu poza komórkę powoduje powstawanie gradientu ich stężenia. Dla jego wyrównania jony sodu wnikają do wnętrza komórki (z pomocą przenośników), umożliwiając jednocześnie transport glukozy.

transport cząsteczek glukozy do komórki wbrew gradientowi stężeń umożliwiają przenoszone wraz z glukozą jony Na+, przemieszczając się zgodnie z malejącym gradientem stężeń (do wnętrza komórki). Gradient stężeń jonów Na+ jest utrzymywany przez pompę sodowo-potasową (która działa wykorzystując energię uwalnianą podczas rozkładu ATP).

jakie cząsteczki są transportowane ze światła jelita do wnętrza komórek nabłonka jelita w sposób analogiczny ze schematu

aminokwasy

współdziałanie wszystkich struktur w wydzielaniu enzymów trawiennych przez komórkę trzustki

białka powstające na rybosomach są modyfikowane i transportowane w siateczce wewnątrzplazmatycznej szorstkiej, a następnie obrabiane i sortowane w aparacie golgiego skąd gotowe enzymy są transportowane w pęcherzykach wydzielniczych do błony komórkowej, gdzie następuje ich egzocytoza

w jaki sposób doszło do objawów plazmolizy w komórkach listka mchu jeżeli umieszczono je na szkiełku mikroskopowym w hipertonicznym roztworze sacharozy

przyczyną plazmolizy jest odwodnienie komórek spowodowane umieszczeniem ich w roztworze hipertonicznym. Woda przemieszcza się z wakuoli i cytoplamy komórek do śrdowiska zewnętrznego co powoduje zmniejszenie objętości protoplastu i jego odsuwanie się od ściany komórkowej

zaprojektuj przeprowadzenie obserwacji deplazmolizy w komórkach listka mchu, w których najpierw spowodowano plazmolizę

należy dodać na szkiełko mikroskopowe, na którym znaduje się obserwowany preparat, kilka kropli wody destylowanej lub czystej wody i obserwować zmiany protoplastu będące skutkiem napływu wody do komórek

Funkcje wakuoli

1. Gospodarka odpadami (To musisz poprawić!)

• Magazynowanie produktów ubocznych: Wakuola gromadzi zbędne lub szkodliwe produkty metabolizmu (np. szczawiany wapnia w formie kryształów – rafidów), izolując je od reszty cytoplazmy.

• Funkcja lityczna: Zawiera enzymy hydrolityczne, które rozkładają zużyte organelle i makrocząsteczki (analogicznie do lizosomów u zwierząt).

2. Magazynowanie substancji zapasowych

• Białka: W nasionach (np. strączkowych) wakuole gromadzą białka zapasowe w postaci ziarn aleuronowych.

Cukry i jony: Magazynuje glukozę, fruktozę oraz jony które są wykorzystywane w razie potrzeby.

3. Nadawanie barwy

• Antocyjany: To barwniki rozpuszczone w soku komórkowym, które nadają kolor (czerwony, niebieski, fioletowy) owocom i kwiatom, co wabi zwierzęta zapylające.

4. Utrzymywanie turgoru (Najważniejsza funkcja mechaniczna)

• Dzięki wysokiemu stężeniu substancji wewnątrz wakuoli, woda napływa do niej (osmoza).

• Pęczniejąca wakuola naciska na ścianę komórkową, co nadaje komórce jędrność (turgor) i pozwala roślinie zachować pionową postawę.

⚠ Ważne rozróżnienie:

Jeśli w zadaniu mowa o barwie organów, pamiętaj:

• Wakuola = barwniki rozpuszczalne w wodzie (antocyjany, flawonoidy).

• Chromoplasty = barwniki rozpuszczalne w tłuszczach (karotenoidy).

uzasadnij dlaczego to roztwor hipertoniczny wywołuje zjawisko plazmolizy uwzgledniając proces fizyczny warunkujący to zjawisko

powoduje osmotyczny wypływ wody z komórki zgodnie z gradientem stężeń obu roztworów co wywołuje odstawienie protoplastu od ściany komórkowej

przykłady cząsteczek których transport pomiędzy jądrem a cytoplazmą jest możliwy dzieki obecności porów w otoczce jądrowej

cząst. tRNA i mRNA

podjednostki rybosomów / białko + rRNA

komplekt receptor-hormon steroidowy

białka np histonowe, enzymatyczne

czego nie ma błona komórkowa komórki roślinnej a ma komórka zwierzęca

komórka roślinna nie ma cholesterolu i glikokaliksu

czy fagocytozę można zaobserwować w komórkach roslinnych

w kom roslinnej nie mozna zaobserwować fagocytozy ponieważ komórka roślinna jest otoczona ścianą komórkową nieprzepuszczalną dla dużych CZĄSTEK. Ściana komórkowa rośliny jest w pełni przepuszczalna dla większości małych cząsteczek i jonów.

funkcje I błony (otaczająca komórkę) i II błony (błony znajdujące się wewnątrz komórki) w komórkach eukariotycznych

I błony (otaczająca komórkę) - chroni komórkę przed czynnikami mechanicznymi, odbiera inf ze środowiska zewnętrznego poprzez receptory błonowe, oddziela wnętrze komórki od środowiska zewnętrznego

II błony (błony znajdujące się wewnątrz komórki) - tworzą kompartmenty (przedziały komórki) pełniące wyspecjalizowane funkcje np jądro komórkowe

rola przedstawionego lizosomu i jaki mechanizm utrzymuje niskie pH wew lizosomu

lizosom ten prowadzi wewnątrzkomórkowe trawienie pobranego pokarmu (dzięki zawartym w nim enzymom hydrolitycznym, aktywnym w środowisku kwaśnym). Lizosom ten prowadzi procesy trawienia wewnątrzkomórkowego.

niskie pH wew lizosomu jest utrzymywane dzięki działaniu pompy protonowej wykorzystującej do działania cząsteczki ATP

czy zwiększona ilość grzebieni w mitchonodrium zwiększa ilość mitochondriów

zwiększona ilość grzebieni nie zwiększa liczby mitochondriów, ale zwiększa wydajność pojedynczego mitochondrium.

1. Zwiększenie powierzchni: Więcej grzebieni to większa powierzchnia błony wewnętrznej.

2. Więcej białek łańcucha oddechowego: Im większa powierzchnia błony, tym więcej mieści się na niej kompleksów łańcucha oddechowego oraz syntazy ATP.

