geografia atmosfera i hydrosfera

5 czynników wpływających na temperaturę powietrza

-szerokość geograficzna (im dalej od równika tym chłodniej)

-wysokość nad poziomem morza (im wyżej tym chłodniej)

-rzeźba terenu (na terenach bardziej oświetlonych jest cieplej)

-prądy morskie (ciepłe podwyższają temp. Zimne ochładzają.)

-odległość od mórz i oceanów (im dalej od nich tym chłodniejsze i cieplejsze lata)

Amplituda temp. Powietrza:

To różnica między najwyższą a najniższą temperaturą powietrzna w danym okresie.

Rozkład temperatury powietrza na Ziemi:

Najwyższa średnia temp. Powietrza:

W pobliżu zwrotników

Najniższa średnia roczna temp.:

Na obszarach okołobiegunowych

Czym jest ciśnienie atmosferyczne?

Ciśnienie atmosferyczne to nacisk który powietrze wywiera na jednostkę powierzchni Ziemi

Średnia wartość ciśnienia atmosferycznego:

na poziomie morza wynosi 1013hPa

Ciśnienie atmosferyczne obniża się wraz z wysokością nad poziomem morza.

O 1hPa na 8m

Dwa podstawowe układy baryczne to;

Wyż i niż baryczny.

Wyż- ciśnienie wzrasta w kierunku środka

Niż- ciśnienie maleje w kierunku środka

Rozkład ciśnienia atmosferycznego na ziemi:

-okolice równika: obniżone ciśnienie

-okolice zwrotników: najwyższe

-umiarkowane: obniżone ciśnienie

-bieguny: podwyższone prze cały rok

Ośrodki ciśnienia, wiatr, globalna cyrkulacja i monsuny:

Ośrodki ciśnienia nad oceanami są trwałe natomiast nad lądami sezonowo zmienne (np.przez Pory roku)

Wiatr to ruch powietrza z obszarów o wyższym ciśnieniu do niższych

Globalną cyrkulacja to krążenie powietrza na kuli ziemskiej

Przeważające wiatry:

Pasaty, wiatry zachodnie i wiatry wschodnie

Monsuny: wiatry które zmieniają swój kierunek dwa razy w roku.

Monsun letni- wieje z nad Oceanu do lądu

Monsun zimowy- z nad lądu w stronę oceanu

Opady atmosferyczne. Dzięki czemu powstają?

Dzięki temu że para wodna zawarta w powietrzu ulega KONDENSACJI (powstają krople wody) i RESUBLIMACJI (powstają kryształki lodu)

Z kropel wody i kryształków tworzą się chmury i mgła. Niektóre chmury przynoszą opady.

🫰🏽

Czynniki wpływające na rozkład opadów:

-globalna cyrkulacja

-wysokość nad poziomem morza

-rzeźba terenu

-odległość od mórz i oceanów

-prądy morskie

Pogoda to?

Pogoda to stan atmosfery w danym miejscu i czasie

Elementy pogody:

Temperatura powietrza

Ciśnienie atmosferyczne

Wiatr

Wilgotność

Zachmurzenie

Opady atmosferyczne

prognozowanie pogody:

Wykorzystuje się do tego:

Bieżące pomiary elementów pogody

Aktualnie zdjęcia satelitarne

Mapy synoptyczne

Klimat to:

Przebieg pogodny na danym obszarze określony po wieloletnich obserwacjach

Zróżnicowanie klimatów na ziemi jest skutkiem oddziaływania czynników klimatotwórczych:

3 meteorologicznych:

-rozmieszczenie ośrodków barycznych

-rodzaje napływających mas powietrza

-rozkład frontów atmosferycznych

6 niemeteorologicznych

-szerokość geograficzna

-rozmieszczenie lądów i mórz

-prądy morskie

-wysokość nad poziomem morza

-pokrycie terenu

Na ziemi występują strefy klimatyczne, które są rozmieszczone symetrycznie względem równika:

-strefa klimatów równikowych

-dwie strefy klimatów podzwrotnikowych

-dwie strefy klimatów zwrotnikowych

-dwie strefy klimatów umiarkowanych

-dwie strefy klimatów okołobiegunowych

W obrębie stref klimatycznych wyróżnia się typy klimatów. Np:

Klimat morski i klimat kontynentalny.

