materiaalkunde deel 12: hout - termen

hout

een organisch, poreus en vezelig materiaal → van natuurlijke origine of industrieel vervaardigd

boom groeit in de lengte

primaire groei

boom groeit in de breedte

secundaire groei

langgerekte stam boom

longitudinale as

naaktzadigen

‘zacht’ hout

bedektzadigen

‘hard’ hout

eigenschappen naaktzadigen

• zaden niet ingesloten

• naaldvormig/schubvormig

• geen bloemen

• reproductie uniseksueel

• ‘zacht’ hout

eigenschappen bedektzadigen

• zaden in vruchten

• bladeren plat

• bloemen

• reproductie uni- of biseksueel

• ‘hard’ hout

structuur van een boom

1. wortelsysteem

2. stam

3. kruin

4. takken

5. twijgen

werking van een boom

1. water/nutriënten wortels: opgenomen uit de grond

2. stam: opgenomen water/nutriënten gaan omhoog door de wortels naar de stam

3. bladeren: water/nutriënten gaan naar bladeren en worden opgeslagen

4. fotosynthese: bladeren nemen CO₂ en licht op vanuit de lucht en zetten dit om naar suikers en zuurstof

5. suikers: aangemaakte suikers terug opgenomen door de boom

6. nieuwe cellen: assimilaten via floëem, er worden nieuwe cellen gevormd in de boom (= groei)

structuur van de stam

van binnen naar buiten:

1. merg

2. kernhout

3. spint

4. cambium

5. bast

6. schors

kernhout

duramen, ‘oudere’ en donkere exemplaren (verkerning)

spinthout

alburnum, ‘jonger’ en lichter hout rondom kern

cambium (vasculair)

monocellulaire laag → nieuw spinthout/bast

bast

transport suikers van bladeren naar stam/wortels
(= floëem)

schors

dood celmateriaal aan buitenkant boom, beschermd tegen mechanische schade/uitdrogen

groeisnelheid boom afhankelijk van

• klimatologische omstandigheden

  • temperatuur, water en licht

• leefomstandigheden

  • nutriënten en water

  • parasitaire aandoeningen

  • belemmering sapstromen

vroeghout (VH)

• lichte kleur

• voorjaar

• zon, regen en nutriënten ↑

laathout (LH)

• donkere kleur

• najaar

• zon, regen en nutriënten ↓

longitudinaal transport

transport nutriënten via spinthout en bast (omhoog/omlaag)

radiaal transport

in stralen of ‘spiegels’, horizontaal van bast naar kern

structuur van hout

1. houtcellen

2. celwandlaag

3. fibrillen

4. hemicellulose

5. cellulose

6. lignine

7. celluloseketenmolecuul

chemische structuur van hout

• cellulose (C₆H₁₀O₅)_n (n*monomeren) → lange keten polymeren met 40 - 45% cellulose

• hemicellulose, gecrosslinkt polymeer → vertakte polymeren met 10 - 25% polymeren

kops of transversaal snijden

loodrecht op lengteas van hout gesneden, stralen zijn zichtbaar → transitie spint/kern te zien

radiaal snijden

door lengteas gesneden hout → stralen - ‘spiegels’

tangentiaal snijden

evenwijdig met lengteas van hout gesneden, groeiringen als tekeningen

dosse snijden

de stam volledig verticaal doorgesneden, alle stukken in dezelfde richting

kwartiers snijden

stam in 4 stukken, alles gesneden richting midden van hout

groen hout (‘green timber’)

• bevat ca. 50% water

• droging nodig voor gebruik → gecontroleerd drogen

• vochtgehalte laag brengen om vervorming te voorkomen, minder gevoelig te maken, …

eigenschappen van hout

• fysische schade: interne processen

• zwellen en krimpen (vervorming door vocht)

• distortie (twisten, buigen, krom en beker)

• draad van hout (oriëntatie van structuurelementen)

• cellen van hout (langgerekt, grootte variabel)

gesneden fineer

• heel dun gesneden hout dat de vorm van de stam volgt

• hoog rendement = economische

• lagere prijs, weinig duurzaam

gezaagd fineer

• dun gesneden hout in dezelfde richting

• lager rendement, meer duurzaam

• goedkoper als massief

blokplaat

• fineer met kern van massief hout

• ‘kernhout’ niet zichtbaar = ‘blindhout’

plaatmateriaal

• gelijmde dunne lagen hout of fineer

  • multiplex (5 of meer) of triplex (3)

• fysische eigenschappen afhankelijk van houtsoorten en oriëntatie

vezelplaat: geperste houtvezels

• Low Density Fiber board (LDF)

• Medium Density Fiber board (MDF)

• High Density Fiber board (HDF)

DF-boards

• vezelplaat met houtvezelstructuur intact

• uniforme vezels (grootte en structuur)

• heterogeen en isotroop materiaal

blowline

• vezel + nevel van adhesief

• + additieven

gelijmde houtspanen

• ongeveer gelijk aan MDF

• goedkoop en licht in gewicht

• fragiel bij belasting en vervorming bij vocht