3. Większa produkcja energii: Dzięki temu mitochondrium może w tym samym czasie wytworzyć znacznie więcej ATP.

INSULINA NIE OBNIŻA POZIOMU GLUKOZY WE KRWI TYLKO CO ROBI?

INUSLINA PRZYSPIESZA UTLENIANIE GLUKOZY, ULATWIA TRANSPORT GLUKOZY DO KRWI

dwie możliwości drogi dalszego rozwoju komórek powstałych z podziału komórki macierzystej

może pozostać komórką macierzystą i zachować zdolność do podziału albo może ostatecznie zróżnicować się w komórkę określonej tkanki

czy podziały mitochondriów mogą odbywać się wyłącznie w czasie podziału komórki?

Mitochondria muszą dzielić się niezależnie od cyklu komórkowego, ponieważ zapotrzebowanie komórki na energię (ATP) zmienia się dynamicznie w ciągu jej życia, a nie tylko podczas podziału.

czym sie rozni transport aktywny od wspomaganego

1. Transport wspomagany (dyfuzja ułatwiona)

• Energia: Nie wymaga ATP (jest to rodzaj transportu biernego).

• Kierunek: Zgodnie z gradientem stężeń (z miejsca o dużym stężeniu do miejsca o małym stężeniu).

• Mechanizm: Odbywa się przez białka transportowe (kanałowe lub nośnikowe).

• Przykład: Transport glukozy do wnętrza erytrocytu.

2. Transport aktywny

• Energia: Wymaga nakładu energii (zazwyczaj w postaci ATP).

• Kierunek: Wbrew (pod prąd) gradientowi stężeń (z miejsca o małym stężeniu do miejsca o dużym stężeniu).

• Mechanizm: Zawsze odbywa się przez białka nośnikowe (pompy).

• Przykład: Pompa sodowo-potasowa w neuronach.

substancje które przenikają z cytoplazmy do jądra komórkowego

białka (np. białka histonowe, enzymatyczne biorące udział w procesach replikacji, transkrypcji, procesach naprawczych DNA)

kompleksy receptor-hormon steroidowy

związek pomiędzy aktywnością metaboliczną komórki a zwiększoną liczbą porów w otoczce jej jądra

im większa aktywność metaboliczna komórki, tym większa jest liczba porów w jej otoczce jądrowej, ponieważ do przebiegu procesów metabolicznych niezbędne są enzymy wytwarzane w cytoplazmie w procesie biosyntezy białka (translacja), a do tego procesu konieczne są cząsteczki mRNA powstające w jądrze komórkowym.

dlaczego rybosom nie składa się z dwóch podjednostek otoczonych jedną błoną plazmatyczną

Rybosom nie jest otoczony błoną plazmatyczną (ani żadną inną), ponieważ nie jest organellum błoniastym. To kompleks makrocząsteczek (białek i rRNA), a jego specyficzna budowa wynika z funkcji, jaką pełni. Rybosomy obok cytoszkieletu i centriol to struktury niebłonowe. Dzięki temu mogą występować zarówno u Eukariota, jak i u Prokariota (bakterii), które nie posiadają organelli błoniastych. Podjednostki rybosomu (mała i duża) łączą się ze sobą tylko na czas syntezy białka, a po jej zakończeniu rozłączają się. Obecność wspólnej błony uniemożliwiałaby ten cykliczny montaż i demontaż.

wszystkie organelle błoniaste

1. Organelle otoczone podwójną błoną

Mają własne DNA i rybosomy (według teorii endosymbiozy były kiedyś osobnymi bakteriami):

• Jądro komórkowe – (ściślej: otoczka jądrowa, która ma pory).

• Mitochondria – miejsce oddychania tlenowego (ATP).

• Chloroplasty – miejsce fotosyntezy (u roślin i glonów).

2. Organelle otoczone pojedynczą błoną

Tworzą tzw. system błon wewnątrzkomórkowych:

• Siateczka śródplazmatyczna (retikulum endoplazmatyczne):

  • Szorstka (RER): z rybosomami, synteza białek na eksport.

  • Gładka (SER): synteza lipidów, detoksykacja, magazyn jonów wapnia.

• Aparat Golgiego – modyfikowanie, sortowanie i pakowanie białek/lipidów w pęcherzyki.

• Lizosomy – (tylko u zwierząt) trawienie wewnątrzkomórkowe.

• Peroksysomy – utlenianie związków i neutralizacja nadtlenku wodoru (H₂O₂).

• Wakuole (wodniczki):

  • U roślin: utrzymanie turgoru, magazyn.

  • U protistów: tętniące (osmoregulacja) lub pokarmowe.

Te struktury nie mają błon:

• Rybosomy (kompleksy białek i RNA).

• Centriole (elementy cytoszkieletu).

• Elementy cytoszkieletu (mikrotubule, mikrofilamenty).

• Ściana komórkowa (to struktura zewnątrzkomórkowa).

Dlaczego rybosomy uczestniczące w syntezie białka z którego w komorce beda wytwarzane glikoproteiny nie przylaczone są do zew powierzchni błon aparatu golgiego

Rybosomy nie są przyłączone do błon aparatu Golgiego, ponieważ zgodnie z sekwencją procesu biosyntezy, białka muszą zostać poddane wstępnej modyfikacji i transportowi, zanim trafią do aparatu Golgiego.Białko musi najpierw trafić do RER (synteza), potem zostać przetransportowane pęcherzykami do aparatu Golgiego (modyfikacja końcowa i sortowanie). Przyłączenie rybosomów bezpośrednio do aparatu Golgiego pominęłoby kluczowy etap obróbki w siateczce śródplazmatycznej.

związek miedzy funkcją komórek zewnątrz wydzielniczych trzustki a wystepowaniem w nich dobrze rozwiniętej szorstkiej siateczki śródplazmatycznej

komórki zewnątrzwydzielnicze trzustki wytwarzają enzymy trawienne, które są białkami syntetyzowanymi na rybosomach siateczki śródplazmatycznej szorstkiej, dlatego jest ona w tych komórkcach slnie rozbudowana.

rybosomy znajdują się na zewnętrznej powierzchni błon siateczki śródplazmatycznej szorstkiej (RER).

funkcje które w komórce pełnią mikrotubule

budują struktury sużące do poruszania się: wici i rzęsek

umożliwiają segregację chromosomów w trakcie podziału jądra komórkowego

uporządkuj w kolejności etapom mitozy zaczynając od interfazy

1. D – Interfaza

• Opis: Stan między podziałami. Komórka rośnie i replikuje DNA (faza S).