Cechy klimatu morskiego:

-duże równomiernie rozłożone w ciągu roku opady

-niewielka roczna amplituda

Cechy klimatu kontynentalnego:

-niewielkie roczne sumy opadów

-duża roczna amplituda temp. Powietrza

Zasoby wodne na ziemi:

97,5%- wody słone

2,5%- wody słodkie

-Wszechocean zajmuje 71% powierzchni ziemi

5 oceanów:

-Ocean spokojny

-Ocean Atlantycki

-Ocean indyjski

-Ocean Południowy

-Ocean Arktyczny

Temperatura wód powierzchniowych:

I zasolenie

-średnia ponad 17C

-najwyższa do 30C

-najniższa ok. -1C

Zasolenie:

To zawartość soli rozpuszczonej w wodzie. Podaje się w promilach.

Rozkład Zasolenia:

-średnie zasolenie 35‰

-najwyższe 40‰

-najniższe (w strefie okołobiegunowej)

Ok. 25‰

Prądy morskie to?

Poziome ruchy wody w morzach i oceanach.

Wyróżnia się:

Prądy cieple- płyną ku biegunom

Prądy zimne- płyną od wyższych szerokości do niższych

Ruch i kierunek prądów morskich zależą od:

-stale wiejących wiatrów np. Pasatów

-siły Coriolisa

-rozmieszczenia kontynentów

Przykłady wpływów prądów morskich na rozwój i gospodarkę człowieka:

• sprzyjają osadnictwu i rozwojowi rolnictwa

• Rozwój żeglugi

• Powstanie pustyń na wybrzeżach

• Rozwój rybołówstwa

Główne źródła zanieczyszczeń wód oceanicznych:

-awarie zbiornikowców

-transport morski

-ludzie wrzucający śmieci do wód

wody powierzchniowe:

-system rzeczny (rzeka główna wraz z odpływami)

-rzeka główna (rzeka bezpośrednio uchodząca do morza lub jeziora)

-dorzecze (obszar z którego wody spływają do jednego systemu rzecznego)

-zlewisko (kilka dorzeczy odprowadzających wody do wspólnego morza)

Na zróżnicowanie sieci rzecznej wpływają:

-klimat

-ukształtowanie powierzchni

-budowa geologiczną podłoża

Podział rzek ze względu na dostępność do wody:

Rzeki stałe- woda płynie cały rok

Rzeki okresowe- woda występuje regularnie ale tylko w porach deszczowych

Rzeki epizodyczne- woda występuje sporadycznie

Ze względu na sposób powstania misy jeziornej wyróżnia się typy jezior np.:

Tektoniczne- Bajkał

Reliktowe- Morze Kaspijskie

Wulkaniczne- Quilotoa

Polodowcowe- Morskie Oko, Śniardwy

Przybrzeżne- Łebsko

Krasowe- Jeziora Plitwickie

Lodowce to:

Trwale nagromadzony lód. Powstają na lądzie z przekształcenia dużych ilości śniegu

Warunki powstawania lodowców:

-duże opady śniegu

-temperatura powietrza poniżej 0C

-płaski lub wklęsły teren

Czym jest Granica wiecznego śniegu?

To wysokość powyżej której w ciągu roku więcej śniegu przybywa niż topnieje

Obszary występowania lądolodów:

-Antarktyda

-Grenlandia

Przykładowe skutki zaniku pokrywy lodowej:

-Utrata przez zwierzęta naturalnych siedlisk

-większa dostępność szlaków na oceanach

-łatwiejszy dostęp do złóż położonych pod lodem