• Dowód z rysunku: Widoczne wyraźne, nieuszkodzone jądro komórkowe z ciemnym jąderkiem w środku. Chromatyna jest rozproszona (nie widać jeszcze pojedynczych chromosomów).

2. E – Profaza

• Opis: Początek podziału. Chromatyna kondensuje się w chromosomy, zanika jąderko i otoczka jądrowa.

• Dowód z rysunku: Wewnątrz jądra zaczynają być widoczne grube nici, czyli kondensujące się chromosomy. Otoczka jądrowa staje się mniej wyraźna.

3. C – Metafaza

• Opis: Chromosomy ustawiają się w płaszczyźnie równikowej komórki, tworząc tzw. płytkę metafazową.

• Dowód z rysunku: Chromosomy są wyraźnie widoczne i skupione w centralnej części komórki. Widać promieniście rozchodzące się włókna wrzeciona podziałowego.

4. A – Anafaza

• Opis: Rozdzielenie chromosomów na chromatydy siostrzane, które wędrują do przeciwległych biegunów komórki.

• Dowód z rysunku: Widoczne dwa oddzielne zestawy "V-kształtnych" struktur (chromatyd), które są odciągane przez wrzeciono w stronę górnego i dolnego bieguna.

5. B – Telofaza (z zaczynającą się cytokinezą)

• Opis: Ostatni etap. Chromosomy ulegają dekonndensacji, odtwarzają się jądra potomne i następuje podział cytoplazmy.

• Dowód z rysunku: Na biegunach widać dwa nowe skupiska materiału genetycznego, a w środku pojawia się linia podziału (płytka komórkowa), która u roślin zwiastuje powstanie nowej ściany komórkowej.

---

dlaczego zarowno u prokariontow jak i eukariontow nie wysteuja sturkury wewnatrzkomórkowe otoczone podwójną błoną

Eukarionty MAJĄ struktury z podwójną błoną, natomiast Prokarionty ich NIE MAJĄ.

Bakterie nie posiadają żadnych organelli otoczonych błonami (ani pojedynczą, ani podwójną). Dlaczego?

• Brak kompartymentacji: Ich wnętrze nie jest podzielone na osobne „pokoje”. Wszystkie procesy (np. transkrypcja, translacja, oddychanie) zachodzą bezpośrednio w cytozolu lub na wpukleniach błony komórkowej.

• Prosta budowa: Są znacznie mniejsze od eukariontów i nie wykształciły skomplikowanego systemu błon wewnątrzkomórkowych. Ich jedyną błoną jest ta otaczająca całą komórkę.

dlaczego objetosc protoplastu uległa zmianie a kształt opisanych komórek pozostał niezmieniony?

protoplast obkurczył się poniewaz woda na drodze osmozy wypłynełą do hipertonicznego środowiska. NAtomiast ściany komórkowe składają się przede wszystkim z celulozy i są przez to sztywne wiec z tego powodu nie reagują na zmiany stezenia oosmotycznego srodowiska komórki/nie ulegają odkształceniom

podaj przyczyny zmian radioaktywosci szorstkiej siateczki śródplazmatycznej oraz aparatu golgiego (diktiosomów).

szorstka siateczka srodplazmatyczna - przyczyną wzrostu radioaktywności jest zachodzący na niej proces syntezy radioaktywnego białka a przyczyną spadku radioaktywności jest transport radioaktywnych białek do aparatu golgiego

Aparat golgiego - przyczyną wzrostu radioaktywności jest gromadzenie się przetransportowanych z siateczki radioaktywnych białek, a przyczyną spadku radioaktywności jest wydzielanie radioaktywnych białek do pęcherzyków przemieszczających się w kierunku błony

dlaczego mitochondria nazywa się centrami energetycznymi komórki

W mitochondriach zachodzi synteza ATP dzięki energii uwalnianej podczas tleowych etapów oddychania komórkowego

od czego zależy liczba mitochondriów w komórce

od zapotrzebowania tkanki/komórki na energię (im większe zapotrzebowanie komórki na energię tym mitochondria są liczniejsze)

od funkcji komórki np praca komórek mięśniowych

od intensywności metabolizmu komórki

wykaz ze brak mitochondriów w erytrocytach jest przystosowaniem budowy tych komórek do transportu tlenu

funkcją erytrocytów jest przenoszenie tlen a brak mitochondriów sprawia że nie zachodzi w nich oddychanie tlenowe które spowodowałoby jego zużycie

bycie w trakcie podziału a w stadium miezypodziałowym, różnica

cechy charakterystyczne wyłącznie dla struktur półautonomicznych i nie dotyczą innych organelli komórkowych

wystepowanie wlasnych rybosomów umożliwiających syntezę białka

zdolność do podziałów niezależnie od podziału komórki

rybosomy to struktury otoczone czy nie otoczone błoną śródkomórkową?

nie otoczone błoną śródkomórkową

co podjednostki robią po translacji?

rozdzielają się po procesie translacji i łączą się w nowych konfiguracjach. rybosomy po zakończeniu translacji rozpadają się na dwie osobne podjednostki (małą i dużą).

1. Dysocjacja: Gdy rybosom dotrze do kodonu STOP na nici mRNA, następuje zakończenie syntezy białka. Specjalne czynniki uwalniające powodują, że podjednostki rybosomu oddzielają się od siebie i od mRNA.

2. Nowe konfiguracje: Wolne podjednostki trafiają do „puli” w cytoplazmie. Nie są na stałe przypisane do siebie. Mała podjednostka z jednej pary może przy kolejnej translacji połączyć się z dużą podjednostką z zupełnie innej pary.

3. Ponowne połączenie: Podjednostki łączą się (asocjują) ponownie tylko wtedy, gdy mała podjednostka natrafi na kodon START (AUG) na nowej nici mRNA.

Oszczędność energii: Komórka nie musi budować nowego rybosomu do każdego białka. Może wielokrotnie używać tych samych podjednostków w różnych "składach".

Regulacja: Komórka może kontrolować tempo syntezy białek, decydując o tym, jak szybko podjednostki będą się ze sobą łączyć.

funkcje wakuoli

nadaje komórce turgor bo wypełniona jest sokiem komórkowym, odpowiada za turgor komórki - utrzymuje komórek w stanie uwodnienia

magazynuje substancje np organiczne czy jony

gromadzi substancje toksyczne oraz produkty metabolizmu

w wakuoli zachodzą procesy trawienne białek i węglowodanów

magazynuje materiały zapasowe (białka w postaci ziaren aleuronowych, cukry, tłuszcze)

znajduje się w nich barwniki - antyocjany i flawony - nadające barwę kwiatom, owocom, liściom

funkcja leukoplastów w komórce roślinnej

magazynują materiały zapasowe - skrobię/białka/tłuszcze

dlaczego bulwy ziemniaków wystawione na działanie światła zielenieją po pewnym czasie

pod wpływem światła proplastydy/leukoplasty/etioplasty (wystepujace w komórkach pod tkanką okrywającą bulwy) przeształcają się w chloroplasty zawierające zielony barwnik/chlorofil

funkcja filamentów aktynowych i pośrednich

filamenty aktynowe - odpowiadaja za zmiane kształtu komórki i mogą pełnić rolę w transporcie wewnątrzkomórkowym

filamenty pośrednie - zapewniają komórce wytrzymałość mechaniczną oraz mogą decydować o lokalizacji organelii

cecha wspólna budowy liposomu i błony komórkowej dzięki które liposomy mogą ulegać fuzji z tą błoną

błona komórkowa i liposomy zbudowane są z dwuwarstwy fosfolipidowej - ktorych hydrofilowe główki są zwrócone na zewnątrz a hydrofobowe ogonki - do wewnątrz

Liposomy to małe, kuliste pęcherzyki, których ścianka jest zbudowana z podwójnej warstwy fosfolipidów (dokładnie tak jak błona komórkowa).

co to liposom

• Struktura: Liposom to pęcherzyk otoczony pojedynczą dwuwarstwą fosfolipidową.

• Wnętrze: Zawiera roztwór wodny (faza wodna).

• Właściwości: Jest strukturą amfipatyczną – ma hydrofobowe "ogony" schowane wewnątrz błony i hydrofilowe "głowy" zwrócone do wody (na zewnątrz i do wnętrza).

• Samoistność: Liposomy powstają spontanicznie w środowisku wodnym z fosfolipidów (dowód na to, jak mogły powstać pierwsze komórki – tzw. prakomórki).

• Zastosowanie (Najczęstsze pytania!)

  W zadaniach maturalnych liposomy występują jako nośniki:

  • Leków: Do wnętrza liposomu można "zapakować" leki rozpuszczalne w wodzie, a w samą błonę leki rozpuszczalne w tłuszczach.

  • Kwasów nukleinowych (DNA/RNA): Stosowane w terapii genowej lub szczepionkach (np. mRNA). Liposom chroni materiał genetyczny przed enzymami trawiennymi organizmu (nukleazami).

Mechanizm działania – dlaczego są skuteczne?

Musisz umieć wyjaśnić, jak liposom dostarcza zawartość do komórki:

1. Fuzja: Błona liposomu jest niemal identyczna z błoną komórkową (składają się z tych samych fosfolipidów). Dzięki temu liposom może połączyć się (zlać) z błoną komórki docelowej.

2. Uwolnienie: Po fuzji zawartość liposomu (lek/DNA) zostaje wylana bezpośrednio do cytozolu komórki, omijając bariery transportowe.

dlaczego dzięki wprowadzeniu okreslonych cząsteczek sygnałowych do błony liposomu można zwiększyć skuteczność leku w nich podawanego

ponieważ będzie docierał do konkretnych tkanek lub narządów, których komórki mają receptory rozpoznające te cząsteczki, będzie docierał jedynie do komórek które mają być poddane terapii dzieki obecności w nich receptorów rozpoznających cząsteczki sygnałowe

w której fazie cyklu komórkowego zanika otoczka jądrowa i podaj przyczynę

Faza M ponieważ chromosomy rozchodzą się do komórek potomnych, otoczka jądrowa zanika w fazie M bo chromatyna znajdująca się w jądrze kondensuje się w chromosomy, które podczas mitozy zostają rozdzielone do komórek potomnych. Faza M, ponieważ istnieje konieczność rozdzielenia DNA zawartego w jądrze komórkowym do komórek potomnych

jakie znaczenie dla narządów organizmu człowieka ma fakt ze komorki fazy G0 mogą wrócić do cyklu komórkowego

powrot komórek z fazy G0 do cyklu komórkowego umożliwia:

wzrost narządów

regenerację narządów

zastąpienie komórek obumarłych lub uszkodzonych przez komórki żywe

elementy budowy różniące komórki roslinne od grzybowych

• Rośliny: Posiadają chloroplasty (umożliwiają fotosyntezę), chromoplasty i leukoplasty.

• Grzyby: Brak jakichkolwiek plastydów. Grzyby są wyłącznie cudzożywne (heterotroficzne), więc nie mają chloroplastów

Gospodarka wodna i wakuole

• Rośliny: Zazwyczaj jedna, duża, centralnie położona wakuola, która odpowiada za turgor.

• Grzyby: Często wiele mniejszych wakuol.

Centriole

• Rośliny: Brak u roślin wyższych (nasiennych).

• Grzyby: Zazwyczaj brak (występują tylko u grzybów prymitywnych, które mają ruchliwe zarodniki).

zarówno komórka grzybowa, jak i roślinna posiadają mitochondria.

opis ściany komórkowej i błony komórkower

ściana kom - jest zbudowana glownie zwęglowodanów, chorni komórkę m.in. przed parowaniem i patogenami

błona kom - zbudowany glownie z lipidów i białek, posredniczy w wymianie substancji miedzy komórką a jej otoczeniem

właściowści błon plazmatycznych ktora warunkuje przebieg plazmolizy kom roslinnej w roztworze sacharozy

jest to półprzepuszczalność. po umieszczeniu komórki w roztworze hipertonicznym następuje jej odwodnienie z powodu ostmoycznego wypływu wody do otoczenia. Jednocześnie nie dochodzi do przenikania cząsteczek sacharozy z otoczenia do komórki. Błony plazmatyczne są więc przepuszczalne dla wody, a nieprzepuszczalne dla sacharozy

Sacharoza nie przenika swobodnie przez błonę komórkową z dwóch głównych powodów:

1. Jest za duża: Sacharoza to dwucukier (disacharyd). Jej cząsteczka jest zbyt duża, aby przecisnąć się między fosfolipidami błony (w przeciwieństwie do np. wody czy gazów).

2. Jest cząsteczką polarną: Ma wiele grup hydroksylowych (-OH), przez co dobrze czuje się w wodzie, ale „boi się” hydrofobowego (tłuszczowego) wnętrza dwuwarstwy lipidowej błony.

Na maturze musisz wiedzieć, że sacharoza nie może po prostu „wejść”. Potrzebuje do tego specyficznych białek transportowych (przenośników). U roślin transport ten odbywa się zazwyczaj na drodze transportu aktywnego wtórnego

wymień organella półautonomiczne występujące w komórce roślinnej i sformułuj 2 argumenty na rzecz ich endosymbiotycznego pochodzenia uwzgledniając cechy budowy tych organelii

organellami półautonomicznymi sa mitochondria i chloroplasty

zgodnie z teorią endosymbiozy pochodzą od organizmów prokariotycznych za czym przemawiają:

obecność kolistego DNA niezwiązanego z białkami histonowymi

podobienstwo strukturalne rybosomów mitochondiralnych i plastydowych do rrybosomów bakteryjnych (70s)

obecność 2 błon plazmatycznych (lub wiekszej ilosci w przypadku plastydów), z których wew przypomina budowę bakteryjną błonę komórkową, a zewnętrzna błona lub pzoostale błony mają budowę charakterystyczną dla eukariontów

powstanie mitochondriów i plastydów przez podział już isnitejących mitochonditrów i plastydów

podobieństwo sekwencji DNA mitochondriów i chlooplastów do SEKWENCJI DNA BAKTERII!

nazwy i funkcje plastydów występujące w miękiszu: palisadowym i gąbczastym oraz w spirzchowym

palisadowym i gąbczastym → chloroplasty - przeprowadzają fotosyntezę

spirzchowym → leukoplasty (amyloplasty) - gromadzą mat zapasowy (skrobię)

łączenie konkretnego rodzaj miękiszu z rodzajem plastydu, który w nim dominuje

1. Miękisz asymilacyjny (Chlorenchyma)

Występuje głównie w liściach i zielonych łodygach.

• Plastydy: Chloroplasty.

• Funkcja: Fotosynteza.

• Rodzaje do rozpoznania:

  • Palisadowy: (pod górną epidermą) ciasno ułożone komórki, mnóstwo chloroplastów – główny plac budowy cukru.

Gąbczasty: (nad dolną epidermą) duże przestrzenie międzykomórkowe – ułatwia wymianę gazową

2. Miękisz spichrzowy

Występuje w bulwach (ziemniak), korzeniach spichrzowych (marchew) i nasionach.

• Plastydy: Leukoplasty, a konkretnie amyloplasty.

• Funkcja: Magazynowanie substancji zapasowych (głównie skrobi).

• Ważne: Komórki te nie mają chloroplastów, więc nie są zielone.

3. Miękisz zasadniczy (Wypełniający)

Wypełnia wolne przestrzenie w organach, buduje korę pierwotną i rdzeń łodygi.

• Plastydy: Mało liczne, głównie leukoplasty lub mało aktywne chloroplasty.

• Funkcja: Wypełniająca, rusztowanie dla innych tkanek.

4. Specyficzne rodzaje miękiszu:

• Miękisz wodonośny: (u sukulentów, np. kaktusy) posiada olbrzymie wakuole (a nie plastydy!) do magazynowania wody.

• Miękisz powietrzny (Aerenchyma): (u roślin wodnych) ma ogromne kanały powietrzne. Plastydy są tu nieliczne.

Musisz wiedzieć, że plastydy mogą się w siebie zmieniać pod wpływem środowiska:

Leukoplasty → Chloroplasty: Gdy położysz ziemniaka na słońcu, zzielenieje (amyloplasty zmieniają się w chloroplasty).

Chloroplasty → Chromoplasty: Podczas dojrzewania owoców (np. pomidora) lub jesienią w liściach – chlorofil zanika, a pojawiają się karotenoidy. Chromoplasty nie fotosyntetyzują, służą tylko do nadawania barwy (wabią zwierzęta).

filamenty tworzące cytoszkielet komórki zbudowane są z

białek

funkcje → mikrofilamenty, filamenty pośrednie i mikrotubule

mikrofilamenty - odpowiadają za ruchy cytoplazmy i zmianę kształtu komórki

filamenty pośrednie - zapobiegają pękaniu komórek pod wpływem rozciągania

mikrotubule - utrzymują organelle w określonym miejscu komórki

jaką role w utrzymaniu jędrności (turgoru) komórki roślinnej odgrywają wakuola i ściana komórkowa

w roztworze hipotonicznym woda napływa przez cytoplazmę do wakuoli na drodzę osmozy. objetosc wakuoli zwiększa się co powoduje ze protoplast wywiera ciśnmienie na ściane komórkową która jest sztywna rozciąga się nieznacznie i wywiera (w kierunku przeciwnym) ciśnienie na protoplast. Te zjawiska łącznie zapewniają jędrność (turgor) komórki.

budowa polimerów skrobii i celulozy jaki ma związek z funkcją w komórce roślinnej

skrobia - mat zapasowy ktory ze wzgledu na obecność wiązań alfa może być stosunkowo łatwo rozłożony na monomery

celuloza - funkcja strukturalna dzieki temu ze tworzy dlugie i proste łańcuchy układające się równolegle we włókna, które mają dużą wytrzymałość na rozciąganie. Monomery celulozy są powiązane wiązaniami beta glikozydowymi, które są trudno dostępne dla enzymów hydrolitycznych.

co umożliwiają białka tworzące pompy jonowe?

umożliwiają transport aktywny. samo słowo „pompa” w biologii zawsze oznacza transport aktywny. Jeśli w zadaniu pada słowo „pompa”, od razu dopisuj „transport aktywny” i „nakład energii”. Jeśli widzisz „kanał”, to jest to „dyfuzja ułatwiona”.

1. POMPA (np. pompa sodowo-potasowa, pompa protonowa):

   • Mechanizm: Zawsze zużywa ATP (energię).

   • Funkcja: Transport aktywny.

   • Kierunek: Wymusza ruch cząsteczek wbrew gradientowi stężeń (pcha je tam, gdzie jest ich już dużo).

2. KANAŁ lub NOŚNIK (np. kanał potasowy, transporter glukozy):

   • Mechanizm: Nie zużywa energii.

   • Funkcja: Dyfuzja ułatwiona (transport bierny).

   • Kierunek: Cząsteczki płyną same zgodnie z gradientem (z większego stężenia do mniejszego).

dlaczego obecność cholesterolu w błonie komórkowej w komórkach zwierzęcych jest wyjątkowy akurat dla zwierzęcej?

Cholesterol jako taki występuje wyłącznie w komórkach zwierzęcych. Jest to jedna z kluczowych cech diagnostycznych, która pozwala odróżnić komórkę zwierzęcą od innych pod mikroskopem lub na schemacie.

Oto co musisz wiedzieć o innych grupach organizmów:

1. Rośliny: Nie mają cholesterolu. W ich błonach występują fitosterole (np. sitosterol). Pełnią podobną funkcję, ale mają inną budowę chemiczną.

2. Grzyby: Posiadają ergosterol. Jest on bardzo ważny w medycynie, ponieważ wiele leków przeciwgrzybiczych działa właśnie poprzez niszczenie ergosterolu, nie uszkadzając przy tym ludzkiego cholesterolu.

3. Bakterie (Prokarioty): W ich błonach zazwyczaj w ogóle nie ma steroli (wyjątkiem są mikoplazmy).

czy zew i wew warstwa błony komórkowej ma budowę symtereyczną względem siebie?

Nie, błona komórkowa ma budowę asymetryczną. Zewnętrzna i wewnętrzna warstwa (listki) różnią się od siebie pod kilkoma względami:

1. Glikokaliks: Łańcuchy cukrowe (glikolipidy i glikoproteiny) występują wyłącznie na zewnętrznej powierzchni błony. Tworzą one warstwę ochronną i rozpoznawczą, której nie ma po stronie cytoplazmy.

2. Skład lipidowy: Rodzaje fosfolipidów w obu warstwach są inne. Niektóre typy lipidów „wolą” być skierowane do wnętrza komórki, a inne na zewnątrz (np. fosfatydyloseryna w zdrowej komórce znajduje się niemal tylko w warstwie wewnętrznej).

3. Białka błonowe: Białka receptorowe mają konkretną orientację – ich część wiążąca hormon jest zawsze na zewnątrz, a część przekazująca sygnał wewnątrz. Białka nie „koziołkują” swobodnie między warstwami.

4. Połączenie z cytoszkieletem: Tylko wewnętrzna warstwa błony jest zakotwiczona w elementach cytoszkieletu (np. mikrofilamentach), co stabilizuje komórkę od środka.

Asymetria błony jest kluczowa dla pełnienia przez nią różnych funkcji po stronie środowiska zewnętrznego i wewnątrzkomórkowego.

Jak cząsteczki fosfolipidów mogą zmieniać swoje położenie w obrębie dwuwarstwy?

Cząsteczki fosfolipidów są w ciągłym ruchu, co potwierdza model płynnej mozaiki. Mogą przemieszczać się na trzy sposoby:

1. Dyfuzja boczna (najczęstsza): Fosfolipidy zamieniają się miejscami z sąsiadami w obrębie tej samej warstwy. Dzieje się to bardzo szybko i pozwala błonie zachować płynność.

2. Ruchy rotacyjne: Cząsteczka kręci się wokół własnej osi (jak bączek).

3. Ruch typu flip-flop (bardzo rzadki): Polega na przeskoczeniu cząsteczki z jednej warstwy do drugiej (przejście przez hydrofobowe wnętrze). Ponieważ jest to trudne energetycznie, zachodzi rzadko i zazwyczaj wymaga udziału specjalnych enzymów (flippaz).

Dzięki tym ruchom błona jest strukturą dynamiczną, a nie sztywną barierą.

Związek między obecnościa licznych rybosomów w komórkach trzustki a obecnością dobrze widocznych jąderek w jej komórkach

W jąderkach wytwarzany jest rRNA, który buduje rybosomy, dlatego jąderka są lepiej widoczne, gdyż są aktywne. Kiedy powstaje dużo rRNA, to jąderka są bardziej wyraźne.

dlaczego w komórkach trzustki znaczna część białek jest syntetyzowana na rybosomach przyłączonych do siateczki śródplazmatycznej, a nie jest - na rybosomach w cytozolu. W odpowiedzi uwzględnij funkcję trzustki w organizmie i funkcję szorstkiej siateczki śródplazmatycznej w komórce

Trzustka pełni funkcję wydzielniczą – produkuje hormony (np. insulinę) i enzymy trawienne, które są transportowane poza komórkę. Białka przeznaczone na eksport są syntetyzowane na rybosomach przyłączonych do siateczki śródplazmatycznej, ponieważ w jej świetle ulegają one modyfikacjom potranslacyjnym (nadaniu odpowiedniej struktury), a następnie są transportowane w pęcherzykach w stronę aparatu Golgiego i usuwane z komórki na drodze egzocytozy.

na czym polega różnca między rybosomami wyst w cytozolui a rybosomai wystepujacymi w matrix mitochondriów komórek trzustki. Poównaj oba typy rybosomów

w mitochondriach wystepuja rybosomy typu prokariotycznejgo, które są mniejsze od rybosomów wystepujących w cytozolu komórek eukariotycznych.

Rybosomy cytoplazmatyczne mają stałą sedymentacji 80S a mitochondrialne 55S

rybosomy mitochondrialne są mniejsze.

co przeciwdziała zwiększonej płynności błony komórkowej i dlaczego?

zwiększenie udziału cząsteczek o dłuższych łańcuchach węglowodorowych z mniejsza liczbą wiązań podwójnych.

1. Dłuższe łańcuchy węglowodorowe: Im dłuższy jest łańcuch, tym większa jest powierzchnia styku między sąsiednimi cząsteczkami. To generuje silniejsze oddziaływania van der Waalsa, które mocniej trzymają fosfolipidy razem, ograniczając ich ruchliwość.

2. Mniejsza liczba wiązań podwójnych: Brak wiązań podwójnych oznacza brak „zgięć” (kolanek) w ogonach. Proste łańcuchy mogą przylegać do siebie znacznie ściślej (jak ułożone obok siebie zapałki), co usztywnia strukturę i utrudnia przemieszczanie się cząsteczek.

Podsumowując: Takie zmiany powodują bardziej zwarte upakowanie błony, co bezpośrednio zmniejsza jej płynność. Organizm robi to np. wtedy, gdy rośnie temperatura otoczenia, aby błona nie stała się zbyt płynna (rozrzedzona).

wykaż że występowanie glikokaliksu na powierzchni erytrocytów ma znaczenie dla funkcjonowania tych komórek

śliskie erytrocyty łatwiej przeciskają się przez wąskie naczynia krwionośne

glikokaliks osłabia oddziaływania między erytrocytami, przez co nie zlepiają sie ze sobą.

erytrocyty nie przylepiają się do ścian naczyń krwionośnych dzięki warstwie wody na ich powierzchni

co to flawon

grupa organicznych związków chemicznych z klasy flawonoidów, które pełnią u roślin bardzo ważne funkcje.

1. Barwniki roślinne: Nadają żółtą lub kremową barwę kwiatom i owocom. W przeciwieństwie do chlorofilu (zielony) czy karotenoidów (pomarańczowy/czerwony), flawony często występują w wakuolach, a nie w plastydach.

2. Ochrona przed UV: Działają jak naturalne filtry przeciwsłoneczne. Chronią delikatne tkanki roślinne (szczególnie DNA w jądrach komórkowych) przed uszkodzeniami wywołanymi przez promieniowanie ultrafioletowe.

3. Antyoksydanty: Neutralizują wolne rodniki, co chroni komórkę przed stresem oksydacyjnym.

4. Komunikacja: Wabią owady zapylające (często tworzą wzory widoczne tylko w UV, których ludzkie oko nie widzi, ale pszczoły już tak).

Paklitaksel jest przyczyną zatrzymania jakiego cyklu komórkowego w fazie

M ponieważ chromatydy siostrzane nie mogą być rozdzielane

• Stabilizacja mikrotubul: Paklitaksel wiąże się z mikrotubulami i zapobiega ich depolimeryzacji (rozpadowi).

• Brak reorganizacji: Zablokowanie dynamiki mikrotubul uniemożliwia powstanie prawidłowego wrzeciona podziałowego lub jego prawidłowe funkcjonowanie.

• Paklitaksel powoduje zatrzymanie cyklu komórkowego w fazie M (mitozy), a konkretnie na etapie metafazy.

jaką rybosom pełni funkcję w komórce

BIERZE UDZIAŁ W SYNTEZIE BIAŁKA!

do jakich zmian w kariotypie może dojść w wyniku pominięcia punktu kontrolnego metafaza/anafaza podczas mitozy

mogą powstać jądra z niewłaściwą liczbą chromosomów

może dojść do powstania aneuploidów

chromosomy nie zostaną prawidłowo rozdzielone do komórek potomnych

dlaczego czynniki mutagenne, takie jak promieniowanie UV lub niektóre związki chemiczne zwiększają ryzyko wystąpienia nowotworu

czynniki mutagenne zwiększają ryzyko wystąpienia mutacji w genach kodujących białka, które są odpowiedzialne za regulację cyklu komórkowego. Zmiana aktywności tych białek może prowadzić do szybkich niekontrolowanych podziałów komórki.

dlaczego jeżeli w punkcie kontrolnym G2/M nie jest możliwa naprawa uszkodzonego DNA, to komórka nie może się dzielić

To mechanizm obronny organizmu, który zapobiega powstawaniu mutacji i nowotworów. Oto kluczowe powody maturalne:

1. Zapobieganie przekazywaniu błędów: Gdyby komórka podzieliła się z uszkodzonym DNA, komórki potomne otrzymałyby niepełną lub błędną informację genetyczną. To mogłoby prowadzić do ich nieprawidłowego funkcjonowania lub śmierci.

2. Ryzyko nowotworzenia: Nagromadzenie uszkodzeń w DNA często dotyczy genów kontrolujących cykl komórkowy. Jeśli taka komórka „oszuka” punkt kontrolny i zacznie się dzielić, może dojść do niekontrolowanych podziałów, czyli powstania nowotworu.

3. Utrata stabilności genomu: Uszkodzenia (np. pęknięcia nici DNA) podczas mitozy mogłyby doprowadzić do pękania chromosomów i ich nierównego rozdziału do komórek potomnych.

Co dzieje się z taką komórką?
Jeśli naprawa w punkcie G2/M nie jest możliwa, komórka najczęściej kierowana jest na drogę apoptozy, czyli zaprogramowanej śmierci. Organizm „woli” poświęcić jedną komórkę, niż ryzykować rozwój choroby.

dlaczego cykl komórkowy może ulec wstrzymaniu w trakcie mitozy

przede wszystkim w punkcie kontrolnym wrzeciona (zachodzącym na przełomie metafazy i anafazy).

Dzieje się to z dwóch kluczowych powodów:

1. Nieprawidłowe przyłączenie mikrotubul: Jeśli mikrotubule wrzeciona podziałowego nie przyczepiły się poprawnie do kinetochorów każdego chromosomu, cykl zostaje zatrzymany. Komórka „sprawdza”, czy każdy chromosom jest połączony z oboma biegunami komórki.

2. Brak odpowiedniego napięcia: Mechanizm kontrolny wyczuwa napięcie generowane przez wrzeciono. Jeśli chromosomy nie są ustawione idealnie w płaszczyźnie równikowej (płytce metafazowej), podział nie ruszy dalej.

Nazwa tkanki roslinnej z wierzchołka wzrostu korzenia cebuli

tkanka twórcza pierwotna

w jaki sposób glikolipidy syntetyzowane w wewnetrznej błonie aparatu golgiego dostają się do zewnętrznej warstwy błony komórkowej

pęcherzyki odłączane od aparatu golgiego mają takie samo ułożenie glikolipidów jak w błonie tego aparatu (grupy cykrowe skierowane do środka). Łączenie się tych pęcherzyków z błoną komórkową skutkuje wystawieniem grup cukrowych na zewnątrz komórki

dlaczego w wyniku fuzji pęcherzyka z błoną komórkową warstwa błony nie jest zwrócona do wnętrza pęcherzyka i nie staje sie warstwą cytozolową błony komórkowej

To wynika z geometrycznego odwrócenia warstw podczas procesu egzocytozy. Wyobraź sobie pęcherzyk jako małą kulkę z dwuwarstwą:

1. Warstwa wewnętrzna pęcherzyka (ta, która dotyka transportowanej substancji) po fuzji "wywija się" na zewnątrz i staje się warstwą zewnętrzną (ekstacytozolową) błony komórkowej.

2. Warstwa zewnętrzna pęcherzyka (ta, która od początku dotykała cytoplazmy) po fuzji po prostu scala się z istniejącą już warstwą cytozolową (wewnętrzną) błony komórkowej.

Ten mechanizm gwarantuje, że asymetria błony zostaje zachowana. Przykładowo, glikokaliks, który został dołączony do białek wewnątrz aparatu Golgiego i pęcherzyka, po fuzji automatycznie znajdzie się po zewnętrznej stronie komórki, czyli tam, gdzie powinien być.

czy mikrotubule wrzeciona podziałowego w komórkach, zarówno zwierzęcych, jak i roślinnych są wytwarzane w centrosomach z udziałem centrioli?

nie u wszystkich.

Oto precyzyjne rozróżnienie:

1. W komórkach zwierzęcych: Mikrotubule wrzeciona są wytwarzane w centrosomach, które zawierają parę centriol. Centriole organizują tam mikrotubule i pomagają w budowie wrzeciona.

2. W komórkach roślinnych (wyższych, np. nasiennych): Wrzeciono podziałowe powstaje bez udziału centriol. Rośliny te w ogóle nie posiadają centriol, a mikrotubule są organizowane przez inne, rozproszone centra organizacyjne (MTOC).

Obecność centrioli jest cechą charakterystyczną dla komórek zwierzęcych. Jeśli w zadaniu maturalnym widzisz rysunek podziału, na którym w biegunach komórki są małe, prostopadłe "pałeczki" (centriole), masz pewność, że to komórka zwierzęca.

dlaczego zablokowanie polimeryzacji mikrotubul może hamować niekontrolowane podziały komórkowe w obrębie guza nowotworowego?

zablokowanie polimeryzacji to uniemożliwienie budowy „rusztowania”. Zablokowanie polimeryzacji mikrotubul uniemożliwia powstanie wrzeciona podziałowego, co jest kluczowe dla zatrzymania nowotworu.

Oto mechanizm, który musisz przedstawić na maturze:

1. Brak wrzeciona: Mikrotubule są głównym budulcem wrzeciona podziałowego. Jeśli nie mogą się polimeryzować (wydłużać), wrzeciono nie powstaje lub jest niefunkcjonalne.

2. Zatrzymanie podziału: Bez sprawnego wrzeciona chromosomy nie mogą ustawić się w płaszczyźnie równikowej ani zostać rozdzielone do biegunów komórki.

3. Punkt kontrolny M: Komórka zatrzymuje cykl w fazie metafazy. Ponieważ nie może dokończyć podziału, najczęściej wchodzi na drogę apoptozy (zaprogramowanej śmierci).

W ten sposób leki (takie jak np. winkrystyna czy kolchicyna) hamują namnażanie się komórek rakowych, które dzielą się znacznie szybciej niż zdrowe tkanki.

co to znaczy że podczas II podziału mejotycznego anafaza umożliwia rozejście się chromatyd siostrzanych do przeciwległych biegunów komórki?

To oznacza, że w tej fazie następuje ostateczne rozdzielenie kopii DNA, które powstały podczas replikacji.

1. Rozpad centromerów: Podczas anafazy II pękają centromery, które do tej pory trzymały dwie chromatydy jednego chromosomu razem.

2. Przekształcenie w chromosomy potomne: Gdy tylko chromatydy siostrzane zostaną rozdzielone, każda z nich staje się osobnym chromosomem potomnym.

3. Ruch: Mikrotubule wrzeciona podziałowego skracają się, odciągając te chromosomy do przeciwnych końców komórki.

cholesterol jest jednym ze składników…

żółci wytwarzanej przez wątrobę

co robi wzrost stężenia cholesterolu w komórce?

hamuje syntezę receptorów LDL. Dzieki temu komórka pobiera mniej cholesterolu z krwiobiegu. Taki mechanizm regulacji nazywa się ujemnym sprzężeniem zwrotnym

Receptory LDL działają jak „chwytaki” na powierzchni komórek (głównie wątroby), które wyłapują krążący we krwi cholesterol.

im więcej sprawnych receptorów LDL na powierzchni komórek, tym niższe stężenie cholesterolu we krwi, ponieważ jest on na bieżąco usuwany z krwiobiegu do tkanek.

wpływ delecji obu alleli genu kodującego receptor LDL na pobieranie cholesterolu przez komórkę

nie utworzą się receptory LDL, przez co cholesterol nie będzie mógł być pobierany do komórki.

Delecja obu alleli tego genu ograniczy pobieranie cholesterolu przez komórkę, ponieważ LDL nie będzie oddziaływać z receptorem z powodu jego braku.

struktura ktore nie da sie zobaczyc w mikroskopie świetlnym ze względu na jej zbyt małe wymiary

RYBOSOM

FUNKCJA centrosomu i centrioli

1. Centrosom – centrum dowodzenia

• To cały obszar (organellum), w skład którego wchodzą dwie centriole oraz otaczająca je macierz centrosomu.

• Funkcja: To właśnie centrosom jest Centrum Organizacji Mikrotubul (MTOC).

• Z macierzy centrosomu wyrastają mikrotubule budujące wrzeciono podziałowe.

2. Centriola – element składowy

• To cylindryczna struktura zbudowana z mikrotubul (układ 9x3 – dziewięć tripletów).

• W centrosomie występują zazwyczaj dwie centriole ustawione prostopadle do siebie.

• Ważne: Centriole same w sobie nie budują wrzeciona – one pomagają w organizacji centrosomu, który to wrzeciono wytwarza.

⚠ Uwaga na rośliny! (Ważne na maturę)

Większość roślin wyższych nie posiada centriol, ale posiada centrosomy (centra organizacji mikrotubul).

• U roślin wrzeciono podziałowe powstaje bez udziału centriol.

• Jeśli w zadaniu zobaczysz schemat komórki z centriolami, na 100% jest to komórka zwierzęca.

wykaż że mejoza jest niezbędna do zamknięcia cyklu życiowego eukariontów rozmnażających się płciowo

dzieki niej gamety są haploidalne i po połączeniu tworzą diploidalną zygotę. Mejoza zapobiega podwajaniu się liczby chromosomów w każdym kolejnym pokoleniu rozmnażającym się płciowo

wyjasnij dlaczego przy każdym podziale komórkowym filamenty pośrednie blaszki jądrowej muszą ulegać demontażowi oraz ponownemu formowaniu

ze wzgledu na to że otoczka jądrowa zanika w trakcie podziału komórkowego i na nowo formuje sie w komórkach potomnych, związana z nią blaszka jądrowa także musi ulegać demontażowi i formowaniu na nowo.